VII SA/Wa 1289/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2008 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Z. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2007r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - po ponownym rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia [...] września 1993r. Nr [...] Burmistrza [...], którą nakazano Z. S. przymusową rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, aktualnie użytkowanego jako mieszkalny, usytuowanego na posesji przy ul. M. w W., w terminie 60 dni od otrzymania decyzji - uchylił decyzję Burmistrza w części dotyczącej terminu jej wykonania i w tej części umorzono postępowanie pierwszej instancji. W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja Burmistrza [...] Nr [...] z dnia [...] września 1993r., znak: [...], była oceniana już w postępowaniu drugo-instancyjnym. Wówczas Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1993r. Nr [...] - utrzymał ją w mocy. W decyzjach obu instancji wskazano, że budynek został wybudowany w latach 60-tych ubiegłego wieku bez wymaganego pozwolenia na budowę, w odległości 0,30 m od granicy z sąsiednią działką. Ściana zbliżona równolegle do granicy działki sąsiedniej posiada otwór okienny. Organy uznały, że usytuowanie budynku nie jest zgodne z przepisami warunków techniczno-budowlanych, tj. rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), w związku z czym wydanie nakazu rozbiórki uznały za uzasadnione i zgodne z prawem. Z akt sprawy wynika również, że budynek zajmowany przez Z. S. został samowolnie wzniesiony przez T. S. przed zawarciem małżeństwa. Był to pierwotnie budynek gospodarczy przystosowany w latach 70-tych na budynek mieszkalny. Skarżąca Z. S. jest następcą prawnym T. S., który zmarł w 1987r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po wszczęciu na wniosek Z. S. postępowania nadzwyczajnego, decyzją z dnia [...] maja 2004r., stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 1993r. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że doszło do rażącego naruszenia art. 7 i 77 Kpa oraz art. 37 prawa budowlanego z 1974r., albowiem wobec budynku gospodarczego zastosowano przepisy warunków techniczno-budowlanych odnoszących się do budynków mieszkalnych. Było to w ocenie organu administracyjnego nieuzasadnione, gdyż budynek nie posiada decyzji o zmianie sposobu użytkowania z gospodarczego na mieszkalny. W dalszej części wskazano, że "(...) ponieważ przepisy dotyczące budynków gospodarczych dopuszczały ich sytuowanie nawet bezpośrednio przy granicy działki, to dokonanie błędnej oceny przeznaczenia budynku mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na fakt, że decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 1993r została wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie rozpatrzył odwołanie od decyzji Burmistrza [...] Nr [...] z dnia [...] września 1993r., i decyzją z dnia [...] maja 2007r. uznał, że brak jest podstaw do legalizacji budynku usytuowanego na posesji przy ul. M. w W. w oparciu o art. 40 i 42 prawa budowlanego, gdyż spełniona została przesłanka art. 37 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy - naruszenie warunków technicznych powoduje pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, w szczególności dla każdoczesnych właścicieli działki sąsiedniej. Organ II instancji wskazał, że objęty rozbiórką budynek gospodarczy, użytkowany jako mieszkalny, nie spełnia wymagań wskazanych w przepisach rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, bowiem obiekt usytuowany jest w odległości 0,30 m od granicy z sąsiednią działką, podczas gdy odstępstwo od zasady jest możliwe tylko w przypadku, gdy znajduje się bezpośrednio przy granicy działki. Ponadto organ stwierdził, że możliwe jest zastosowanie wyjątku od zasady, gdy ściana granicząca z sąsiednią działką nie posiada okien i drzwi, tymczasem w ścianie przedmiotowego budynku usytuowanej w odległości 0,30 m od granicy z sąsiednią działką istnieje otwór okienny. Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została zaskarżona do Sądu przez Z. S., która wnosząc o uchylenie nakazu rozbiórki podniosła, że warunki techniczne dopuszczały i dopuszczają usytuowanie budynków nie tylko gospodarczych bezpośrednio przy granicy działki, a zdaniem skarżącej "bezpośrednio" to nie znaczy "zero" od tej granicy. Ponadto skarżąca podniosła również, że budynek jest budynkiem gospodarczym. Okno od strony granicy jest zasłonięte przez sąsiada i można je zlikwidować bez zmiany funkcji budynku gospodarczego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Jak wynika z zaskarżonej decyzji samowola budowlana na działce przy ul. M. w W. była oceniana według przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r. Te zaś dawały możliwość, a jednocześnie w myśl utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego zobowiązywały do rozważenia możliwości legalizacji i dopiero gdyby taka legalizacja nie była możliwa - do orzeczenia nakazu rozbiórki. Podstawą prawną rozstrzygnięcia podjętego przez Burmistrza [...] jest art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Przepis ten stanowi, iż obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy podlega przymusowej rozbiórce, jeżeli: po pierwsze - znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę; po drugie - powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest więc wykazanie, że spełnione zostały równocześnie obie przesłanki. Wystąpienie tych przesłanek powinno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, przy czym nie wystarczy podać, że nastąpiło na przykład pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, lecz niezbędne jest podanie, w jakich okolicznościach organ upatruje tego pogorszenia. Nakaz przymusowej rozbiórki jest najbardziej dolegliwą sankcją dla inwestora, z tego względu powinien on być stosowany tylko wówczas, gdy nie jest możliwe usunięcie zagrożeń, czy pogorszeń przez wprowadzenie zmian na zasadzie art. 40 prawa budowlanego 1974r. Przepis ten stanowi, iż jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ustawy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Tak więc gdy samowolnie wzniesiony obiekt można w drodze zmian lub przeróbek doprowadzić do stanu, w którym ustałoby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, nakaz rozbiórki nie powinien być orzekany, lecz winna być wydana decyzja przewidziana w art. 40 ustawy. Należy pamiętać, iż przepisy dotyczące samowoli budowlanych nie mają charakteru przepisów karnych, ich celem nie jest więc represja, lecz usunięcie samowoli budowlanej. W rozpatrywanej sprawie organy nie wykazały, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974r., pomimo że dopiero po ustaleniu ich wystąpienia w sposób nie budzący wątpliwości możliwe jest orzeczenie nakazu rozbiórki. Ponadto nie była przez organy nadzoru budowlanego w ogóle rozważana możliwość wprowadzenia zmian lub przeróbek w zrealizowanej inwestycji. Za rozważenie możliwości legalizacji nie można bowiem uznać zawartego w decyzji I instancji jedynego zdania odnoszącego się do tej kwestii, stwierdzającego, iż "nie zachodzą w sprawie przesłanki do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, bowiem wykonanie ścian z materiałów niepalnych doprowadziłoby z konieczności do rozbiórki obiektu". Skoro więc w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego nie zostało wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, iż spełniona została hipoteza art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego i nie zachodzi możliwość legalizacji obiektu, uznać należy, iż decyzja organu I instancji i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych oraz bez prawidłowej oceny materiału dowodowego, a więc z naruszeniem art. 7, 77 i 80 Kpa. Ujawnione naruszenie omówionych wyżej przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy.