VII SA/Wa 1280/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata T. S. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. B., [...] w W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) oraz kwotę 55 zł (pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem 22% podatku od towarów i usług łącznie kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych). Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Iutego1994 r. Wydział Urbanistyki, Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta [...] zobowiązał M. i C. B. do przedstawienia ekspertyzy budowlanej i opinii inspektora sanitarnego w sprawie możliwości użytkowania pomieszczenia usytuowanego pod tarasem w budynku przy ul. K. w [...], jako pomieszczenia gospodarczego. R. S. złożyła na ww. postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skargę odrzucił postanowieniem z dnia 6 września 1995 r. M. i C. B. wywiązali się z obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] lutego 1994 r., przedstawiając opinię Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego oraz orzeczenie techniczne w sprawie pomieszczenia pod tarasem, opracowane przez rzeczoznawcę budowlanego. Zgodnie z pkt 4 i 6 przedstawionego orzeczenia technicznego, należało usypać przed wrotami do pomieszczenia pod tarasem skarpę na styku ze ścianą piwniczną budynku, na wysokość 25 cm przy ścianie budynku, ze spadkiem 45° oraz wymurować na posadzce pomieszczenia, wzdłuż styku z murem piwnicznym, trzy warstwy cegły na grubość 25 cm. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 1998 r. Prezydent Miasta [...] zobowiązał M. i C. B. do wykonania ww. prac. W dniu 31 lipca 1998 r. dokonano wizji lokalnej, w trakcie której potwierdzono wykonanie prac wymienionych w postanowieniu. W tej sytuacji Prezydent Miasta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r., Nr 9, poz. 26, ze zm.), zw. dalej k.p.a., art. 42, ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.), w związku z art. 103, ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 nr 89, poz. 414) udzielił M. i C. B., współwłaścicielom budynku przy ul. K. w [...] pozwolenia na użytkowanie pomieszczenia pod tarasem R. S. na cele gospodarcze. Odwołanie od ww. decyzji złożyła R. S. Prezydent Miasta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r. zezwolił M. i C. B. na użytkowanie pomieszczenia gospodarczego pod tarasem. Organ podkreślił, że pomieszczenie gospodarcze pod tarasem było przewidziane w pierwotnie zatwierdzonej dokumentacji i wydanym pozwoleniu na budowę budynku bliźniaczego na terenie posesji w [...] przy ul. K. Organ wskazał, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 1991 r. Prezydenta Miasta [...] utrzymana w mocy decyzją dnia [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. Wojewody [...] o zakazie użytkowania ww. pomieszczenia na cele garażu. W oparciu o ekspertyzę techniczną wykonano roboty, których wykonanie stwierdziły organy nadzoru budowlanego. Organ ponadto wskazał, że ewentualne zmiany podziału korzystania z nieruchomości będącej współwłasnością leżą w kompetencji sądu powszechnego, a nie organu nadzoru budowlanego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1998 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wydaną przez organ I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 30 października 2002 r, sygn. akt II SA/Łd 2472/98 oddalił skargę R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. Pismem z dnia 28 stycznia 2009 r. R. S. na podstawie art. 161 k.p.a. wniosła o uchylenie ww. decyzji Wojewody, podając, że w efekcie adaptacji miejsca pod tarasem na garaż zostały odkryte fundamenty, które są uszkadzane poprzez przemarzanie pod nimi gruntu. Jak twierdzi skarżąca również nadproże nad otworem drzwiowym (wrotami) wykazuje nadmierne ugięcie. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, zw. dalej GINB, rozpoznając ww. wniosek wskazał, że ustawodawca uzależnił możliwość zmiany lub uchylenia decyzji w trybie wnioskowanym przez skarżącą od zaistnienia wyjątkowej sytuacji, jaką jest wystąpienie poważnych szkód dla gospodarki narodowej lub ważnych interesów Państwa, dodatkowo obwarowując tę przesłankę niemożnością uniknięcia w inny sposób okazanych negatywnych następstw, niż poprzez zmianę lub uchylenie decyzji. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie, aby możliwa była zmiana lub uchylenie decyzji w oparciu o art. 161 § 1 k.p.a. GINB wskazał, że jak wynika z akt sprawy, decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r., Nr [...], została wydana na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Decyzją tą organ udzielił M. i C. B., współwłaścicielom budynku przy ul. K. w [...], pozwolenia na użytkowanie pomieszczenia pod tarasem R. S., na cele gospodarcze. Organ II instancji utrzymał w mocy ww. decyzję rozstrzygnięciem z dnia [...] października 1998 r., nr [...], a Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi poddał kontroli tę decyzję i oddalił skargę R. S. na decyzję Wojewody[...] z dnia [...] października 1998 r. W kontekście przedstawionego powyżej stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej sprawy, GINB uznał, że okoliczności podnoszone przez R. S. nie stanowią przesłanek do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r., w trybie art. 161 § 1 k.p.a., wskazane zaś we wniosku niszczenie fundamentów poprzez przemarzanie gruntu, powodujące wysadzanie tych fundamentów, jak również uginanie nadproża nie kwalifikują się do zastosowania art. 161 § 1 k.p.a., który ma zastosowanie tylko w sytuacjach wyjątkowych, wywołanych zdarzeniami nadzwyczajnymi, bezpośrednio zagrażającymi życiu lub zdrowiu ludzkiemu, oraz pod warunkiem, że w inny sposób nie można usunąć tego zagrożenia. Z analizy akt sprawy nie wynika, aby w przedmiotowej sprawie stan taki zaistniał. W związku z tym brak jest przesłanek z art. 161 § 1 k.p.a., a ocena prawna wyrażona w wyroku sądu administracyjnego wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wprawdzie po wydaniu wyroku przez Sąd mógł zaistnieć stan zagrożenia, o którym mowa w art. 161 § 1 k.p.a., lecz z materiałów sprawy nie wynika, aby w sprawie wystąpiły nowe okoliczności, stwarzające stan realnego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego lub życia bądź szkód dla gospodarki narodowej, w stopniu uzasadniającym sięgnięcie po nadzwyczajne środki określone w art. 161 § 1 k.p.a. w celu uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. W związku z powyższym organ wskazał, że podniesione przez skarżącą okoliczności pozostają bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie i decyzją z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...] na podstawie art. 161 § 1 w związku z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] Nr [...], z dnia [...] października 1998 r. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej ww. decyzją, GINB, podtrzymując wcześniej wskazane argumenty, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję. Organ w uzasadnieniu decyzji odniósł się do twierdzeń skarżącej R. S., że pomieszczenie gospodarcze znajdujące się pod jej tarasem narusza jej własność, a fakt rażącego łamania prawa przez organy administracji powoduje u skarżącej rozstrój zdrowia, wskazując, że okoliczności te nie dowodzą, aby w rozpatrywanym przypadku wystąpił stan zagrożenia, o jakim mowa w art. 161 § 1 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła R. S. Podniosła, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, że w sprawie nie występuje stan realnego zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego. Dodała, że Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję, która została wydana bez należytego zbadania wszystkich okoliczności sprawy. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone decyzje zostały wydane zgodnie z prawem. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Oceny legalności zaskarżonej decyzji należało dokonać pod kątem zachowania przesłanek określonych w przepisie art. 161 § 1 k.p.a., który stanowił podstawę wydania tej decyzji. Organ administracji, stosując przepis art. 161 § 1 k.p.a. ma obowiązek bezspornego wykazania, że w konkretnej sprawie wystąpił stan zagrożenia jednej z wymienionych w tym przepisie wartości i tego stanu nie można usunąć w inny sposób. Po dokonaniu analizy okoliczności sprawy, zarówno wynikających z akt sprawy jak i z twierdzeń skarżącej, organ prawidłowo przyjął, że brak jest przesłanek, o jakich mowa w art. 161 § 1 k.p.a. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że o ile niektóre inne tryby weryfikacji decyzji ostatecznych mają na celu wyeliminowanie określonego rodzaju wadliwości, o tyle tryb przewidziany w cytowanym przepisie dotyczy weryfikacji decyzji prawidłowej (niedotkniętej żadną kwalifikowaną wadą prawną), która nie może być wzruszona na podstawie przepisów kodeksu, przewidujących zmianę lub uchylenie decyzji na podstawie art. 154, 155, 163 lub stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1, czy też wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. W ramach prowadzonego w tym trybie postępowania administracyjnego nie dochodzi do ponownego merytorycznego rozpoznawania istoty sprawy zakończonej ostateczną decyzją, (szczególnie, iż decyzja ta przeszła już przez kontrolę Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę R. S.) a jego przedmiotem jest wyłącznie ustalenie, w jakim stopniu stan faktyczny sprawy odpowiada ustawowym przesłankom uchylenia lub zmiany w niezbędnym zakresie ostatecznej decyzji, której legalności w tym postępowaniu organy nie mogły kwestionować. Ze względu na wyjątkowość zawartego w tym przepisie uregulowania nie może podlegać on wykładni rozszerzającej, organy administracji rozpoznając wniosek oparty o przepis art. 161 k.p.a., nie mogą zatem wyjść poza krąg określonych w nim przesłanek. W szczególności zagrożenie, o którym mowa w tym przepisie musi być obiektywne, realne a nadto powinno stanowić bezpośredni skutek ostatecznej decyzji administracyjnej, którego nie można usunąć w inny sposób, niż przez uchylenie lub zmianę tej decyzji. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, przede wszystkim wskazać należy, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo przyjął, iż skarżąca nie wykazała, aby takie zagrożenie wystąpiło i było niemożliwe do usunięcia w inny sposób niż w trybie art. 161 § 1 k.p.a. Naruszenie własności (co do którego skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów) nie wchodzi w krąg przesłanek objętych działaniem tego przepisu. Podobnie należy też ocenić, że rozstrój zdrowia, który, jej zdaniem, jest wynikiem wadliwego działania organów administracji w sprawie, nie jest bezpośrednim skutkiem przedmiotowej decyzji. To zaś, że skarżąca na skutek, jak wynika z akt sprawy, emocjonalnego zaangażowania się w wieloletni spór dotyczący przedmiotu sprawy, może odczuwać związany z nią dyskomfort, który przenosi się w sferę jej zdrowia, nie uzasadnia jeszcze twierdzenia o istnieniu stanu zagrożenia życia lub zdrowia, którego nie można usunąć w inny sposób, w rozumieniu omawianego przepisu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd skargę oddalił.