VII SA/Wa 1278/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku postanawia: odmówić M. G. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. M. G. wraz ze skargą kasacyjną od wyroku wydanego w dniu 28 października 2015 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 15 stycznia 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku. M.G. udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia 31 stycznia 2016 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy, zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją finansową bądź rodzinną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania M. G. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z tej instytucji. Z treści złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości 460 zł. Opisując swój stan majątkowy skarżący w rubryce "dom" wskazał: "nieruchomość przy ul. [...] w W. będąca przedmiotem postępowania", a w rubryce dotyczącej nieruchomości rolnej: "ziemia rolna 2400 ha w okolicach W.". Pismem z dnia 15 stycznia 2016 r., na podstawie powołanego art. 255 ustawy, wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku poprzez: - podanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (np. opłaty za gaz, wodę, energię, telefon), - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego / rachunków bankowych – z okresu ostatnich trzech miesięcy, - nadesłanie dokumentu, z którego wynikałaby powierzchnia nieruchomości rolnej skarżącego (np. decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego), - wskazanie, czy skarżący uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak - w jakiej wysokości, - wskazanie, czy skarżący podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp.; jeżeli tak, jakiej wielkości dochody uzyskuje z tego tytułu, - wskazanie, czy skarżący posiada oszczędności, jeśli tak, w jakiej wysokości, - wskazanie, czy skarżący korzysta z finansowej pomocy rodziny, innych osób lub ze świadczeń z pomocy społecznej (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc bądź świadczenia), - wyjaśnienie, z jakich środków skarżący zamierza zrealizować inwestycję, której dotyczy niniejsza sprawa (nadbudowę i przebudowę budynku produkcyjnego na zakład opieki dla osób starszych), - wskazanie, z jakich środków skarżący pokrywa lub zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika. M. G. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie w piśmie z 31 stycznia 2016 r. Odnosząc się do wezwania o podanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu skarżący oświadczył, że opłaty wynoszą łącznie około 500 zł. Nadesłał wyciąg z rachunku bankowego za okres od 3 listopada 2015 r. do 1 lutego 2016 r. Wskazał, że działka nr [...] w W. posiada powierzchnię 5.950 m2. Oświadczył, że nie pobiera dopłat do posiadanej nieruchomości. Odnosząc się wezwania w zakresie dotyczącym kwestii podejmowania prac dorywczych, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp., wskazał, że czasami podejmuje prace o dzieło związane z uruchomieniem i rozruchem produkcji, w 2015 r. umowa opiewała na 7.000 zł brutto. Oświadczył, że nie posiada już oszczędności, gdyż modernizował zakład na Dom Pomocy Społecznej do istniejącego stanu. Nie korzysta z pomocy znajomych ani ze świadczeń z pomocy społecznej. Odnosząc się do pytania dotyczącego kwestii sfinansowania inwestycji, której dotyczy niniejsza sprawa (nadbudowy i przebudowy budynku produkcyjnego i przekształcenia na zakład opieki dla osób starszych) oświadczył, że w poprzednim rozdaniu dotacji unijnych przyznano mu środki, z których nie mógł skorzystać, gdyż Starosta [...] odmówił udzielenia pozwolenia na inwestycję. Skarżący oświadczył, że liczy, iż w aktualnym rozdaniu środków UE, po pozytywnym wyroku Sądu, będzie mógł ponownie ubiegać się o dotację. Wskazał, że w 2013 r. zarejestrował spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością do prowadzenia DPS. Aktualna wycena po modernizacji istniejącego zakładu wynosi 1.440.000 zł, dotacja umożliwiłaby zakończenie projektu. W odpowiedzi na pytanie, z jakich środków skarżący pokrywa lub zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika, M. G. oświadczył, że sposób postępowania i rozliczenia ustalił z pełnomocnikiem. Oceniając złożony wniosek należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący i wiarygodny, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Udzielone przez M. G. informacje budzą bowiem szereg wątpliwości i nie pozwalają na dokonanie rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. M. G. w złożonym formularzu w rubryce "dom" wskazał "nieruchomość przy ul. [...] w W. będąca przedmiotem postępowania". Z akt administracyjnych wynika, że jest to budynek produkcyjny, murowany, dwukondygnacyjny, o powierzchni użytkowej 2.141 m2. Opisując swój stan majątkowy skarżący wskazał też na posiadanie nieruchomości rolnej, wpisując w odpowiedniej rubryce formularza "2400 ha w okolicach W.". W związku z podaniem przez skarżącego tak dużej powierzchni nieruchomości i nasuwającym się przypuszczeniem o zaistnieniu omyłki pisarskiej, wezwano M. G. do nadesłania dokumentu, z którego wynikałaby powierzchnia nieruchomości rolnej skarżącego (np. decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego). Odnosząc się do tego wezwania M. G. wskazał, że działka nr [...] w W. posiada powierzchnię 5.950 m2. Wyjaśnienia skarżącego (zawarte w pkt 3 pisma z 31 stycznia 2016 r.) odnoszą się więc do nieruchomości, na której znajduje się będący przedmiotem niniejszego postępowania budynek produkcyjny, położonej w W., zamiast do nieruchomości rolnej, która, jak skarżący wskazał w formularzu, położona jest w okolicach W.. Skarżący nie nadesłał też żadnego dokumentu, z którego wynikałaby powierzchnia nieruchomości rolnej, a zamiast tego przedłożył upomnienie wzywające go do uregulowania rat podatku od nieruchomości w W.. Nie można mieć wobec tego pewności, do jakiej nieruchomości odnosi się zawarte w pkt 4 pisma z dnia 31 stycznia 2016 r. oświadczenie skarżącego, że nie pobiera dopłat do posiadanej nieruchomości. Pomimo skierowanego do skarżącego wezwania w trybie art. 255 ustawy nie została więc jednoznacznie wyjaśniona kwestia wielkości posiadanej przez niego nieruchomości rolnej i kwestia ewentualnego uzyskiwania przez skarżącego dopłat do tej nieruchomości. W ocenie referendarza sądowego, pomimo skorzystania z trybu określonego w art. 255 ustawy, nie została w sposób jednoznaczny wyjaśniona kwestia wysokości środków finansowych, jakimi M. G. dysponuje i z których się utrzymuje. Wątpliwości budzi oświadczenie skarżącego, że utrzymuje się on wyłącznie z emerytury w wysokości 460 zł. Warto zauważyć, że, jak wskazał w piśmie z dnia 31 stycznia 2016 r. w odpowiedzi na pytanie dotyczące wysokości wydatków związanych z utrzymaniem domu, opłaty te wynoszą około 500 zł. Rodzi się zatem pytanie, z jakich środków skarżący pokrywa wydatki związane z zakupem żywności, odzieży, środków czystości itp., a także jak przy takich dochodach jest w stanie opłacić wynagrodzenie radcy prawnego, który reprezentuje go w niniejszej sprawie. Zauważyć przy tym trzeba, że wezwany pismem z dnia 15 stycznia 2016 r. do wskazania, z jakich środków zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika, skarżący uchylił się od wyjaśnienia tej kwestii, oświadczając, że sposób postępowania i rozliczenia ustalił z pełnomocnikiem. Należy też zwrócić uwagę na to, że skarżący w formularzu jednoznacznie oświadczył, że "jedynym źródłem dochodu jest emerytura w wysokości 460 zł", a dopiero po zawartym w piśmie z dnia 15 stycznia 2016 r. wezwaniu do wskazania, czy podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia, o dzieło (a jeśli tak, jakie dochody uzyskuje z tego tytułu), ujawnił, że czasami podejmuje "prace o dzieło związane z uruchomieniem i rozruchem produkcji" (według oświadczenia skarżącego dochód z tego tytułu w 2015 r. wyniósł 7.000 zł brutto). Okoliczność ta wskazuje, w ocenie referendarza sądowego, na wybiórcze przedstawianie przez skarżącego informacji na temat jego sytuacji finansowej i dochodów. Nie może też pozostać bez wpływu na ocenę wniosku zamiar realizacji przez skarżącego inwestycji, której dotyczy niniejsze postępowanie. Jak wynika z akt sprawy, M. G. ubiega się o udzielenie pozwolenia na przebudowę i nadbudowę posiadanego budynku produkcyjnego i zmianę sposobu jego użytkowania na zakład opieki dla osób starszych. Pomimo skierowanego do skarżącego wezwania z dnia 15 stycznia 2016 r. i udzielonej na nie odpowiedzi nie sposób ustalić, jak przy takich dochodach, jakie M. G. podaje, możliwe jest utrzymanie się skarżącego i jednocześnie realizacja ww. inwestycji. Trudno bowiem uznać za przekonujące i wiarygodne twierdzenia skarżącego, że przy deklarowanych przez niego dochodach, nie posiadając żadnych oszczędności i wkładu własnego, zamierza zrealizować tę inwestycję z dotacji, którą ma nadzieję uzyskać po pozytywnym wyroku Sądu. W ocenie referendarza sądowego udzielone przez M. G. informacje nie mogą być zatem postrzegane jako spójne i wiarygodne, dające wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy. Na podstawie tych informacji nie można w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości dokonać oceny jego sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, a co za tym idzie, nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy. Za odmową uwzględnienia złożonego wniosku przemawia także fakt, że skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 500 zł oraz opłatę kancelaryjną za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w kwocie 100 zł. Okoliczności te świadczą, że sytuacja skarżącego nie jest tak trudna, jak twierdzi i że jest w stanie ponosić koszty sądowe w niniejszej sprawie. Na zdolności płatnicze skarżącego wskazuje również ustanowienie radcy prawnego z wyboru. Nie sposób więc uznać, że wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł pozostaje poza zasięgiem możliwości finansowych skarżącego. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Przypomnieć trzeba, że przyznanie prawa pomocy możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy z przedstawionych przez wnioskodawcę informacji wynika bezspornie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania we własnym zakresie. M. G. nie wykazał natomiast w sposób niebudzący wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).