VII SA/Wa 1354/18
WyrokWSA w Warszawie2018-07-19
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (decyzja kasatoryjna) w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, uznając wnioskodawcę za stronę nieposiadającą interesu prawnego, podczas gdy organ odwoławczy uznał, że wnioskodawca taki interes posiada?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję Wojewody i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wykazał istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, co uzasadniało konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji, aby uniknąć naruszenia zasady dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Wojewoda umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, uznając wnioskodawcę za stronę nieposiadającą interesu prawnego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, uznając, że wnioskodawca posiada interes prawny ze względu na potencjalne ograniczenia w zagospodarowaniu jego nieruchomości wynikające z planowanej inwestycji. Strony postępowania (wnioskodawcy) wniosły sprzeciw od decyzji GINB, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących interesu prawnego, obszaru oddziaływania obiektu oraz przepisów technicznych dotyczących usytuowania budynków. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2018 r. sprawy ze sprzeciwu B. K., T. K., od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oddala sprzeciw
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2018r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. k.p.a, po rozpatrzeniu odwołania [...], od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r. znak: [...], umarzającej postępowanie,. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017. Nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę - uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu ww. decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że decyzją z [...] listopada 2017r. Wojewoda [...] umorzył - wszczęte na wniosek [...] postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2017r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] pozwolenia na budowę budynku ekspozycyjno - usługowego na działce nr ewid. [...], z obrębu [...] w [...] wraz z przyłączem wody z sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej z sieci, instalacją zewnętrzną energii elektrycznej, przyłączem i instalacją kanalizacji deszczowej, utwardzeniem terenu i zjazdem z drogi publicznej na działkę nr [...] na działkach nr [...],[...] obr. [...] w [...] oraz instalacjami wewnętrznymi wody, kanalizacji sanitarnej, elektrycznej i gazu na działce nr [...], obr. [...] położonych w [...] przy ulicy [...].
Od decyzji organu wojewódzkiego z [...] listopada 2017r., znak: [...],[...] wniósł odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania oraz przeanalizowaniu akt sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że stosownie do art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy zdaniem organu ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakieś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.
Organ wyjaśnił przy tym, że interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego, cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Od tak rozumianego interesu prawnego organ odróżnił interes faktyczny, czyli sytuację,
w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji .
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał także, że w postępowaniu
w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę, tak rozumiany interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane który, jako przepis szczególny względem przywołanego wyżej art. 28 Kpa, ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wyjaśnił , że przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć, stosownie do art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Tylko takie ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, które są związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym je, dają właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo do uczestnictwa
w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę .
Organ na podstawie ww. rozważań stwierdził, że analiza akt sprawy wykazała, iż skarżący - [...] swój interes prawny do udziału w postępowaniu
w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2017 r., Nr [...] wywodzi z tytułu przysługującego mu prawa własności działek nr ewid. [...] i [...] położonych w [...]. Powyższe wynika z treści Księgi Wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy VII Wydział Ksiąg Wieczystych w [...].
Zgodnie zaś z projektem działka nr ewid. 1852, na której został zaplanowany sporny budynek ekspozycyjno - usługowy graniczy bezpośrednio z działkami nr ewid. [...] i [...] należącymi do [...].
W ocenie organu II instancji z projektu budowlanego zatwierdzonego kontrolowaną decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2017r., Nr [...] wynika, że przedmiotem spornej inwestycji jest m.in. budowa budynku ekspozycyjno
- usługowego z zapleczem socjalno - biurowym na działce nr ewid. [...], z obrębu [...] w [...], o wysokości 9,96 m. Sporny budynek został usytuowany w odległości 4,06 m od granicy niezabudowanej działki nr ewid. [...] oraz zabudowanej działki nr ewid. [...].
Mając na względzie powyższe, organ zwrócił uwagę na treść § 13 oraz § 271 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1422).
Stosownie do treści §13 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:
1. między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej,
z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłaniającego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:
a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,
b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m,
2. zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60.
W kontekście powyższego organ stwierdził, że niezabudowana działka nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji wyznaczonym
w oparciu o przepis §13 ww. rozporządzenia.
Stosownie zaś do treści § 271 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, odległość między zewnętrznymi ścianami budynków niebędącymi ścianami oddzielenia przeciwpożarowego, a mającymi na powierzchni większej niż 65% klasę odporności ogniowej (E), nie powinna być dla budynku PM mniejsza niż 8
GINB wskazał przy tym, że z projektu budowlanego nie wynika, czy ściana projektowanego budynku zwrócona w stronę granicy działek nr ewid. [...] i [...] jest ścianą oddzielenia przeciwpożarowego,.
Mając na uwadze wskazany wyżej stan prawny i faktyczny sprawy organ podniósł, że usytuowanie planowanego budynku na działce nr ewid. [...]:, może ograniczać możliwość zabudowy - niezabudowanej działki nr ewid. [...].
[...] jako właściciel powyższej działki nr ewid. [...], chcąc zrealizować na niej pewne zamierzenia inwestycyjne (np. budynek mieszkalny, garaż), aby zachować 8 metrową odległość od budynku (tj. odległość przewidzianą
w przywołanym wyżej § 271 ust. 1 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.) mógłby być "zmuszony" odsunąć projektowany obiekt od granicy z działką numer ewid. [...] na odległość większą, aniżeli 3,00 m wynikającą z przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.
Tym samym projektowana inwestycja może wprowadzić ograniczenia
w zagospodarowaniu działki o numerze ewid. [...] stanowiącej własność [...].
Wobec powyższego organ wskazał, że w zakresie dotyczącym ustalenia legitymacji [...], organ wojewódzki uchybił przepisom art. 105 § 1 k.p.a. i art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Wojewoda [...] winien bowiem dokonać merytorycznej oceny kontrolowanego pozwolenia na budowę i w zależności od rezultatu tej oceny, odmówić stwierdzenia nieważności bądź też stwierdzić nieważność ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2017r., Nr [...], znak: [...].
Stąd też zasadnym jest wydanie decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w ocenie organu II instancji.
Główny Inspektor Nadzory Budowlanego wyjaśnił pryz tym, że mimo dokonanych powyżej ustaleń odnośnie legitymacji materialno-prawnej skarżącego do kwestionowania decyzji o pozwoleniu na budowę w postępowaniu nieważnościowym, nie jest uprawniony do wydania decyzji merytorycznej albowiem skutkowałoby to prowadzeniem postępowania pod kątem merytorycznym (przesłanek z art. 156 § 1 4 k.p.a.) po raz pierwszy, co stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności, która polega na dwukrotnym rozpoznaniu sprawy w każdym jej aspekcie.
Stąd też organ II instancji uznał, iż należało uchylić w całości decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r., znak: [...] oraz przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W wytycznych Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że rzeczą organu wojewódzkiego, przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, będzie uwzględnienie, faktu, że działka skarżącego - [...] (działka nr ew. [...]) znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji i dokonanie merytorycznej oceny zgodności ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2017 r" Nr [...], znak: [...], pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.
Sprzeciw od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r., znak [...] wnieśli do WSA w Warszawie [...] i [...].
Skarżący zarzucili ww. decyzji:
- naruszeniu art.28 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 105 § 1 K.p.a przez przyjęcie, że skarżący decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017r. znak : [...][...] posiada w sprawie przymiot strony postępowania z uwagi na interes prawny nie zaś z uwagi na wątpliwy interes faktyczny, a zatem, że wydając decyzję o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek [...] uchybił Wojewoda [...] wskazanym powyżej przepisom,
- naruszenie art.3 pkt 20 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że zabudowa nieruchomości skarżących stanowiącej działkę nr [...] w [...] projektowanym budynkiem ekspozycyjno-usługowym wraz z zapleczem socjalno- biurowym, na które to zamierzenie inwestycyjne pozwolenie na budowę wydane zostało przez Prezydenta M. [...] zgodnie z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego nr [...], wprowadzi ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiednich tj. działek [...] nr [...] i [...] a zatem skarżący decyzję Prezydenta miasta [...] uzyskuje prawo do uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę.
- naruszenie przepisu § 271 ust.1 oraz § 12 ust.l pkt.l rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t Dz.U z 2015 r. poz. 1422) przez bezpodstawne przyjecie, że z uwagi na przepisy p.pożarowe dozwolona pozwoleniem na budowę lokalizacja projektowanych budynków skarżących na swej nieruchomości stanowiącej działkę [...], która wynosi 4,06 metra od granicy może ograniczyć możliwość hipotetycznej zabudowy niezabudowanej działki nr [...] [...],
- naruszenie przepisu § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t Dz.U z 2015 r. poz. 1422) przez bezpodstawne i nie poparte jakimikolwiek rzeczywistymi przesłankami, dokonane bez jakiejkolwiek głębszej analizy i niepoparte właściwym uzasadnieniem przyjęcie, że projektowana inwestycja niesie za sobą ograniczenia związane z przesłanianiem obiektu na działce [...], skoro ze szczegółowej analizy dokonanej przez organ I instancji w oparciu o opinię architektoniczną sporządzona przez mająca wiedzę specjalną mgr inż. arch. [...] jednoznacznie wynika, że oddziaływania takiego nie ma,
- naruszenie przepisu § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t Dz.U z 2015 r. poz. 1422) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i powołanie się w uzasadnieniu decyzji na jednostkę redakcyjną tj. § 12 ust.l pkt. 2, która w rozporządzeniu tym nie występuje,
- naruszenie art. 138 § 2 K.p.a przez przyjęcie w uzasadnieniu uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., znak : [...] zarzutem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego - odbiegającym od zebranego w sprawie materiału dowodowego potwierdzonego w treści uzasadnienia Decyzji Wojewody [...] - że wydając uchyloną Decyzję nie dokonał Wojewoda [...] merytorycznej oceny zgodności Decyzji Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...].01.2017 r. pod kątem ustalenia czy działka nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji strony skarżącej lokalizowanej na działce nr [...] w Obr. [...],
- naruszenie art.31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji poprzez pominięcie obowiązku zbadania w prowadzonym postępowaniu odwoławczym przesłanki formalnej ingerencji w prawo własności skarżących oraz przesłanki materialnej tej ingerencji a zatem naruszenia zasady proporcjonalności, adekwatności i konieczności ograniczeń zagospodarowania nieruchomości skarżących budynkiem ekspozycyjno- usługowego z zapleczem socjalnym na działce nr [...] w stosunku do nieruchomości [...] tj. działki nr [...], pomimo braku podstaw do stwierdzenia takiej ingerencji wywiedzionych z uzasadnienia Decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. oraz Decyzji Prezydenta M. [...] z dnia [...] stycznia 2017 r.
Z uwagi na ww. zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości przy równoczesnym zasądzeniu od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na sprzeciw Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Analiza akt sprawy prowadzi w ocenie Sądu do wniosku, że wywiedziony
w niniejszej sprawie sprzeciw [...] i [...] nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie istotnym jest, że z dniem 1 czerwca 2017 r., weszła w życie ustawa z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Ustawa ta wprowadziła zmiany między innymi do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., gdzie przepisem art. 9 pkt 7 dodano nowy rozdział 3a "Sprzeciw od decyzji".
W myśl art. 64 a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 , skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Z przepisu tego wynika jednocześnie, że do spraw wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej stosuje się nowe przepisy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, zatem zastosowanie do niniejszej sprawy znajdzie znowelizowana ustawa Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie zaistnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając zatem sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.
Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Rozstrzygnięcie przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. jest określane jako decyzja (postanowienie) kasacyjna, która jest rozstrzygnięciem procesowym. Nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego.
A zatem, sytuacja taka ma miejsce, gdy organ I instancji podczas rozpoznawania sprawy w ogóle nie przeprowadził postępowania lub przeprowadził je z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego środek zaskarżenia od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania, a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2219/15, Lex Omega nr 2315542).
Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że rozstrzygnięcie podjęte
w decyzji objętej sprzeciwem w niniejszej sprawie narusza przy tym art. 138 § 2 k.p.a.
Jak wskazano wyżej skorzystanie z dyspozycji tego przepisu jest możliwe wówczas gdy organ odwoławczy wykaże i uzasadni konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, jedynie bowiem
w takiej sytuacji można stwierdzić, że niezbędny do wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W przeciwnym razie przyjąć bowiem należy, że sprawę może wyjaśnić organ odwoławczy, który co do zasady nie tylko kontroluje decyzję organu pierwszej instancji, lecz również ponownie rozpoznaje sprawę administracyjną.
Podkreślić należy, że rozszerzające interpretowanie art. 138 § 2 k.p.a. i wydawanie
w oparciu o ten przepis decyzji w innych sytuacjach niż zostały w nim wskazane uznać należy za niedopuszczalne.
Uchylenie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania jest zatem wyjątkiem od zasady, wedle której organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznania sprawy co do meritum. Powody dla których organ odwoławczy tego rodzaju rozstrzygnięcie muszą ściśle odpowiadać przesłankom z art. 138 § 2 k.p.a. Nie wystarczy przy tym ogólne wskazanie, że "sprawa wymaga wyjaśnienia", ani samo wymienienie dostrzeżonych czy domniemanych uchybień. Konieczne jest, aby w wyniku stwierdzonych i realnie istniejących wad postępowania przed organem pierwszej instancji lub wad tkwiących w decyzji konieczne było ponowne przeprowadzenie postępowania .
Wskazane reguły zostały przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu zachowane. Stan faktyczny sprawy wyczerpuje bowiem dyspozycję wskazanego przepisu.
W tym miejsca uwypuklenia wymaga okoliczność, iż w niniejszej sprawie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. znak [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] zainicjowanego na skutek wniosku [...].
Meritum rozstrzygnięcia organu I instancji sprowadza się przy tym do ustalenia okoliczność, że podanie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną postępowania, co skutkowało umorzeniem postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności akcentowanej decyzji Prezydenta Miasta [...].
Główny Inspektora Nadzoru Budowlanego zaś decyzją z dnia [...] maja 2018r., znak [...] działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. k.p.a uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie.
Meritum przy tym ustaleń organu II instancji sprowadza się w swej istocie do przyjęcia konkluzji, że wbrew założeniom dokonanych przez organ I instancji wnioskodawca [...] ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 28 w zw. z art. 3 pkt. 20 Prawa budowlanego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...].
Organ II instancji w szerokim zakresie uargumentował przy tym interes prawny przedmiotowego wnioskodawcy.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszy sprzeciw na obecnym etapie postępowania w wystarczający sposób Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wykazał istnieje interesu prawnego po stronie wnioskodawcy w przedmiocie ewentualnego stwierdzenia nieważności przedmiotowego pozwolenia na budowę.
Sąd w całej rozciągłości podziela przy tym ustalenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że zgodnie z projektem zawartym w niniejszych aktach sprawy działka nr ewid. [...], na której został zaplanowany sporny budynek ekspozycyjno – usługowy - graniczy bezpośrednio z działkami nr ewid. [...] i [...] należącymi do [...].
Trafnie przy tym ustalił organ II instancji, że sporny budynek został usytuowany
w odległości 4,06 m od granicy niezabudowanej działki nr ewid. [...] oraz zabudowanej działki nr ewid. [...] przy czym jego wysokość wynosi 9.96 m bowiem wskazaną okoliczność potwierdza zawarta w aktach sprawy dokumentacja budowlana.
Sąd podzielił przy tym także ustalenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że stosownie do treści §13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:
1. między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłaniającego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:
a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,
b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m,
2. zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60.
W ocenie Sądu organ II instancji trafnie przy tym organ II instancji wywiódł, że niezabudowana działka nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji wyznaczonym w oparciu o przepis §13 ww. rozporządzenia.
Stosownie bowiem do treści § 271 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, odległość między zewnętrznymi ścianami budynków niebędącymi ścianami oddzielenia przeciwpożarowego, a mającymi na powierzchni większej niż 65% klasę odporności ogniowej (E), nie powinna być dla budynku PM mniejsza niż 8 m.
GINB wskazał przy tym, że z projektu budowlanego nie wynika, czy ściana projektowanego budynku zwrócona w stronę granicy działek nr ewid. [...] i [...] jest ścianą oddzielenia przeciwpożarowego,.
Trafnie przy tym organ podniósł, że usytuowanie planowanego budynku na działce nr ewid. [...]:, może ograniczać możliwość zabudowy - niezabudowanej działki nr ewid. [...]. [...] jako właściciel powyższej działki nr ewid. [...], chcąc zrealizować na niej pewne zamierzenia inwestycyjne (np. budynek mieszkalny, garaż), aby zachować 8 metrową odległość od budynku (tj. odległość przewidzianą w przywołanym wyżej § 271 ust. 1 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.) mógłby być "zmuszony" odsunąć projektowany obiekt od granicy z działką numer ewid. [...] na odległość większą, aniżeli 3,00 m wynikającą z przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.
Z uwagi na powyższe, uzasadniona jest w ocenie Sądu obawa na obecnym etapie postępowania, że tym samym projektowana inwestycja może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu działki o numerze ewid. [...] stanowiącej własność - [...].
Podkreślenia przy tym wymaga okoliczności, iż powyższe rozważania czynione są wyłącznie w niezbędnym zakresie, bowiem Sąd rozpoznający sprzeciw od decyzji dokonuję jedynie oceny przesłanek wynikających z treści art. art. 138 § 2 k.p.a.
W niniejszym zaś postępowaniu w ocenie Sądu trafnie organ II instancji zastosował przywołaną wyżej normę k.p.a.
Sąd rozpoznający niniejszy sprzeciw, w całej rozciągłości podziela ustalenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że pomimo dokonanych ustaleń odnośnie legitymacji materialno-prawnej wnioskującego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta miasta [...], organ II instancji nie jest uprawniony do wydania decyzji merytorycznej bowiem skutkowałoby to prowadzeniem postępowania pod kątem merytorycznym, tj. wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 4 k.p.a. po raz pierwszy, co stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności, która polega na dwukrotnym rozpoznaniu sprawy w każdym jej aspekcie.
Wskazana konkluzja , wyczerpuje zdaniem Sądu obowiązek organu odwoławczego wynikający z prawidłowego zastosowania art.138 § 2 k.p.a. Wydanie rozstrzygnięcia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako organu II instancji,
z pominięciem stanowiska w odniesieniu do przedstawionych wyżej kwestii organu
I instancji, oznaczałoby bowiem niedopuszczalne naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art.15 k.p.a. To zaś oznacza, że kontrolowana decyzja zapadła z poszanowaniem podstawy prawnej dokonanego rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe należy uznać za pozbawione podstaw zarzuty sprzeciwu naruszenia przez organ II instancji treści normy art.28 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a, art.3 pkt 20 Prawa budowlanego, § 12 i § 271 ust.1 oraz § 12 ust.l pkt.l rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz finalnie art. 138 § 2 K.p.a.
Dodać przy tym jedynie należy, że błędnie przy tym wywiedziono w sprzeciwie, że § 12 ust.l pkt. 2, w przedmiotowym rozporządzeniu nie występuje, bowiem akcentowany § w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał następujące brzmienie tj. "§ 12. 1. Jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż:
1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy;
2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy."/Dz. U. 2015.1422.j.t./.
Ponadto wbrew wywiedzionej w sprzeciwie argumentacji, decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza przy tym art.31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji R.P.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło