VII SA/Wa 1334/08

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie : odmowy udzielenia pozwolenia na budowę postanawia : odmówić A. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 26 maja 2009 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez A. J. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Przepisy ww. ustawy, zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż. Wnioskodawczyni wraz z mężem utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury oraz prowadzonej działalności gospodarczej o łącznej wysokości 5.000,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom w budowie o powierzchni około 107 m ² na działce o powierzchni 8.447 m ², mieszkanie o powierzchni 56 m ² oraz działkę rekreacyjną o powierzchni około 540 m ² . W uzasadnieniu swojego wniosku wnioskodawczyni wskazała, że posiada zobowiązania z tytułu kredytu hipotetycznego w wysokości około 59.000,00 złotych (19 tys. CHF) oraz zobowiązania z tytułu innych kredytów bankowych w wysokości około 65.700,00 złotych. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ponosi miesięczne koszty stałe z tytułu spłaty raty kredytu hipotetycznego w wysokości 2.400,00 złotych, zapłaty rachunków w wysokości 920,00 złotych, spłaty pozostałych kredytów bankowych w wysokości 2.300,00 złotych, utrzymania w tym wyżywienia w wysokości 800,00 złotych, co w sumie daje kwotę w wysokości 6.420,00 złotych. Dodała, że ponosi także koszty związane z leczeniem w wysokości 300,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, że miesięczne jej wydatki wynoszą łącznie 6.720,00 złotych. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawczyni uznać należy, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, iż instytucja ta została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Nie można natomiast uznać by skarżąca nie posiadała środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych własnych i rodziny, skoro jej miesięczne wydatki wynoszą w sumie 6.720,00 złotych. Zauważyć przy tym należy, że podana przez wnioskodawczynię suma ponoszonych wydatków znacznie przewyższa sumę uzyskiwanych dochodów, a wnioskodawczyni w żaden sposób nie wyjaśniła skąd pochodzą środki na pokrycie wydatków przekraczających uzyskiwane przez nią dochody. Zaznaczyć należy, że wnioskodawczyni prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe posiadając stały dochód miesięczny w wysokości 5.000,00 zł. Strona posiada także dom o powierzchni około 107 m ², będący w budowie, działkę o powierzchni 8.447 m ², mieszkanie o powierzchni 56 m ² oraz działkę rekreacyjną o powierzchni około 540 m ². W świetle powyższego nie można uznać jej że jest ona osobą ubogą, która z uzyskiwanych dochodów zaspokaja tylko podstawowe potrzeby życiowe. Dodać także należy, że wnioskodawczyni dotychczas ponosiła w sprawie koszty sądowe, m.in. uiściła wpis sądowy od skargi w wysokości 500,00 złotych, a ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie jakie miałaby ponieść nie będą wyższe niż te dotychczas przez nią poniesione. Stwierdzono zatem, że wnioskodawczyni nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uznano, że strona posiadając wykazany stały dochód miesięczny jest w stanie zgromadzić środki finansowe by ponieść koszty sądowe samodzielnie, co też dotychczas, jak wspomniano wyżej, czyniła. Wskazać należy, że również banki udzielając wnioskodawczyni dwóch kredytów na łączną wysokość 124.700,00 złotych oceniły jej sytuację finansową jako odpowiednią do przyznania kredytów, umożliwiającą ponoszenie obciążeń z nimi związanych. Strona natomiast nie wskazała, by miała problemy ze spłatą kredytów z uzyskiwanych dochodów. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia wniosku strony bowiem nie wykazała ona, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada zaś stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.