VII SA/Wa 1344/13
PostanowienieWSA w Warszawie2013-08-30
Skład orzekający: Katarzyna Pakuła - Getka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, który posiada znaczący majątek w postaci nieruchomości i uzyskuje dochody z ich wynajmu, może zostać uznany za osobę znajdującą się w tak trudnej sytuacji materialnej, która uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata)?Ratio decidendi
Wnioskodawcy nie można uznać za osobę znajdującą się w tak trudnej sytuacji materialnej, która uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ posiada znaczący majątek w postaci nieruchomości o dużej wartości, uzyskuje z nich dochody z najmu oraz otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej. Posiadanie takich aktywów i potencjalnych źródeł dochodu wyklucza przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponieść koszty postępowania.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną, dołączając m.in. zeznania podatkowe i wyciągi bankowe. Sąd wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących jego wydatków, dochodów z najmu, pracy dodatkowej oraz pomocy ze strony rodziny. Po analizie złożonych dokumentów i wyjaśnień, sąd uznał, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ze względu na posiadany majątek i potencjalne dochody.Rozstrzygnięcie
Odmówiono G. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2013 r. po rozpoznaniu wniosku G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2723/11 postanawia: odmówić G. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W dniu 9 lipca 2013 r. wpłynął do Sądu wypełniony przez wnioskodawcę G. K. formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do wniosku wnioskodawca załączył kserokopię stosownych zaświadczeń, rachunków, zeznania podatkowe PIT 36 za rok 2011 i 2012 oraz kserokopię wyciągów bankowych. Przedstawił swoją sytuację rodzinną, finansową i majątkową.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 26 lipca 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:
- czy wydatki wyszczególnione w piśmie z dnia 4 lipca 2013 r. dotyczące stałych opłat obejmują koszty utrzymania domu i mieszkania, czy są to wydatki związane z utrzymaniem wyłącznie domu, jeśli są to wydatki związane z utrzymaniem domu, należało podać jakie ponosi stałe opłaty związane z utrzymaniem mieszkania (czynsz, opłaty za gaz, energię, wodę itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość,
- wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza wspólnie z małżonką miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (żywność, odzież, leki, itp.),
- czy wnioskodawca obecnie uzyskuje dochody z tytułu wynajmu lokali, należało podać dochody z trzech ostatnich miesięcy,
- czy uzyskuje dochody z tytułu posiadanych nieruchomości rolnych np. z tytułu dzierżawy, sprzedaży, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości,
- czy podejmuje prace dodatkowe np. umowy zlecenia, dorywcze, sezonowe, a jeśli tak, czy uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać ich wysokość,
-czy uzyskuje pomoc ze strony rodziny, dzieci lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie,
oraz do nadesłania:
- kserokopii wyciągów bądź wykazów z posiadanych kont bankowych wnioskodawcy oraz żony z dwóch ostatnich miesięcy.
Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W dniu 7 sierpnia 2013 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe. Nadesłał kserokopię wyciągów bankowych oraz kserokopię księgi przychodów i rozchodów z najmu za miesiąc maj, czerwiec i lipiec.
W niniejszej sprawie zważono co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej – p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a. )
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Z powołanego wyżej przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie analizując dane zawarte w przedmiotowym wniosku i nadesłanych wyjaśnieniach uznano, iż wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną. Podał, że wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 1.916,00 złotych brutto (netto 1.593,64 złotych) miesięcznie. Kwota ta jest uzyskiwana przez małżonkę z tytułu emerytury. Wnioskodawca podkreślił, że od kilku lat źródłem jego utrzymania oraz małżonki jest dochód uzyskiwany przez żonę z tytułu emerytury. Podał, że "dochód z jego własności jest mniejszy od kosztów utrzymania".
Wskazał, że posiada dom o pow. 695,8 m², mieszkanie o pow. 84, 50 m², nieruchomość rolną o pow. 2,0504 ha oraz inne nieruchomości o pow. 3,426 ha. Oświadczył w formularzu, że posiada oszczędności pieniężne w wysokości 1.722,58 złotych.
W piśmie załączonym do formularza wnioskodawca podał, że miesięcznie stałe koszty jakie ponosi z małżonką wynoszą 1.250,27 złotych. Wskazał, że z budynku mieszkalnego w 2012 r. poniósł stratę w wysokości 6.308,25 złotych. Poinformował, że uzyskuje dopłaty do budynku ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej wyszczególnił, że w 2013 r. wyniosły one w styczniu 587,33 złotych, w lutym 476,89 złotych, w marcu 476,89 złotych, w kwietniu 476,89 złotych. Skarżący dodał, że uzyskuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2012 r. kwotę 1.359,18 złotych.
W piśmie wyjaśniającym z dnia 5 sierpnia 2013 r. ( data wpływu do Sądu 7 sierpnia 2013 r.) wnioskodawca wyszczególnił, że ponosi następujące stałe wydatki tj. opłatę za energię w (sierpniu br) wysokości 248,98 złotych, opłatę za gaz ( w sierpniu br ) w wysokości 163,54 złotych, opłatę za internet w wysokości 48,80 złotych, opłatę za telefon w wysokości 59,90 złotych, opłatę przypadającą z posiadanego budynku w wysokości 81,63 złotych miesięcznie. Wnioskodawca wskazał także wydatki małżonki są to: spłata pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej w wysokości 240,00 złotych, spłata pożyczki mieszkaniowej w wysokości 87,00 złotych, raty spłaty kredyty w OBI 82,73 złotych, ubezpieczenie 43,00 złotych. Po podsumowaniu wydatki które wnioskodawca podał jakie z żoną ponosi wynoszą 1.055,58 złotych. Nadto wnioskodawca wskazał, że średnio na zakup żywności i lekarstw wydaje z żoną około 700,00 złotych miesięcznie.
Oceniając powyższe dane przedstawione w formularzu oraz nadesłanych wyjaśnieniach uznano, że wnioskodawcę nie sposób uznać za osobę na tyle ubogą, że konieczne jest mu przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Przede wszystkim wskazać należy, że tezie o szczególnie ciężkim położeniu materialnym wnioskodawcy przeczy fakt, że w skład majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 695 m² oraz nieruchomości o pow. 2.054 ha i 3,426 ha. Są to składniki majątku o niewątpliwie znacznej wartości. Nadto zauważyć należy, iż z nadesłanych dokumentów wynika, że ww. budynek jest zamieszkały przez lokatorów i skarżący uzyskuje z tego tytułu dochody oraz świadczenia z opieki społecznej w postaci dodatków mieszkaniowych.
Z nadesłanych wyciągów bankowych wynika, że na konto wnioskodawcy wpływają środki za czynsz od lokatorów zamieszkałych w ww. budynku. Wnioskodawcę wezwano w zarządzeniu z dnia 26 lipca 2013 r. do podania czy obecnie uzyskuje dochody z tytułu wynajmu lokali, jeśli tak należało podać dochody z trzech ostatnich miesięcy. Wnioskodawca jednoznacznie nie wskazał dochodów jakie uzyskał z tytułu wynajmu z trzech ostatnich miesięcy. Nadesłane zeznania podatkowe za rok 2011 i 2012r. i wykazanie w nich straty z tytułu wynajmu nie mniej jednak nie odzwierciedlały obecnej sytuacji.
Zauważyć jednak należy, że nawet wykazanie straty lub uzyskanie niewielkiego zysku z tytułu najmu lokali nie oznacza, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych wymagalnych zobowiązań.
Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Instytucja ta nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca posiada potencjał do gromadzenia środków w sposób ciągły w postaci uzyskiwanych przychodów z tytułu najmu. Nadto posiada nieruchomość rolną o pow. 2,0504 ha i inną o pow. 3,426 ha i małżonka uzyskuje stałe źródło dochodu z tytułu emerytury.
Mając na względzie powyższe uznano, że wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponosić w niniejszej sprawie koszty sądowe i ustanowić adwokata z wyboru.
Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło