VII SA/Wa 1346/16

Dnia 7 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lipca 2016 r. odmawiającego [...] i przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lipca 2016 r. odmawiające [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 1346/16 wpłynął na formularzu PPF wniosek [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści nadesłanego przez wnioskodawcę formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką dzieci. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu pracy wnioskodawcy i jego małżonki w wysokości 5 026,92 zł netto miesięcznie, dodatkowo rodzina otrzymuje rządowe wsparcie w wysokości 1 000 zł w ramach programu 500+. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych i pełnomocnika, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego własnego i rodziny. Wnioskodawca wskazał, że ma na utrzymaniu trójkę dzieci oraz niezbędne opłaty celem zaspokojenia potrzeb rodziny, dodatkowo spłaca kredyt hipoteczny. Podał, że z otrzymywanych uposażeń wiąże ledwo "koniec z końcem". Wskazał posiadanie domu o pow. [...] m2 położonego na działce o pow. [...] m2, o szacunkowej wartości około 500 000 zł. Podał, że posiada obciążenia kredytowe w wysokości 84 743,51 CHF (kredyt hipoteczny), 8 642,74 zł (kredyt konsumpcyjny) oraz obciążenie na karcie kredytowej 2 800 zł. Posiada samochód osobowy [...] z 2007 r. Miesięcznie ponosi następujące wydatki: 1 386,17 zł - kredyt hipoteczny, 406,52 zł - kredyt konsumpcyjny, 158,41- spłata karty kredytowej, 44 zł - podatek od nieruchomości, 838,31 zł - opłaty za media, 804 zł edukacja dzieci, 350 zł koszt utrzymania samochodu, 2 000 zł - wydatki na żywność ubrania środki czystości lekarstwa. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1346/16 odmówiono [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie [...] wskazał -wbrew twierdzeniom referendarza- że posiadanie domu i samochodu oraz przychody miesięczne w wysokości 5026 zł to nie jest luksus. 1000 zł które rodzina otrzymuje z programu rządowego jest kwotą której Sąd nie powinien brać w ogóle pod uwagę bowiem jest to kwota przeznaczana zgodnie z przeznaczenie jedynie na potrzeby i kształcenie dzieci. W dzisiejszej dobie życia minimum socjalne na życie powinno wynosić ok. 1500 zł na osobę, ale tego nikt w kraju nie chce zauważyć interpretując jedynie suche przepisy przeciwko obywatelowi. Uważa że jego rodzina zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych i przyznanie pomocy prawnej chociażby z tego względu, że odległość z miejscowości w której mieszka wnioskodawca do Sądu wynosi 350 km i nie będzie go stać na dojazdy, a to postępowanie jest dla niego bardzo ważne. Koszty sądowe i adwokackie nie są małe a są spowodowane przez przedstawicieli państwa, którzy doprowadzili do sytuacji zagrożenia zdrowiu jego rodziny jak i spadku wartości ciężko zapracowanego majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 26 lipca 2016 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w oparciu zaś o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie, brak regularnych wpływów w postaci wypłaty wynagrodzenia za pracę, emerytury, czy renty). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Podsumowując, instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie -jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 26 lipca 2016 r.- z wniosku nie wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest bardzo trudna. Z informacji zawartych we wniosku i sprzeciwie nie wynika, że wnioskodawca znajduje się w na skraju ubóstwa. Posiada stałe dochody i majątek w postaci zabudowanej nieruchomości, posiada samochód osobowy. Z wniosku wynika również, że wnioskodawca posiada kredyty i kartę kredytową, a to oznacza zdolność kredytową, którą bardzo rzetelnie ocenia bank przy udzielaniu kredytu. Ponadto część wydatków wskazanych we wniosku to wydatki których nie można zaliczyć do wydatków koniecznych (np. dodatkowe zajęcia pływackie dzieci, czy dodatkowe zajęcia nauki języka angielskiego). Całokształt opisanej sytuacji finansowej wskazuje, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Dochód wnioskodawcy jest wprawdzie obciążony koniecznością spłaty kredytów, jednakże należy zauważyć, że spłata kredytów konsumpcyjnych, czy innych zobowiązań cywilnoprawnych nie może mieć pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi do jakich należy zaliczyć koszty sądowe. Skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by stan majątkowy pozwalał zaliczyć wnioskodawcę do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14 źródło www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd uznał, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.