VII SA/Wa 1294/09
WyrokWSA w Warszawie2009-11-03
Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Ewa Machlejd, Tadeusz Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 Kpa, prawidłowo zastosował ten przepis, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a kwestia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikała z ograniczonego prawa rzeczowego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 Kpa, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Przepis ten może być zastosowany tylko wtedy, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadzone postępowanie jest niewystarczające, a organ odwoławczy nie może przeprowadzić dodatkowego postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a kwestia prawa do dysponowania nieruchomością była oparta na ograniczonym prawie rzeczowym, co powinno być ocenione przez organ odwoławczy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Prezydenta o udzieleniu pozwolenia na budowę sieci gazowej i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co było kwestionowane przez M. S. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów Kpa i Prawa budowlanego, wskazując, że prawo do dysponowania nieruchomością wynika z ograniczonego prawa rzeczowego i nie zostało podważone, a zarzuty dotyczące przekrojów rur nie są związane z prawem do dysponowania nieruchomością.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi [...] Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej [...] Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. w W. kwotę 760 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sygnatura akt VII SA 1294/09
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] lutego 2009r., Nr [...] Prezydent [...] na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 oraz 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm., zwana dalej Prawem budowlanym) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. pozwolenia na budowę sieci gazowej ś.c. (kategoria obiektu XXVI) na terenie działek nr ew. [...] z obrębu [...] w ul. [...] oraz w ulicy nr [...] w [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 7 stycznia 2009r. inwestor złożył wniosek o wydanie pozwolenia na przedmiotową budowę. Do wniosku został dołączony projekt budowlany, który jest kompletny, posiada wymagane opinie, uzgodnienia i został sporządzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane. Inwestycja zlokalizowana jest w liniach rozgraniczających ulicy [...] ul. [...] oraz w uiicy nr [...] i jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...], zatwierdzonym Uchwałą nr [...] Rady miasta [...] z dnia [...] grudnia 2007r. Inwestor złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Decyzją z dnia [...] maja 2009r., Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 104 Kpa oraz art. 82 ust. 3 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2009r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja Prezydenta [...] wydana została bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu wyczerpujące ustalenie przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy.
Z akt sprawy wynika, iż inwestor w oświadczeniu stanowiącym załącznik do wniosku o pozwolenie na budowę stwierdził, że prawo do dysponowania działkami nr ew. [...] z obrębu [...] na cele budowlane wynika z ograniczonego prawa
użytkowania ustanowionego w dniu [...] lipca 2007r. na rzecz [...] Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. — Rep A nr [...] przez M. S. Prawo do użytkowania działek nr [...], [...] z obrębu [...] (obecnie działki nr ew. [...], [...] z obrębu [...]) zostało ograniczone do przeprowadzenia i zainstalowania na przedmiotowej nieruchomości sieci gazowej, przyłącza gazowego i punktu redukcyjno-pomiarowego, na czas eksploatacji tych urządzeń z prawem dostępu do nich w celu wykonania czynności związanych z remontami, eksploatacją i konserwacją gazociągu, celem podłączenia sieci wyłącznie do działek [...] i [...] z obrębu [...] (obecnie działki nr ew. [...] i [...] z obrębu [...]). W omawianej sprawie prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika więc ze stosunku umownego pomiędzy właścicielem nieruchomości a inwestorem i określa precyzyjnie jego zakres.
Zdaniem organu II instancji wskazane w odwołaniu przez M. S. argumenty tj. zastosowanie w projekcie wielokrotnie większe niż wystarczające w celu zasilenia dwóch domów jednorodzinnych przekroje rur gazowych, niczym nieuzasadnione zróżnicowanie przekrojów rur gazowych oraz umieszczenie zupełnie niepotrzebnych rozgałęźników w osiach ulic [...] i ulicy nr [...], mogą świadczyć o przekroczeniu ustaleń umowy zawartej w dniu 3 lipca 2007r. Stanowią także podstawę do zakwestionowania przez stronę złożonego przez inwestora oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele projektowanej inwestycji.
W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego niezbędna jest ponowne przeprowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia uprawnienia inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...] Spółka Gazownictwa sp. z o.o. w W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 32 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego oraz przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 w zw. z art. 136 oraz w zw. z art. 107 § 1 i 3 Kpa oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 2 Kpa.
Strona skarżąca wskazała, że M. S. nie starał się podważać swojego oświadczenia z dnia 3 lipca 2007r., którym ustanowił na rzecz inwestora prawo użytkowania. Nie złożył również oświadczenia o cofnięciu ww. ograniczonego prawa
rzeczowego ustanowionego na rzecz skarżącej spółki. Nie zostały także przekazane przez M. S. żadne informacje mogące świadczyć o nieprawdziwości oświadczenia złożonego przez Skarżącą w trybie art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego.
Skarżąca spółka zauważyła, że M. S. kwestionował jedynie "zastosowanie w projekcie wielokrotnie większe niż wystarczające w celu zasilenia dwóch domów jednorodzinnych przekroje rur gazowych, niczym nieuzasadnione zróżnicowanie tych przekrojów rur gazowych oraz umieszczenie zupełnie niepotrzebnych rozgałęźników w osiach ulic [...] i ulicy [...]". Sprawy te w ogóle nie są związane z treścią oświadczenia woli zawartego w ww. akcie notarialnym, czy też nie są związane z oświadczeniem złożonym przez Skarżącą na podstawie art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, a dotyczą użycia przez Skarżącą odpowiednich materiałów w celu prawidłowego wykonania umowy o przyłączenie do sieci gazowej z dnia 29 czerwca 2007r.
Zdaniem strony skarżącej powyższe twierdzenia wyrażają subiektywne zdanie M. S., które nie jest poparte żadnymi argumentami wynikającymi z odpowiednich aktów prawnych, zatem organ nie ma prawa zajmowania się weryfikacją przedstawionego w trybie art. 32 ust. 4 pkt 2 przez Skarżącą oświadczenia.
Ponadto Skarżąca spółka wskazała, że organ nie wykazał, iż przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 k.p.c. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ani też nie odniósł się w sposób szczegółowy do przyczyn, dla których uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianych w art. 138 § 2 k.p.c. Poza tym organ winien wyraźnie wskazać wytyczne, do których ma się zastosować organ I instancji ma wyjaśnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy, czego jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie uczynił.
W ocenie strony skarżącej materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie Wojewoda [...] potraktował w sposób selektywny, w ogóle nie uwzględniając dokumentów przedstawionych przez Skarżącą, tj. przede wszystkim projektu budowlanego, który jest o tyle istotny, że jest w nim poruszana kwestia materiałów, które winny być użyte w celu prawidłowego wykonania przedmiotowej inwestycji, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W ocenie Sądu, kontrolowane rozstrzygnięcie Wojewody [...] zapadło z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 Kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z przepisem art. 138 § 2 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ może decyzję kasacyjną, o której mowa w art. 138 § 2, wydać tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki wymienione w zdaniu pierwszym in fine tego ostatniego przepisu, tj. wówczas, gdy organ pierwszej instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 136 Kodeksu, tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego.
W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjęty jest pogląd, że przepis art. 138 § 2 Kpa stanowi w istocie wyłom w kodeksowej konstrukcji postępowania odwoławczego. Celem bowiem tego postępowania jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy, a strona tego postępowania ma prawo do merytorycznego załatwienia jej sprawy, rozstrzygniętej zaskarżoną odwołaniem decyzją organu pierwszej instancji. Tymczasem decyzja kasacyjna, o której mowa w powyższym przepisie Kodeksu, nie rozstrzyga sprawy co
do jej istoty, co więcej - przekazuje sprawę do rozpatrzenia organowi, który wydał zaskarżoną decyzję, zaś z treści powyższego przepisu Kodeksu nie wynika, że organ pierwszej instancji jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej. Wynika z tego, że przepis art. 138 § 2 Kodeksu nie powinien być interpretowany rozszerzająco (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1997 r, III ZP 5/96; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 4 maja 1998 r, FPS 2/98, ONSA 1998 Nr 3, poz. 79). W związku z tym, w razie wątpliwości, czy w postępowaniu odwoławczym konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego, czy z przyczyn wymienionych w art. 138 § 2 konieczne jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy jest obowiązany zastosować przepis art. 136 Kpa.
Przenosząc powyższe rozważania na kanwę niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Wojewoda [...] wydając zaskarżoną decyzję uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.
W przedmiotowej sprawie organ II instancji przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, gdyż jego zdaniem niezbędne było ponowne przeprowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia uprawnienia inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez organ I instancji w całości, a rzeczą organu odwoławczego była ocena, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy skarżący dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane w rozumieniu art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego mając na uwadze, że co do działek o nr ew. 28 i 26 wynika ono z ograniczonego prawa rzeczowego tj. użytkowania określonego w akcie notarialnym z dnia 3 lipca 2007r., repertorium A nr [...].
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponadto na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt II wyroku natomiast orzeczenie o kosztach postępowania zapadło w oparciu o art. 200 powyższej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło