VII SA/Wa 1337/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi E. i J. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia E. i J. P., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...], zobowiązujące E. i J. P. do uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 75.000 zł w związku z samowolną zmianą sposobu użytkowania budynku mieszkalnego położonego na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. O. [...] w miejscowości R., gm. K., na cele zamieszkania zbiorowego – agroturystyka. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w toku postępowania przeprowadzonego przed organem I instancji ustalono, że na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. O. [...] w miejscowości R., gm. K. istnieje budynek, którego pierwotne przeznaczenie było mieszkalne. W grudniu 2007 r. dokonano samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku na cele zamieszkania zbiorowego - agroturystyka. W dniu oględzin 15 stycznia 2008 r. w budynku zamieszkiwało 147 osób. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wstrzymał użytkowanie przedmiotowego obiektu i nakazał E. i J. P. przedłożenie, w terminie dwóch miesięcy, określonej dokumentacji umożliwiającej legalizację dokonanej samowoli użytkowej. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] zobowiązał E. i J. P. do uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 75.000 zł. Na w/w postanowienie zobowiązani złożyli zażalenie do organu II instancji, w którym zwrócili uwagę na błędną kwalifikację obiektu. Organ odwoławczy uznał powyższe zażalenie na niezasadne, gdyż w jego ocenie, w niniejszej sprawie bezsporne jest, że dokonano samowolnej (bez wymaganego zgłoszenia) zmiany sposobu użytkowania budynku. Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, organ I instancji zgodnie z przepisami Prawa budowlanego (art. 71a ust. 1) podjął procedurę legalizacyjną, wstrzymując postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] użytkowanie budynku i nakładając obowiązek przedłożenia określonej dokumentacji, a następnie prawidłowo wyliczył wysokość opłaty legalizacyjnej. Skargę na powyższe postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. i J. P., wnosząc o umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia opłaty legalizacyjnej, albowiem z dniem 12 czerwca 2008 r. odstąpili od zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu swojej skargi, jak również w piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2008 r. skarżący wskazali, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. przeprowadził postępowanie z pominięciem procedury określonej w art. 71 a ust. 2 Prawa budowlanego, bowiem w dwa dni od wydania postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] o wstrzymaniu użytkowania i przedłożeniu dokumentacji wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] nakładające obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej, a tym samym uniemożliwił spełnienie obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r. W ocenie strony skarżącej, pominięcie w postępowaniu procedury kontroli wykonania obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] uniemożliwiło Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w O. prawidłową ocenę stanu rzeczy. Zdaniem skarżących, w przypadku zachowania omawianej procedury właściwy organ nie wydałby zaskarżonego postanowienia z uwagi na zaniechanie użytkowania budynku niezgodnie z jego przeznaczeniem. Skarżący podnieśli również, iż z dniem 12 czerwca 2008 r. zaprzestali działalności gospodarczej w przedmiotowym budynku, stwierdzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., oraz przywrócili użytkowanie przedmiotowego budynku na cele mieszkalne, jak również wskazali, iż w zakreślonym terminie złożyli wymaganą dokumentację techniczną. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 71 a ust. 1 Prawa budowlanego, w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, właściwy organ, w drodze postanowienia: 1) wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części; 2) nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2. Po upływie terminu lub na wniosek zobowiązanego, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i w przypadku stwierdzenia jego wykonania, w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2). Upływ tego terminu oznacza, że organ administracyjny, który wydał postanowienie, obowiązany jest dokonać sprawdzenia wykonania nałożonego obowiązku. Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu (ust. 3). W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, właściwy organ, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisu art. 71 a ust. 2 Prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. w swoim rozstrzygnięciu z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...], wstrzymał E. i J. P. użytkowanie budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości R., gm. K., na cele zamieszkania zbiorowego – agroturystyka oraz nałożył na w/w obowiązek przedłożenia, w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, określonych dokumentów. Tymczasem już w dniu [...] kwietnia 2008 r. zostało wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. postanowienie Nr [...], zobowiązujące E. i J. P. do uiszczenia opłaty legalizacyjnej, w związku z samowolną zmianą sposobu użytkowania budynku mieszkalnego na cele zamieszkania zbiorowego – agroturystyka, w wysokości 75.000 zł., choć skarżący mieli dwa miesiące na wykonanie obowiązków, nałożonych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Powyższe jednoznacznie oznacza, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], zapadło z naruszeniem dyspozycji przepisu art. 71 a ust. 2 Prawa budowlanego, jak również art. 8 k.p.a. Naruszenie to nie zostało również zauważone przez organ odwoławczy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 8 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zasada ta nie może być rozumiana jedynie jako postulat określonego zachowania, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1992 r., sygn. akt SA/Lu 694/92 Wspólnota 1993/44, str. 18). Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek nie tylko zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, ale załatwienie sprawy ma uwzględnić interes społeczny i jednocześnie słuszny interes strony. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie mieć na uwadze powyższe rozważania Sądu, będzie zobligowany również uwzględnić nowy stan faktyczny sprawy, bowiem jak wynika z oświadczeń skarżących, w dniu 12 czerwca 2008 r. (przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy) przywrócili oni poprzedni sposób użytkowania budynku. Powyższa okoliczność, nie została również przez organ odwoławczy dostrzeżona. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.