VII SA/Wa 132/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. Z. i J. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odmowy nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie J. Z. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem, rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez niego z tytułu pracy w wysokości około 3.000 zł miesięcznie. Podał również, że jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o pow. 60 m2. Skarżący podniósł, że jest jedynym żywicielem rodziny, żona posiada grupę niepełnosprawności, wymaga stałego przyjmowania leków. Syn jest studentem i osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący do stałych wydatków zaliczył: opłaty związane z utrzymaniem mieszkania - ok. 600 zł, utrzymanie samochodu - 200 zł, czesne za studia syna - 550 zł, leczenie żony - 300 zł, wydatki na własne leczenie - 200 zł, dojazdy do pracy - 100 zł, opłaty za telefon, gaz, telewizję i inne - 250 zł, kieszonkowe dla syna (dojazdy do uczelni, przybory szkolne itp.) - 200 zł, wydatki na artykuły żywnościowe i niezbędne do życia codziennego - 600 zł. Pismem z dnia 2 marca 2016 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: czy małżonka pobiera stałe bądź okresowe świadczenia (np. rentę) i czy uzyskuje jakiekolwiek dochody miesięczne, jeśli tak, w jakiej wysokości; czy wnioskodawca i jego małżonka posiadają oszczędności pieniężne, jeśli tak, należało podać ich wysokość; czy syn pobiera stypendium (naukowe, socjalne), jeśli tak, w jakiej wysokości; czy syn podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, o dzieło, a jeśli tak, jakie uzyskuje dochody; czy opłata za studia syna w wysokości 550 złotych jest opłatą miesięczną, kwartalną czy semestralną. Wezwano ponadto skarżącego do nadesłania zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę. J. Z. udzielił odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 23 marca 2016 r. Wyjaśnił, że syn nie pobiera stypendium naukowego ani socjalnego, a opłata za jego studia w wysokości 550 złotych jest opłatą miesięczną. Podniósł, że wysokość wynagrodzenia przedstawił w formularzu i nie uległa ona zmianie. Postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił J. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, uznając, że nie wykazał on w sposób dostateczny, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2016 r. Skarżący J. Z. w dniu 12 sierpnia 2016 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uwagi na fakt, że wniosek z dnia 12 sierpnia 2016 r. jest kolejnym wnioskiem J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym złożonym w niniejszej sprawie, wniosek skarżącego został potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia z 17 maja 2016 r. w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Postanowieniem z dnia 11 października 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 17 maja 2016 r. odmawiającego przyznania J. Z. prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Starszy referendarz sądowy wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie starszy referendarz sądowy wskazał, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 ustawy, musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy (stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych), które stanowiły podstawę wcześniejszego orzeczenia. W ocenie starszego referendarza sądowego z treści wniosku złożonego w dniu 12 sierpnia 2016 r. wynika, że J. Z. jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o pow. 60 m², prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem, jest jedynym żywicielem rodziny. Żona posiada grupę niepełnosprawności, wymaga stałego przyjmowania leków, syn jest studentem i osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Starszy referendarz sądowy wskazał, że z oświadczenia J. Z. wynika, iż rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu pracy w wysokości około 3100 złotych miesięcznie. Skarżący do stałych wydatków zaliczył: opłaty związane z utrzymaniem mieszkania - ok. 600 zł, utrzymanie samochodu - 250 zł, czesne za studia syna - 550 zł, leczenie żony - 300 zł, wydatki na własne leczenie - 250 zł, dojazdy do pracy - 100 zł, opłaty za telefon, gaz, telewizję i inne - 250 zł, kieszonkowe dla syna (dojazdy do uczelni, przybory szkolne itp.) - 200 zł, wydatki na artykuły żywnościowe i niezbędne do życia codziennego - 600 zł. W ocenie starszego referendarza sądowego sytuacja majątkowa i finansowa J. Z. przedstawiona we wniosku złożonym w dniu 12 sierpnia 2016 r. jest niemal identyczna, jak wynikająca z wniosku rozpoznanego postanowieniem z 17 maja 2016 r. i nie uległa pogorszeniu, zatem nie zaistniała przesłanka, która dawałaby podstawę do zmiany postanowienia z dnia 17 maja 2016 r. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył J. Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego. W ocenie skarżącego stanowisko referendarza przydzielane jest dla osób pełniących zakres obowiązków jako praktyki bez mianowania a nie wydających werdykty sądowe. W ocenie skarżącego formułowanie i stylistyka uzasadnienia jest taka sama, powtarzająca się w każdym uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że referendarze sądowi są uprawnieni do wydawania na posiedzeniu niejawnym postanowień, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy, na mocy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) Zgodnie natomiast z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Wskazać należy, że złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, nie jest pierwszym w niniejszej sprawie. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 17 maja 2016 r. odmówiono już skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało więc traktować jako wniosek o zmianę ww. postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Stosownie do powyższego przepisu prawomocne orzeczenie w przedmiocie przyznania prawa pomocy może co prawda być zmienione ale pod warunkiem, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które stanowiły podstawę jego wydania. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie skarżący składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył oświadczenie dotyczącego swojego stanu majątkowego pokrywające się oświadczeniem złożonym uprzednio i nie wykazał, aby nastąpiło pogorszenie się jego sytuacji finansowego. W związku z powyższym nie zaistniała przesłanka, która dawałaby podstawę do zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 17 maja 2016 r. Wobec powyższego uznać należy, że referendarz sądowy zasadnie odmówił skarżącemu J. Z. zmiany postanowienia z dnia 17 maja 2016 r. odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, bowiem nie zaistniała przesłanka z art. 165 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.