VII SA/Wa 1312/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VII SA/Wa 1312/08 UZASADNIENIE Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) (zwanej dalej kpa) oraz na podstawie art. 5 pkt. 4 a i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) , po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej E. L., zatrucia ostrego albo przewlekłego substancjami chemicznymi, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U Nr 132, poz. 1115), decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. orzekł, iż nie stwierdza u zgłoszeniodawcy choroby zawodowej. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, iż wydano ją w oparciu o orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawione przez Instytut Medycyny Pracy Przychodnię Chorób Zawodowych w [...] oraz w oparciu o ocenę narażenia zawodowego opracowaną przez kierownika Oddziału Nadzoru Higieny Pracy Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w [...]. Jak wynika z akt sprawy E. L. był zatrudniony w latach 1978-2007 w [...], w okresie od 6 listopada 1978 r. do 31 lipca 1992 r. na stanowisku aparatowego procesów dyfuzyjnych w [...], a od 1 sierpnia 1992 r. do 11 marca 2007 r. jako aparatowy w Wydziale [...]. Zakres obowiązków na zajmowanych stanowiskach obejmował min: prowadzenie procesu technologicznego zgodnie z instrukcjami obowiązującymi na stanowisku pracy, kierowanie do przerobu odpowiednich surowców i stosowanie właściwych materiałów pomocniczych, rzetelne i terminowe dokonywanie zapisów wyników analiz laboratoryjnych, nadzór nad zużywaniem mediów energetycznych, zapobieganie nieprawidłowościom w przebiegu procesu technologicznego, dbanie o jak najmniejsze zanieczyszczenie środowiska naturalnego produktami z instalacji. Wszelkie prace wykonywane na wyżej wymienionych stanowiskach wymagały szczególnej sprawności psychofizycznej. Wykonując pracę na wskazanych stanowiskach skarżący był narażony na działanie mieszaniny różnych związków chemicznych takich jak węglowodory aromatyczne, amoniak, siarkowodór, wodorotlenek sodu. Od 2007 r. do 2012 r. ma orzeczoną czasową niezdolność do pracy. Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził, iż podczas postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] tj. jednostce orzeczniczej I stopnia badanie przeprowadzili specjaliści: medycyny pracy, neurolog, psycholog kliniczny, psychiatra, dokonano także analizy posiadanej dokumentacji medycznej, w tym dotyczącej leczenia ambulatoryjnego, szpitalnego oraz profilaktycznego. W oparciu o zgromadzony materiał, po przeprowadzonym badaniu lekarskim, a także na podstawie wyników badań pomocniczych organ orzeczniczy I stopnia nie znalazł podstaw do rozpoznania u badanego przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi lub jego następstw. Rozpoznane u E. L. schorzenie, zdaniem jednostki orzeczniczej nie jest następstwem narażenia zawodowego, gdyż jak wynika z karty oceny narażenia zawodowego, stężenia związków chemicznych, na jakie mógł być narażony w środowisku pracy kształtowały się poniżej progu wykrywalności lub poniżej połowy normatywów higienicznych. Odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wniósł E. L., podnosząc że przepracował 29 lat w narażeniu na związki chemiczne o działaniu narkotycznym i toksycznym na obwodowy i ośrodkowy układ nerwowy. Pod koniec 2005 r. nastąpiło u niego gwałtowne chudnięcie, bezsenność, zaburzenia pamięci i zachowania. Wskazał także, że w kartach oceny narażenia zawodowego pominięto wyniki badań z 3 lat pracy: 1987, 1989 i 1992. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 kpa oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., Nr [...], znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organ ten prawidłowo przeprowadził postępowanie i zasadnie orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej- zatrucia ostrego lub przewlekłego substancjami chemicznymi lub jego następstw. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazał, że w dniu 27 września 2007 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] otrzymał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] września 2007 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej związanej z narażeniem na substancje chemiczne wydane przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] jako jednostkę orzeczniczą I stopnia. Na wniosek zainteresowanego został on przebadany w Poradni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w [...], tj. w jednostce orzeczniczej II stopnia Jednostka ta wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ostrego albo przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi lub jego następstw, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Tak więc lekarze orzecznicy nie stwierdzili aby problemy zdrowotne E. L. były skutkiem narażenia na czynniki szkodliwe w miejscu pracy. Stężenia związków chemicznych, na które skarżący był narażony podczas wykonywania obowiązków zawodowych kształtowały się poniżej progu wykrywalności lub poniżej połowy normatywów higienicznych. Stwierdzono ponadto, że tak niskie stężenia związków chemicznych nie pozwalają na bezsporne stwierdzenie bądź stwierdzenie z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem substancji szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Powyższe względy przesądziły o nie uznaniu zawodowej etiologii stwierdzonej u E. L. niewielkiej, izolowanej niedokrwistości. Najbardziej wrażliwy na działanie węglowodorów aromatycznych jest układ płytkotwórczy i białokrwinkowy, a u pacjenta liczba płytek krwi i białych krwinek (leukocytów) mieści się w granicach normy. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wojewódzki nie kwestionuje istnienia schorzenia ośrodkowego układu nerwowego oraz faktu wieloletniego zatrudnienia w narażeniu na kontakt ze związkami chemicznymi o szkodliwym, toksycznym wpływie na organizm ludzki. Co do pominięcia wyników badań z lat pracy: 1987, 1989 i 1992 organ odwoławczy stwierdził, iż nie miały wpływu na meritum sprawy, zważywszy że zgłoszeniodawca co dwa lata podlegał regularnym badaniom profilaktycznym z wynikiem dopuszczającym do pracy (ostatnie badanie datowane jest na [...] marca 2005 r.). Dokumentacja badania wskazuje na brak skarg ze strony pracownika, jak również brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na zajmowanym stanowisku: aparatowy-sterowniczy w [...] Odnosząc się z kolei do oceny narażenia zawodowego, to została ona dokonana na podstawie dochodzenia przeprowadzonego przez inspekcję sanitarną w oparciu o wyniki badań stężeń substancji toksycznych wykonanych na przestrzeni lat 1978-2004 na Wydziale [...] a także na Wydziale [...]. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne i orzeczenia lekarskie wystawione przez uprawnione do orzekania jednostki służby zdrowia są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, które nie mają uprawnień do ich podważania poprzez samodzielną ocenę dokumentacji lekarskiej prowadzącą do odmiennego rozpoznania schorzenia niż to uczynili lekarze orzecznicy. Skargę na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] złożył E. L., ponawiając żądanie stwierdzenia u niego choroby zawodowej, która pozostaje w związku przyczynowym z jego pracą w warunkach szkodliwych dla zdrowia w [...]. Na poparcie swego twierdzenia skarżący przytacza fakt rozebrania instalacji [...] w roku 1992 r., w której pracował skarżący, a która to kwestia nie została wyjaśniona przez organy inspekcji sanitarnej. Prawdopodobną przyczyną rozebrania był wpływ czynników szkodliwych na zdrowie pracujących tam pracowników. Pominięto badania z Wydziału [...] z 1992 r., w którym pracował przez 14 lat, tzn. od 1978 r. do 1992 r. W tym czasie stwierdzono u niego na podstawie badań laboratoryjnych bilirubinę, oporność osmotyczną krwinek oraz ALA i koproporfiryny w moczu wykraczające poza wartości referencyjne. Złożony wówczas wniosek o ocenę zgromadzonego materiału przez lekarza toksykologa nie został rozpatrzony. Skarżący wskazał, że jego stan zdrowia w 2005 r. uległ pogorszeniu (gwałtownie schudł, nasiliła się bezsenność, nastąpiły zmiany w zachowaniu i zaburzenia pamięci). Wyniki badań diagnostycznych wykazały zanik kory mózgowej. W ocenie skarżącego obecny stan zdrowia to wynik wieloletniej pracy w warunkach szkodliwych, wręcz niebezpiecznych na terenie [...]. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami danej sprawy oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 107 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji, nie kwestionuje istnienia u E. L. schorzenia ośrodkowego układu nerwowego (otępienie czołowo-skroniowe) jak również faktu wieloletniego zatrudnienia w narażeniu na kontakt ze związkami chemicznymi, posiadającymi potencjalnie negatywny wpływ na organizm ludzki. Jednakże ani czasokres, ani stopień narażenia pracownika na oddziaływanie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie przesądzają same przez się o zakwalifikowaniu schorzenia jako choroby zawodowej. Aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa wyżej. Po drugie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Podkreślić należy również, że organy inspekcji sanitarnej są związane orzeczeniami lekarskimi o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Nie mogą one dokonać samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania. W przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie, będące podstawą decyzji o nie stwierdzeniu choroby zawodowej wydały dwie jednostki orzecznicze, [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] w dniu [...] września 2007 r. (orzeczenie nr [...]) jako jednostka orzecznicza I stopnia oraz Instytut Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w [...] w dniu [...] marca 2008 r. (orzeczenie nr [...])-jednostka orzecznicza II stopnia. Podczas postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] badanie przeprowadzali lekarze specjaliści: medycyny pracy, neurolog, psycholog kliniczny, psychiatra. Przeanalizowano posiadaną dokumentację medyczną, także dotyczącą leczenia szpitalnego, profilaktycznego, ambulatoryjnego i nie znaleziono podstaw do stwierdzenia ostrego lub przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi lub jego następstw. Opinia lekarza orzecznika I stopnia nie przesądzała braku zawodowej etiologii schorzenia stwierdzając, że "badania przeprowadzone w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] w chwili obecnej nie pozwalają na ustalenie etiologii zaburzeń sfery psychicznej stwierdzonych u pacjenta". Organ orzeczniczy pierwszego stopnia "nie stwierdził obecnie u badanego podstaw do uznania etiologii zawodowej otępienia czołowo-skroniowego (najbardziej prawdopodobnego schorzenia) ". Opinia nie była więc stanowcza co do obu przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, tj. co do rozpoznania schorzenia, jak i jego związku przyczynowego z pracą skarżącego w szkodliwych warunkach w [...] w [...]. Jednocześnie lekarz specjalista medycyny pracy sporządzający opinię stwierdził, że "pacjent wymaga dalszej diagnostyki i objęcia opieką i leczeniem specjalistycznym". Co do wyników dochodzenia epidemiologicznego opinia stwierdza, że " nie udokumentowało ono przewlekłego narażenia skarżącego na czynniki szkodliwe w stężeniach przekraczających dopuszczalne normatywy higieniczne". Opinia orzecznika II stopnia, pomimo tego że nie uległ zmianie materiał dowodowy obie przesłanki choroby zawodowej uznała za przesądzone w tym sensie, że uznała, iż schorzenie skarżącego nie pozostaje w związku przyczynowym z pracą zawodową, bowiem w okresie tej pracy nie był on poddany zatruciu środkami chemicznymi o działaniu szkodliwym dla zdrowia, o czym świadczy ocena narażenia zawodowego i stężenia tych środków poniżej granicy wykrywalności. Oczywiście nie można wykluczyć sytuacji gdy pomimo pracy w warunkach narażających na zachorowanie na chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych ( załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych) schorzenie powstało z innych przyczyn. Aby to jednak ocenić konieczna była ocena narażenia zawodowego uwzględniająca cały okres zatrudnienia skarżącego. Tak więc pominięcie przez organy 3 lat pracy (1987, 1989 r., 1992 r.) nie znajduje uzasadnienia. Niezbędne jest uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie, tym bardziej że w roku 1992 skarżący pracował na Wydziale [...]. Tym istotniejsze staje się uzupełnienie materiału dowodowego wobec przywołanego w skardze faktu rozebrania instalacji butadienu w 1992 r. z powodu szkodliwości warunków pracy tam panujących. Obowiązkiem organu administracji jest kontrolowanie, czy wydane przez jednostki orzecznicze orzeczenia lekarskie stanowiące podstawę wydania decyzji wyjaśniały istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. W szczególności organ administracji nie może dokonać samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która prowadziłaby do odmiennego rozpoznania. Obowiązkiem organu jest natomiast kontrolowanie, czy wydane orzeczenie lekarskie stanowiące podstawę do wydania decyzji, a będące środkiem dowodowym wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych (wyrok NSA z 28. 11.06 I OSK 948/06, ONSA i WSA 2005/6/136) Organ ma też możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, stanowiącego podstawę wydania opinii przez medyczny organ orzeczniczy. Skoro skarżący pozostaje na rencie, to również przy procedurze jej przyznania przechodził on badania lekarskie zakończone rozpoznaniem schorzenia stwierdzającego jego niezdolność do pracy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący przedłożył kartę informacyjną leczenia szpitalnego, z której wynika że przebywał on na badaniach w szpitalu w [...] (Specjalistyczny Psychiatryczny ZOZ) w okresie od 14.07.2008 r. do 4.09. 2008 r. z rozpoznaniem: zespół psychoorganiczny otępienno-charakteropatyczny o etiologii przewlekłego zatrucia środkami ropopochodnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem uzupełnionego materiału dowodowego. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 wyżej wymienionej ustawy zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.