VII SA/Wa 1309/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Referendarz sądowy Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. i B. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić E. B. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W niniejszej sprawie w skardze na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2011 r. E. B. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, składając zaś wniosek na urzędowym formularzu zwróciła się ponadto o ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostają mąż, dwóch synów oraz matka. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 430 m2, nieruchomość rolną (0,57 ha), samochód Peugeot 307 (rok produkcji 2005) oraz samochód PT Cruiser (rok produkcji 2006). E. B. wskazała, iż uzyskuje dochód w wysokości 7804 zł miesięcznie z prowadzonej działalności gospodarczej, jej matka otrzymuje emeryturę wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie 1256 zł, natomiast mąż w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą ponosi straty w wysokości ok. 1400 zł miesięcznie. W treści wniosku skarżąca podniosła ponadto, że spłaca kredyty (m.in. kredyt na samochód PT Cruiser, kredyt hipoteczny, kredyt inwestycyjny), a łączna suma rat kredytów wynosi 4090 zł miesięcznie. Do miesięcznych kosztów utrzymania domu E. B. zaliczyła: opłaty za energię elektryczną – 360 zł, ogrzewanie – 1200 zł, wodę – 150 zł, gaz – 45 zł. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy uznać należy, że brak jest uzasadnionych powodów dla przerzucenia kosztów sądowych w sprawie prowadzonej przez skarżącą na współobywateli (z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia). Podkreślenia wymaga, iż instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nie można natomiast uznać, aby taka sytuacja zachodziła w przypadku skarżącej. Jak wynika ze złożonego wniosku skarżąca posiada znaczny majątek – dom o powierzchni 430 m2, dwa samochody – Peugeot 307 i PT Cruiser. Również dochodu uzyskiwanego przez skarżącą i jej rodzinę nie można zaliczyć do niskich, uniemożliwiających stronie zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych własnych i rodziny. W złożonym wniosku skarżąca wskazała wprawdzie, że spłata zobowiązań związanych z zaciągniętymi kredytami pochłania znaczną część dochodów, zauważyć jednak trzeba, że banki udzielając skarżącej kredytów oceniły jej sytuację finansową jako umożliwiającą ponoszenie obciążeń z tym związanych, skarżąca nie wskazuje też, by miała problemy ze spłatą kredytów z uzyskiwanych dochodów. Podkreślenia jednocześnie wymaga, iż jakiekolwiek zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi, koszty postępowania sądowego wynikające z ustawy winny być traktowane na równi z innymi wydatkami, wobec czego strona w ramach planowania swych wydatków powinna uwzględnić również konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Warto ponadto zauważyć, że wśród wykazanych przez skarżącą kosztów utrzymania domu nie wszystkie mają stały charakter, bowiem opłaty związane z ogrzewaniem ulegają zmianom w zależności od pory roku i potrzeb. W chwili obecnej z uwagi na okres letni skarżąca nie musi ponosić kosztów ogrzewania domu, które oszacowała na kwotę 1200 zł miesięcznie. Podkreślić też należy, iż przy rozważaniu możliwości przyznania stronie prawa pomocy należy zawsze mieć na względzie wysokość wymagalnych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wpis od skargi należny jest w wysokości 200 zł, natomiast wysokość innych wpisów, które mogłyby się w tej sprawie pojawić w związku z ewentualnym wnoszeniem przez stronę środków odwoławczych od wydawanych w niej orzeczeń wynosiłaby 100 zł. Okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie z uzyskiwanych dochodów wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, a poniesienie tych kosztów nie uniemożliwi zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącej i jej rodziny. Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.