VII SA/Wa 1307/17
WyrokWSA w Warszawie2017-08-31
Skład orzekający: Ewa Machlejd, Tadeusz Nowak, Tomasz Stawecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ nie ustalił prawidłowo stron postępowania, a zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa materialnego (niezgodność z warunkami zabudowy, naruszenie przepisów techniczno-budowlanych) nie znajdują potwierdzenia w świetle przedstawionych dowodów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, stwierdzając, że organy te naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77 i 16 k.p.a., poprzez zaniechanie prawidłowego ustalenia stron postępowania. Ponadto, sąd uznał, że zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa materialnego, na których oparły się organy, nie znalazły potwierdzenia w świetle przedstawionych dowodów, w tym opinii technicznych i wyjaśnień dotyczących charakteru działki sąsiedniej oraz statusu balkonów. W związku z tym, stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę było nieprawidłowe.Stan faktyczny
Spółdzielnia wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta o pozwoleniu na budowę. Organy administracji uznały, że pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, w szczególności w zakresie liczby miejsc postojowych, odległości od granicy działki oraz projektowania balkonów na wysokości powyżej 25 m. Spółdzielnia zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 16 k.p.a.) oraz kwestionowała zasadność zarzutów rażącego naruszenia prawa materialnego, przedstawiając dowody na poparcie swoich twierdzeń.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Spółdzielni [...] w [...] kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 28 marca 2017 II OSK 1918/15 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Spółdzielni [...]z siedzibą w [...] (powoływana dalej jako: Spółdzielnia ) oraz E. B. i M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA) z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1128/14 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...]grudnia 2008 r., Nr [...]- uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Decyzją Prezydenta [...]z dnia [...]grudnia 2008 r., Nr [...], zatwierdzono projekt budowlany i udzielono inwestorowi pozwolenia na budowę I etapu budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługowo-biurową oraz garażem podziemnym i elementami zagospodarowania terenu przy ul. [...]w [...], na działce nr ewid. [...], obr. [...]. Inwestycja została zrealizowana.
Współużytkownik wieczysty działki nr ew. [...], z obrębu [...], graniczącej z działką inwestycyjną nr ew. [...]z obrębu [...],M. B. złożył do Wojewody [...]wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta [...]. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewoda [...]decyzją z dnia [...]lutego 2014 r. Nr [...], stwierdził nieważność decyzji Prezydenta [...]z dnia [...]grudnia 2008 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej inwestorowi pozwolenia na budowę I etapu budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługowo-biurową oraz garażem podziemnym i elementami zagospodarowania terenu, na działce nr ewid. [...], obr. [...]w [...].
W ocenie Wojewody [...]decyzja Prezydenta [...]z dnia [...]grudnia 2008 r. rażąco narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania tejże decyzji (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 – Prawo budowlane), poprzez zatwierdzenie projektu niezgodnego z decyzją o warunkach zabudowy dla niniejszej inwestycji oraz w związku z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych - § 12 ust. 1 i § 303 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm., "rozporządzenie Ml z 2002"), a także art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego - z uwagi na niezastosowanie przez organ I instancji dyspozycji zawartej w ww. przepisie.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) decyzją z dnia [...]kwietnia 2014 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a., o rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]z dnia [...]lutego 2014 r. Nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta [...]z dnia [...]grudnia 2008 r. Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni [...] pozwolenia na budowę I etapu budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługowo-biurową oraz garażem podziemnym i elementami zagospodarowania terenu, na działce nr ewid. [...], obr. [...]w [...].
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, że inwestor ubiegając się o wydanie pozwolenia na budowę złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością inwestycyjną na cele budowlane. Ponadto dołączył decyzję Prezydenta [...]z dnia [...]czerwca 2008 r., Nr [...], ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego z usługami, handlem, biurami, garażem podziemnym i wjazdem na działkach nr ewid. [...],[...]i fragmentach działek nr ewid. [...]i [...], obr. [...], przy ul. [...]róg ul. [...]na terenie [...]w [...].
W ocenie GINB sporne przedsięwzięcie narusza w stopniu rażącym ustalenie z pkt 1.5. ww. decyzji Prezydenta [...]z dnia [...]czerwca 2008 r. w przedmiocie warunków zabudowy, w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Organ podniósł, że biorąc pod uwagę ujęty tam wskaźnik ilości miejsc postojowych oraz łączną liczbę mieszkań i powierzchni użytkowej, wynikającą z pkt 4.4 części opisowej projektu budowlanego, na zaprojektowane łącznie 62 mieszkania winny przypadać 62 miejsca postojowe; na biura o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 1309,2 m2 winno przypadać 13 miejsc postojowych; dla usług i handlu o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 646,8 m2 winno przypadać 10 miejsc parkingowych, co daje łączną liczbę 85 miejsc postojowych. Tymczasem projekt budowlany spornej inwestycji zakłada realizację jedynie 72 miejsc postojowych, a zatem udzielenie pozwolenia na budowę pomimo niezgodności zaprojektowanego przedsięwzięcia z decyzją ustalającą warunki zabudowy, stanowi rażące naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Organ wskazał również, że część spornego budynku od strony ul. [...], z zaprojektowanymi w ścianie otworami okiennymi i drzwiowymi, znajduje się bezpośrednio przy granicy z działką budowlaną nr ewid. [...], wobec czego kontrolowana decyzja Prezydenta [...]z dnia [...]grudnia 2008 r. została wydana z rażącym naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ml z 2002 r. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Organ zwrócił też uwagę, że kontrolowana decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana również z rażącym naruszeniem § 303 rozporządzenia Ml z 2002, zgodnie z którym w budynku na kondygnacjach położonych powyżej 25 m nad terenem zabrania się stosowania balkonów. Wskazano, że analiza projektu budowlanego wykazała, że w ścianie elewacji południowo-wschodniej (Sekcja [...]), na 8 kondygnacji położonej na wysokości 26,46 m nad poziomem terenu, zostały zaprojektowane balkony, a zatem naruszony został ww. przepis § 303 rozporządzenia Ml z 2002.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2014 r. złożyła Spółdzielnia [...].
Skarżąca Spółdzielnia podniosła, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu [...]kwietnia 2014 r. dwie decyzje: decyzję znak: [...]utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...]Nr [...]z dnia [...]lutego 2014 r., stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta [...]Nr [...]z dnia [...]grudnia 2008 r. wydanej w przedmiocie pozwolenia na budowę budynku przy ul. [...]oraz decyzję znak: [...]utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...]Nr [...]z dnia [...]lutego 2014 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta [...]Nr [...]z dnia [...]czerwca 2011 r. zatwierdzającej projekt budowlany zamienny.
Spółdzielnia zarzuciła, że organy naruszyły art. 7 i art. 77, a także art. 16 k.p.a. Wskazała, że Wojewoda [...]zaniechał nawet ustalenia kręgu stron postępowania, to jest właścicieli lokali w budynku i współużytkowników wieczystych działki nr [...]przy ul. [...]. Do dostarczenia informacji na temat stron Wojewoda wezwał [...], po czym nie dokonał sprawdzenia, czy są one aktualne.
Zdaniem Spółdzielni niezasadny jest zarzut niezgodności pozwolenia na budowę z decyzją o warunkach zabudowy w zakresie liczby miejsc postojowych. Spółdzielnia wskazała, że przedłożyła do akt sprawy dowód z opinii biegłego - Opinię techniczną Nr [...]z dnia [...]kwietnia 2013 r. rzeczoznawców budowlanych mgr inż. J. K. i mgr inż. W. M., w której stwierdzono, że liczba miejsc postojowych w projekcie budowlanym nie narusza wskaźnika z decyzji o warunkach zabudowy. Opinii tej w postępowaniu nieważnościowym nie uwzględniono, powołując się na fakt, że powstała już po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę.
Spółdzielnia podkreśliła też, że wykazała również, że określony w decyzji o warunkach zabudowy wskaźnik parkingowy nie może być rozważany w kontekście potencjalnego "rażącego naruszenia prawa", gdyż nie został on w tej decyzji ustalony w odniesieniu do inwestycji, której dotyczy pozwolenie na budowę. Skarżąca wskazała, że przedstawiła przy wniosku dowodowym dokumenty, w postaci kopii pisma Inżyniera Ruchu z dnia [...]kwietnia 2005 r. ([...]), powołanego w decyzji Nr [...]z dnia [...]czerwca 2008 r. o warunkach zabudowy oraz pisma wyjaśniającego z Wydziału Architektury [...], wskazujące na to, iż fragment decyzji Nr [...]dotyczący wskaźnika parkingowego zawiera oczywistą omyłkę - wytyczne adresowane dla innej inwestycji (dla zakładu pogrzebowego przy ul. [...]). Skarżąca stwierdziła, że błędny zapis decyzji o warunkach zabudowy nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem skarżącej z zawartych w aktach sprawy dokumentów wynika, że na podstawie decyzji o warunkach zabudowy wydanej dla inwestycji na terenie dz. nr [...]z obr. [...]nie można jednoznacznie ustalić wskaźnika miejsc postojowych dla usług, ze względu na powołanie jako podstawy pisma Inżyniera Ruchu [...]dotyczącego innej inwestycji.
W ocenie Spółdzielni niezasadny jest też zarzut naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w zakresie odległości ściany budynku z otworami okiennymi i drzwiowymi od działki nr [...]przy ul. [...]. Spółdzielnia podniosła, że powołany przepis dotyczy wyłącznie odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną, natomiast działka nr [...]przy ul. [...]nie jest działką budowlaną - jest to wąski pas gruntu o szer. 10 m, biegnący wzdłuż jezdni ulicy [...], pomniejszony dodatkowo przez zatokę przystankową. Po odliczeniu odległości od jezdni drogi powiatowej 8 m i odległości od działki należącej do skarżącej, na działce nr [...]nie pozostaje żadna powierzchnia budowlana. Działka nr [...]z obrębu [...]nie spełnia warunków wynikających z art. 4 pkt 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz z art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 lipca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Spółdzielnia wskazała, że przy wniosku z dnia [...]czerwca 2013 r. złożyła do akt sprawy dokumenty potwierdzające status działki nr [...]jako terenu komunikacji: [...]. wypis z rejestru gruntów dla dz. nr [...]z dnia [...]marca 2013 r., zgodnie z którym 555 m2 tej działki (93%) przed budynkiem przy ul. [...]zakwalifikowano jako "[...]- inne tereny komunikacyjne"; 2. pismo Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami [...]z dnia [...]marca 2013 r. stwierdzające, że "zagospodarowanie nieruchomości odpowiada powyższemu opisowi, bowiem w większości stanowi zagospodarowanie: chodnik dla pieszych oraz zatoczkę i przystanek autobusowy. Powyższy stan zagospodarowania nie jest przewidywany do zmiany". Dowodów tych organy rozpatrujące wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę nie rozważyły. Skarżąca podkreśliła ponadto, że stan faktyczny działki nr [...]był z urzędu znany Prezydentowi [...]wydającemu pozwolenie na budowę, gdyż działka ta stanowi własność [...].
Zdaniem Spółdzielni niezasadny jest również zarzut naruszenia § 303 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, poprzez "zaprojektowanie balkonów na wysokości powyżej 25 m". Skarżąca wskazała, że w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Nr [...]z dnia [...]grudnia 2008 r. na rzucie 8. piętra wykazano balkon o szerokości i dostępie wskazujących, że jest to balkon technologiczny. Projekt został zmieniony decyzją Nr [...]z dnia [...]czerwca 2011 r. m.in. w ten sposób, że opis tego balkonu uzupełniono nazwą "techn." (rys. R-11). Spółdzielnia wskazała, że z treści projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Nr [...]wynikało, że jest to balkon technologiczny, a po uzupełnieniu decyzją Nr [...]stało się to jednoznaczne. W tej sprawie również zgłosiła wniosek dowodowy - Opinię techniczną Nr [...]z dnia [...]kwietnia 2013 r. rzeczoznawców budowlanych mgr inż. J. K. i mgr inż. W. M., w której stwierdzono, że balkony znajdujące się powyżej 25 m są balkonami technologicznymi, nie przeznaczonymi do celów rekreacyjnych związanych z korzystaniem z lokali mieszkalnych. Opinia ocenia projekt w postaci, jaki obowiązuje po zatwierdzeniu ostateczną decyzją Nr [...], gdyż w postępowaniu nieważnościowym nie było podstaw do badania projektu w wersji, w której już nie obowiązywał. Opinii technicznej w postępowaniu nieważnościowym nie uwzględniono, powołując się na fakt, że powstała już po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skarżąca podkreśliła, że w uzasadnieniach decyzji organów I i II instancji nie wykazano "rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną". Wskazała, że tam, gdzie organy powołały się na ową "oczywistą sprzeczność", popełniły błędy w ustaleniach dotyczących stanu faktycznego sprawy istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W zakresie dotyczącym zgodności z decyzją o warunkach zabudowy powołano się na ustalenia tej decyzji budzące uzasadnione wątpliwości interpretacyjne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc jak w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1128/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi Spółdzielni na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2014 r. znak [...]w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji,
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1128/14 wnieśli Spółdzielnia oraz E. B. i M. B..
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę E. B. i M.B., umorzył postępowanie z ich skargi i uchylił zaskarżony wyrok ze skargi Spółdzielni przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
W motywach wyroku uwzględniającego skargę kasacyjną Spółdzielni NSA stwierdził, że WSA naruszył przepis postępowania, a to art. 141 § 4 w zw. z art. 153 Ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegający na błędnym udzieleniu wskazań do dalszego postępowania. NSA wskazał też, że zastosowanie przez sąd wojewódzki przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, wymagało powiązania go z innymi przepisami, samo w sobie nie stanowiąc kompletnej informacji na temat stwierdzonych uchybień, których miały się dopuścić orzekające w trybie nieważnościowym organy. Jeśli z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika, jakie przepisy postępowania zostały w ocenie sądu naruszone, nie jest czytelne, z jakich przyczyn uznał on, że ma podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
NSA stwierdził, że w uzasadnieniu wyroku WSA pominięto wyjaśnienie, z jakich to względów sąd wojewódzki uznał za konieczne uchylenie także decyzji organu I instancji. Brak wyjaśnienia podstawy prawnej uwzględnienia skargi oraz zasadności uchylenia nie tylko zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji, powoduje, że pozbawione są doniosłości prawnej wytyczne zawarte w zaskarżonym wyroku, którymi miałyby być związane organy ponownie rozpoznające sprawę nieważności źródłowej decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny biorąc pod uwagę opisany stan sprawy oraz zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wytyczne ponownie rozpoznał skargę Spółdzielni na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2014 r. uzupełnioną stanowiskiem strony skarżącej w piśmie z dnia [...]sierpnia 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji orzeczenia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r. poz. , ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Rzeczą Sądu, stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych było poddanie zaskarżonej decyzji ocenie pod względem zgodności z przepisami prawa. Sąd rozważył również czy organy rozpatrujące niniejszą sprawę naruszyły przepisy postępowania a w sytuacji przytoczenia w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu administracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść do ocen o charakterze prawnomaterialnym przy czym uwzględnienie skargi przez Sąd następuje jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Na wstępie należy podkreślić, że do kompetencji Sądu należy kontrola legalności rozstrzygnięć organu poczynionych na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zgodnie z art. 15 kpa. Sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i czynić własnych ustaleń, skoro do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Aby ocenić skontrolować decyzję organu, Sąd musi więc dysponować ustaleniami i stanowiskiem organu co do wszystkich okoliczności, które determinują sposób objętego tą decyzją rozstrzygnięcia sprawy – wyrażonymi w jego uzasadnieniu. Zasady te obowiązują również organ w postepowaniu nadzorczym, którego obowiązkiem jest ustalenie na podstawie zebranego w postępowaniu zwykłym materiału (biorąc pod uwagę zarzuty wniosku o stwierdzenie nieważności), czy weryfikowana decyzja jest dotknięta którąś z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
Zdaniem Sądu zasadnie Spółdzielnia zarzuciła, że organy naruszyły art. 7 i art. 77, a także art. 16 k.p.a., wskazując, że Wojewoda [...]zaniechał ustalenia kręgu stron postępowania, to jest właścicieli lokali w budynku i współużytkowników wieczystych działki nr [...]przy ul. [...]. Nie sposób nie zgodzić się z tym zarzutem, bowiem ustalenie stron postępowania nastąpiło na podstawie informacji Spółdzielni, po czym organ nie dokonał sprawdzenia, czy są one aktualne. Z akt administracyjnych jak i sądowych wynika jednoznacznie (braki w doręczeniach zawiadomień), że w postępowaniu nadzwyczajnych dot. żywotnych interesów właścicieli lokali nie wszyscy oni uczestniczyli. Organ administracji, prowadzący postępowanie w trybie nadzwyczajnym, w przedmiocie nieważności pozwolenia na budowę dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, ma obowiązek z urzędu ustalić wszystkie osoby będące właścicielami lokali mieszkalnych i usługowych w tym budynku, aby umożliwić im czynny udział w postępowaniu, zgodnie z art. 10 §1 k.p.a., skoro tego nie uczynił to nie tylko narusza powyższy przepis ale również stworzył przesłankę wznowieniową umożliwiającą osobom nieuczestniczącym w postępowaniu wznowienie postępowania. Tym samym skład ponownie orzekający w niniejszej sprawie nie podziela argumentacji zawartej w uzasadnieniu do uchylonego przez NSA wyroku z dnia 19 grudnia 2014 r., że Wojewoda prawidłowo ustalił strony postępowania. Nie podziela również stanowiska, że organom administracji nie wolno było oceniać zgodności z prawem decyzji pierwotnej o pozwoleniu na budowę, dopóki obowiązywała decyzja zamienna, skoro obie decyzję zapadły w odrębnych postępowaniach zakończonych ostatecznymi decyzjami i skoro zgłoszono odrębnie wnioski o stwierdzenie nieważności zarówno pierwotnej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, jak i decyzji zmieniającej pozwolenie w części.
W ocenie Sądu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadząc postępowanie odwoławcze i podtrzymując stanowisko organ I instancji nie dopełnił wszelkich starań by wyjaśnić rzeczywisty stan prawny sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...]z dnia [...]grudnia 2008 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej inwestorowi pozwolenia na budowę I etapu budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługowo-biurową oraz garażem podziemnym i elementami zagospodarowania terenu przy ul. [...]w [...], na działce nr ewid. [...], obr. [...].
Wojewoda [...], stwierdzając nieważność decyzji Prezydenta [...]z dnia [...]grudnia 2008 r., Nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a wskazał w uzasadnieniu, że w/w decyzją został zatwierdzony projekt budowlany rażąco naruszający art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, poprzez zatwierdzenie projektu niezgodnego z decyzją o warunkach zabudowy dla niniejszej inwestycji. Również w ocenie GINB sporne przedsięwzięcie narusza w stopniu rażącym ustalenie z pkt 1.5. ww. decyzji Prezydenta [...]z dnia [...]czerwca 2008 r. w przedmiocie warunków zabudowy, w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego ponieważ ujęty tam wskaźnik ilości miejsc postojowych oraz łączną liczbę mieszkań i powierzchni użytkowej wskazuje, że wynikającą z pkt 4.4 części opisowej projektu budowlanego winna przypadać odpowiednia ilość miejsc - łącznie 85 miejsc postojowych. Tymczasem projekt budowlany spornej inwestycji zakłada realizację jedynie 72 miejsc postojowych, a zatem udzielenie pozwolenia na budowę pomimo niezgodności zaprojektowanego przedsięwzięcia z decyzją ustalającą warunki zabudowy, stanowi rażące naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Odnosząc się więc do twierdzenia organów o niezgodności zatwierdzonego projektu technicznego z decyzją ustalającą warunki zabudowy w części dot. miejsc postojowych podnieść należy, że ekspertyza przedstawiona przez Spółdzielnię dotyczyła projektu budowlanego aktualnego w dacie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, a zatem bezpośrednio wyjaśniała stan prawy badanej przez Wojewodę [...]i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego okoliczności. Zatem nie można nie brać pod uwagę analizy, która poddała analizie projekt budowlany zatwierdzony w pozwoleniu na budowę i wykazała, że w stosunku do zaprojektowanej powierzchni użytkowej obiektu należało zapewnić 75 miejsc postojowych dla samochodów. Dlatego niesłuszne jest, zdaniem Sądu, stanowisko, że ekspertyza analizująca projekt budowlany zatwierdzony w pozwoleniu na budowę, nie może być uwzględniona w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tego pozwolenia.
Skarżąca przedstawiła wyjaśnienie udzielone w Urzędzie [...], że pismo Inżyniera Ruchu powołane w decyzji o warunkach zabudowy dla określenia wskaźnika parkingowego dotyczyło w rzeczywistości innej inwestycji. Okoliczność ta również zaistniała w dacie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, a zatem powinna być uwzględniona przy ocenie "rażącego naruszenia prawa", pomimo że informacja na ten temat została zgłoszona na etapie postępowania nieważnościowego. Dotyczyła ona bowiem stanu sprawy z daty wydania pozwolenia na budowę.
Organy obu instancji wskazały również, że część spornego budynku od strony ul. [...], z zaprojektowanymi w ścianie otworami okiennymi i drzwiowymi, znajduje się bezpośrednio przy granicy z działką budowlaną nr ewid. [...], wobec czego kontrolowana decyzja Prezydenta [...]z dnia [...]grudnia 2008 r. została wydana z rażącym naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ml z 2002 r. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb.
Odnosząc się do tego twierdzenia organów, że część spornego budynku od strony ul. [...], z zaprojektowanymi w ścianie otworami okiennymi i drzwiowymi, znajduje się bezpośrednio przy granicy z działką budowlaną nr ewid. [...], wobec czego kontrolowana decyzja Prezydenta [...]z dnia [...]grudnia 2008 r. została wydana z rażącym naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ml z 2002 r. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb. Sąd zauważa, że powołany przepis rozporządzenia dotyczy wyłącznie odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Działka nr [...]z obrębu [...]przy ul. [...]nie jest działką budowlaną; jest to wąski pas gruntu o szer. 10 m wzdłuż jezdni ulicy Żelaznej, pomniejszony dodatkowo przez zatokę przystankową. Po odliczeniu odległości od drogi powiatowej 8 m i odległości od działki należącej do Inwestora, na działce nr [...]nie pozostaje żadna powierzchnia budowlana. Zgodnie z art. 4 pkt 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), przez "działkę budowlaną" należy rozumieć "zabudowaną działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń. Artykuł 2 pkt 12 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) definiuje z kolei działkę budowlaną jako "nieruchomość gruntową lub działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego". W ocenie Sądu , mając na uwadze wymiary działki nr ew. [...], i jej usytuowanie stwierdzić należy, iż nie spełnia ona wymogów realizacji obiektów budowlanych wynikających z przepisów prawa, w tym przede wszystkim z § 12, § 54, 55, § 68 , § 71 ust. 2, § 94, § 102-104 oraz § 271 warunków technicznych.
Nie ulega wątpliwości ,że inwestor , który chciałby zabudować działkę [...]w inny sposób niż infrastrukturą drogową nie miałby takiej możliwości bez pozyskania terenu sąsiedniego. Skoro tak to nie można uznać, że działka ta ma charakter budowlany w rozumieniu przepisu § 12 biorąc w szczególności pod uwagę istniejące sąsiedztwo wymagające od inwestora dostosowania się do charakteru istniejącej zabudowy.
Na przyznanie tej działce charakteru działki budowlanej nie pozwala jej wielkość, usytuowanie i wiążący się z tym nierozerwalnie brak możliwości realizacji obiektów budowlanych z zachowaniem wymogów wynikających z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. tego rodzaju konstatacja uniemożliwa utrzymanie zarzutu rażącego naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Reasumując tę część rozważań, stwierdzić należy, że wbrew stanowisku Wojewody [...], działki nr ew. [...]w dniu wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowany i udzielającej pozwolenia na budowę nie była działką budowlaną.
Odnosząc się do twierdzenia organów o rażącym naruszeniu przepis § 303 rozporządzenia Ml z 2002 poprzez zaprojektowanie w ścianie elewacji południowo-wschodniej (Sekcja [...]), na 8 kondygnacji położonej na wysokości 26,46 m nad poziomem terenu balkonu Sąd wskazuje na wyjaśnienia strony skarżącej zawarte w odwołaniu od decyzji Wojewody a dot. treści projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Nr [...]i zmienioną decyzją Nr [...]. W tej sprawie Inwestor również przedstawił opinię techniczną Nr [...]z dnia [...] kwietnia 2013 r. rzeczoznawców budowlanych mgr inż. J. K. i mgr inż. W. M.. W opinii tej dokonano szczegółowej analizy rozwiązań projektowych dotyczących usytuowania balkonów i stwierdzono, że balkony znajdujące się powyżej 25 m są balkonami technologicznymi, nie przeznaczonymi do celów rekreacyjnych związanych z korzystaniem z lokali mieszkalnych.
Kończąc więc analizę zauważonych i stwierdzonych przez organy wad badanej decyzji Prezydenta [...]należy przypomnieć, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że kontrolowana decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych wart. 156 § 1 kpa. w tym wskazaną przez Wojewodę wadą rażącego naruszenia prawa.
Rażące naruszenie prawa, określa się jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W odniesieniu do przepisów proceduralnych rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji wskutek naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego o dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi ono w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy (zob. wyrok NSA, II SA 1726/00, LEX nr 51233).
O rażącym naruszeniu prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, zob. także wyrok NSA z 27 października 1998 r., II SA 1202/98). W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa, a skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. / por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. , sygn. akt OSK 1134/04, LEXnr 165717/.
W ocenie sądu biorąc pod uwagę powyższe kryteria a przede wszystkim błędne ustalenie charakteru działki nr ewid. [...],rozstrzygnięcia Wojewody [...]i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzeniu nieważności decyzji są nieprawidłowe.
Jak wskazano na wstępie rozważań sądu, ponieważ przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 kpa może być tylko rażące naruszenie prawa, konieczna jest zatem gradacja wad i odróżnienie wad powodujących wzruszalność decyzji, czyli takich które przez swoje istnienie i przez swoje skutki powodują nieuchronną konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego od takich wad, które tej konieczności nie powodują.
Wobec zasadności zarzutów skargi naruszenia zarówno przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego skargę należało uwzględnić.
Przy ponownym postępowaniu organ w pierwszej kolejności powinien ustalić wszystkie strony postępowania zgodnie z art. 28 k.p.a. uwzględniając też fakt, że wnioskodawca nadzwyczajnego postępowania administracyjnego zbyli prawo użytkowania wieczystego działki nr [...]z obrębu [...]i złożył oświadczenie o wycofaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Zadaniem organu będzie również ponowna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zebranego w sprawie w tym ocena charakteru działki nr [...].
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 przywołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło