VII SA/Wa 1320/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia : odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 marca 2013 r. Postanowieniem z dnia 22 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił E.W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 12 sierpnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Wniosek ten potraktowano jako wniosek o zmianę wydanego w dniu 22 marca 2013 r. postanowienia. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona powinna wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Podkreślenia wymaga, iż instytucja ta została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy i oceniając jego sytuację materialną z uwzględnieniem okoliczności przedstawionych w złożonym w dniu 12 sierpnia 2013 r. formularzu Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie uległa znaczącej zmianie w stosunku do tej, która wynikała z nadesłanego w lutym 2013r. oraz marcu 2013 r. formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zmianie uległa jedynie wysokość posiadanych przez skarżącego w banku oszczędności pieniężnych. W lutym wnioskodawca posiadał oszczędności w wysokości 15.000,00 złotych, w marcu wynosiły one 13.000,00 złotych, a obecnie tj. w sierpniu 2013 r. wynoszą 5.000,00 złotych. Zaznaczyć należy, iż powyższa zmiana wysokości posiadanych oszczędności nie ma wpływu na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca nadal utrzymuje się, tak jak wskazywał we wcześniejszych wnioskach, z emerytury żony w wysokości 2.522,65 złotych brutto miesięcznie oraz z otrzymywanego przez siebie zasiłku dla osób bezrobotnych w wysokości 748,40 złotych brutto miesięcznie, czyli łącznie z kwoty w wysokości 3.271,05 złotych brutto miesięcznie. We wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona i syn, który nadal jest studentem Akademii Morskiej [...]. Wnioskodawca nadal posiada dwa mieszkania o powierzchni 56 m ² oraz o powierzchni 76,2 m ². Innych nieruchomości wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. Oceniając ponownie sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że nie zachodzą przesłanki do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 marca 2013 r. , gdyż brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Wnioskodawca posiada bowiem stały dochód miesięczny w wysokości 2.522,65 złotych brutto miesięcznie z którego zaspokaja swoje potrzeby życiowe, w tym mieszkaniowe i żywieniowe. Pomimo ponoszonych niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny wnioskodawca posiada zgromadzone na koncie bankowym oszczędności pieniężne w wysokości 5.000,00 złotych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie można uznać wnioskodawcy za osobą ubogą. Należy też zwrócić uwagę, na to czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącego ze zgromadzonymi oszczędnościami w banku i miesięcznymi stałymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide:postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Stwierdzono zatem, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy trudno uznać, że skarżący żyje na poziomie ubóstwa, skoro oprócz dochodów bieżących posiada jeszcze w rezerwie środki pieniężne na koncie w wysokości 5.000,00 złotych, czyli niewspółmiernie większe od wszelkich możliwych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Uznano zatem, że wnioskodawca posiadając stały dochód miesięczny oraz zgromadzone środki pieniężne w kwocie 5.000,00 złotych nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe jakie wnioskodawca ma do poniesienia ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100,00 złotych. Zaznaczyć należy, że poniesienie kosztów sądowych w sprawie, czy też poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru nie spowoduje utraty całości posiadanych przez skarżącego środków finansowych, a jedynie tylko ich częściowe uszczuplenie. Stwierdzono zatem, że ze zgromadzonych oszczędności pieniężnych wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponieść koszty sądowe w sprawie oraz koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, a stały miesięczny dochód jakim dysponuje zapewnia środki na bieżące utrzymanie siebie i rodziny. Z tego względu uznano, że brak jest podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.