VII SA/Wa 1323/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi K. O., B. O., A. O., H. O. na postanowienie [....]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić H. O. częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek H. O., dalej skarżąca, o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.290 zł i z działalności, z której ma wyłącznie straty. Nie wskazała posiadania majątku, przedmiotów wartościowych, oszczędności. Podała, że posiada dom (1/4 nieruchomości ze spadku oraz 1/2 we współwłasności), mieszkanie o pow. 46 m2; 3,6 ha nieruchomości rolnej, co do której toczy się postępowanie o zasiedzenie. Wyjaśniła, że całość emerytury pochłaniają rachunki – prąd, gaz, podatki od nieruchomości. Dodała, że za prąd miesięcznie płaci 450 zł, natomiast za gaz 50.000 zł rocznie. W wykonaniu zarządzenia z dnia 16 października 2015 r. skarżąca została zobowiązana do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie, w terminie 7 dni, tj. do: 1) wskazania jaką działalność gospodarczą prowadzi wnioskodawczyni, 2) wskazania kto jest właścicielem lokalu, który wnioskodawczyni wskazała w formularzu PPF jako miejsce zamieszkania (ul. [...] w W.); należało wskazać wielkość tego lokalu oraz czy z osobami które w nim mieszkają wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, skoro A. O., B. O. i K. O. również zamieszkują w tym lokalu; 3) podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym (żywność, leki, odzież itp.) oraz lokalu (opłaty stałe media, telewizja, telefon itp.), 4) wskazania czy posiada pojazdy mechaniczne, jeżeli ta należy wskazać ich rodzaj rocznik i szacunkowe miesięczne koszty utrzymania, 5) wskazania czy otrzymuje pomoc od rodziny, jeżeli tak, to należy wskazać na czym ona polega, 6) wskazania czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak, to należy nadesłać kopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, 7) nadesłania kopii dokumentu PIT rozliczającego podatek dochodowy za rok 2014 r. 8) nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące. Przesyłka, zawierająca wezwanie do uzupełnienia wniosku była dwukrotnie awizowana, tj. w dniu 29 października 2015 r. i w dniu 6 listopada 2015 r. i nie została przez skarżącego podjęta w terminie. Zatem dniem doręczenia przesyłki był dzień 12 listopada 2015 r., zgodnie z art. 73 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1323/15 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Skarżąca, w ustawowym terminie, złożyła do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 18 grudnia 2015 r., sprecyzowany pismem z dnia 2 marca 2016 r. W uzasadnieniu podniosła, że starszy referendarz sądowy błędnie uznał, że skarżąca jest w stanie uiścić wpis od skargi, bowiem ponosi większe wydatki niż uzyskuje dochody. Skarżąca podniosła, że jej sytuacja materialna uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania oraz opłacić samodzielnie zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ833/11). Ostatecznie do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania wniosku H.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, wskazać należy, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że skarżąca prowadzi samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.290 zł i z działalności, z której ma wyłącznie straty. Nie wskazała majątku, przedmiotów wartościowych, oszczędności. Podała, że posiada dom (1/4 nieruchomości ze spadku oraz 1/2 we współwłasności), mieszkanie o pow. 46 m2; 3,6 ha nieruchomości rolnej, co do której toczy się postępowanie o zasiedzenie. Wyjaśniła, że całość emerytury pochłaniają rachunki – prąd, gaz, podatki od nieruchomości. Dodała, że za prąd miesięcznie płaci 450 zł, natomiast za gaz 50.000 zł rocznie. Skarżąca nie nadesłała dodatkowych informacji, a podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje są niepełne i niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych skarżącej (nie nadesłano dokumentów źródłowych, w szczególności informacji o uzyskiwanych dochodach, nie wyjaśniono jakiego rodzaju prowadzi działalność gospodarczą, nie nadesłano kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, nie podano jakie skarżąca ponosi miesięczne wydatki). Skarżąca pomimo wezwania nie nadesłała jakichkolwiek dokumentów świadczących o sytuacji materialnej i w rezultacie w żaden sposób nie wykazała, aby sytuacja ta uzasadniała przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga przy tym, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). Lakoniczność wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej, a tym samym odbiera jej możliwość ewentualnego uzyskania prawa pomocy. Ponadto zauważyć należy, że skarżąca wskazała, że ponosi roczne wydatki w kwocie 50.000 zł tytułem opłaty za gaz, co daje miesięcznie kwotę około 4.160 zł, co zdaniem Sądu jest niewiarygodne. Wskazać należy, że składanie niepełnych, czy też niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem, pomimo stosownych wezwań, utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżącej. Powyższe uniemożliwia dokonanie wnikliwej i szczegółowej oceny sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała by spełniała ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a, ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.