VII SA/Wa 1361/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędziowie sędzia Izabela Ostrowska, asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej oddala skargę [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2017 r. (nr [...]), którym organ utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] stycznia 2017 r. (nr [...]) o nałożeniu na skarżącą obowiązku przedłożenia w terminie 2 miesięcy oceny technicznej części przewodów wentylacyjnych aneksu kuchennego i łazienki wykonanych pod zabudową G-K (z płyt gipsowo-kartonowych) w lokalu nr [...] znajdującym się w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w [...], którego jest właścicielem. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu 30 maja 2016 r. zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o "przeprowadzenie postępowania w sprawie wentylacji jej lokalu". PINB [...] ustalił, w oparciu o opinię kominiarską z [...] czerwca 2016 r. przedłożoną przez Wspólnotę Mieszkaniową, że w wentylacji kuchni w lokalu skarżącej nie ma zaworu zwrotnego, co może powodować zakłócenia ciągu. Wylot wentylacji łazienki podłączony jest z kominem łącznikiem o długości ponad 4 metry, co powoduje bardzo słaby ciąg lub zupełny jego brak. Organ I instancji ustalił ponadto, że skarżąca na etapie budowy budynku dokonała zmian w układzie mieszkania: zabudowała część korytarza po lewej stronie, przeznaczając powstałe pomieszczenie na łazienkę. Usunęła również ścianki działowe w projektowanym pomieszczeniu łazienki (w tym miejscu znajduje się aneks kuchenny) pomiędzy łazienką a pomieszczeniem pokoju. Skarżąca zlikwidowała jeden kanał wentylacyjny, otworzyła kanał po drugiej stronie (w obecnym aneksie kuchennym) i zabudowała ten kanał płytą G-K. W tych okolicznościach organ I instancji stwierdził, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości podłączeń wentylacji w tym lokalu i postanowieniem z [...] lipca 2016 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 81c ustawy z 67 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), nałożył na [...] obowiązek przedłożenia, w terminie 2 miesięcy, oceny technicznej podłączeń wentylacji w jej lokalu ze szczególnym uwzględnieniem drożności przewodów oraz potwierdzeniem prawidłowości wykonania wentylacji i jej zgodności z obowiązującymi przepisami i Polskimi Normami. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] września 2016 r. (nr [...]) uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że kominy i wentylacje w budynku należą do części wspólnych budynku. Skoro przebudowa lokalu nr [...]miała miejsce na etapie budowy obiektu i budynek w takim kształcie został oddany do użytkowania, to za jego stan techniczny i prawidłowość wykonanych robót odpowiada Wspólnota Mieszkaniowa jako zarządca całego obiektu. W związku z tym adresatem postanowienia powinna być Wspólnota nie zaś jej poszczególni członkowie - właściciele mieszkań w tym budynku. Organ I instancji postanowieniem z [...] listopada 2016 r. (nr [...]) ponownie nałożył na [...] obowiązek przedstawienia w terminie 2 miesięcy oceny technicznej podłączeń wentylacji w spornym lokalu. PINB zwrócił uwagę, że kanały wentylacyjne będące częścią wspólną nieruchomości zostały zbadane przez kominiarza (opinia kominiarska z [...] czerwca 2016 r.). Zdaniem organu, wentylacja w lokalu (zabudowana płytą) nie stanowi części wspólnej, co więcej Wspólnota nie ma możliwości demontażu zabudowy ponieważ jest ona wyłączoną własnością skarżącej. Również i to postanowienie zostało uchylone przez [...]WINB, który w postanowieniu z [...] stycznia 2017 r., nr [...] powtórzył stanowisko wyrażone w swoim wcześniejszym rozstrzygnięciu (z [...] września 2016 r.). Organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek przedłożenia oceny technicznej w części dotyczącej drożności przewodów wentylacyjnych w lokalu nr [...] powinien być nałożony na Wspólnotę. Jeżeli zaś organ I instancji ustalił, że zabudowa gipsowo-kartonowa wykonana przez stronę skarżącą w lokalu zakryła połączenie wylotu wentylacji w łazience z kanałem wentylacyjnym i to zakłóca pracę wentylacji, to w tej części tj. podłączeń wentylacji w lokalu nr 1 obowiązek taki może być nałożony na skarżącą, gdyż nie dotyczy to części wspólnych budynku. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych organ I instancji postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. nałożył na [...] obowiązek przedłożenia w terminie 2 miesięcy, oceny technicznej części przewodów wentylacyjnych aneksu kuchennego i łazienki wykonanych pod zabudowę G-K w lokalu nr [...] ze szczególnym uwzględnieniem stanu technicznego, drożności i wydajności tych przewodów, prawidłowości wykonania wentylacji w zabudowie G-K i jej zgodności z obowiązującymi przepisami i Polskimi Normami. Organ powołał się na opinię kominiarską z [...] czerwca 2016 r. i stwierdził, że zabudowa przewodów wentylacyjnych płytą G-K mogła mieć wpływ na stan techniczny tych przewodów. Stąd powstały uzasadnione wątpliwości co do jakości wykonanych przez skarżącą robót budowlanych, uzasadniające wydanie postanowienia na podstawie art. 81 c Prawa budowlanego. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że organ I instancji "ignoruje po raz kolejny" postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. [...] podkreśliła, że w pomieszczeniu kuchni nad szafkami zrobiła "przesłonę z płyty gipsowej" i zasłoniła rurę łączącą pochłaniacz z otworem wentylacyjnym. Zabudowa G-K znajduje się w korytarzu i tam najprawdopodobniej jest schowany łącznik między łazienką a kanałem wentylacyjnym. Zdaniem strony skarżącej, nałożenie na nią obowiązku przedstawienia spornej oceny technicznej nie jest uzasadnione, ponieważ wentylacja stanowi część wspólna budynku. Jej zdaniem organ powinien dokonać oceny wentylacji w całym budynku wielorodzinnym. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] stycznia 2017 r. Organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek przedłożenia oceny technicznej prawidłowo został nałożony na skarżącą, bowiem to w wyniku jej prac remontowych (zakrycie połączenia wentylacji zabudową G-K) powstały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego przewodów wentylacyjnych aneksu kuchennego i łazienki wykonanych pod zabudową G-K. Z kolei z uwagi na fakt, że nieprawidłowości dotyczą elementów wentylacyjnych zakrytych zabudową G-K, organ nie ma możliwości dokonania odpowiednich ustaleń we własnym zakresie. Zbadanie ciągu w przewodach i ich drożności wymagana posiadania specjalistycznej wiedzy z zakresu kominiarstwa. W skardze na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2017 r. [...] wniosła o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia organu I instancji. Zdaniem strony skarżącej postanowienia organów obu instancji naruszają prawo. Organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, nie ustosunkowały się do jej zarzutów podnoszonych w toku postępowania, w tym stanu wentylacji w innych lokalach znajdujących się w tym budynku i ich wpływu na wentylację w jej mieszkaniu. Jej zdaniem, prace budowlane które przeprowadziła w mieszkaniu nie mogły mieć żadnego wpływu na wentylację w kuchni i w łazience. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia na skarżącą obowiązku dostarczenia w określonym terminie oceny technicznej części przewodów wentylacyjnych - aneksu kuchennego i łazienki wykonanych przez skarżącą w zabudowie gipsowo - kartonowej, znajdujących się w lokalu mieszkalnym stanowiącym jej własność. Zgodnie z przepisem art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen lub ekspertyz, na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. Jest to postanowienie o charakterze dowodowym, ma zastosowanie w sytuacji, gdy stan techniczny obiektu budowlanego budzi wątpliwości organu budowlanego, a ich wyjaśnienie wymaga wiedzy specjalistycznej. Nałożenie na stronę postępowania obowiązku określonego w tym przepisie wymaga jednak uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego stosownie do art. 7 i art. 77 k.p.a. Dotyczy to zarówno ustalenia zasadności nałożenia samego obowiązku (istnienia uzasadnionych wątpliwości) jak też ustalenia jego zakresu i wreszcie rodzaju i charakteru wymaganego od strony dokumentu, który powinien wyjaśniać stwierdzone wątpliwości organu. Organ nie może, korzystając z tych uprawnień dowodowych, przerzucać całego ciężaru takiego postępowania dowodowego na stronę obciążając ją kosztami takiego postępowania. Obowiązek sporządzenia np. ekspertyzy technicznej obejmuje tylko jeden z elementów procedury wyjaśniającej i powinien mieć miejsce wtedy, gdy organ dysponuje już jedynie wątpliwościami co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego i wątpliwości te znajdują potwierdzenie w okolicznościach sprawy. Wynika z tego, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który pozwala faktycznie przerzucić na stronę koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie – przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują – rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Omawiany przepis nie może być nadużywany. Nie uzasadnia zatem arbitralnego decydowania o nałożeniu na stronę obowiązku bez dostatecznego uzasadnienia (np. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1486/11, lex nr 1367295). W rozpatrywanej sprawie organ I instancji uznał (stanowisko to podzielił organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu), że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego, drożności i wydajności wentylacji, a więc że spełnione zostały przesłanki do wydania na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego postanowienia zobowiązującego skarżącą - właściciela lokalu do dostarczenia stosownej opinii technicznej. Te ustalenia zostały dokonane na podstawie opinii kominiarskiej z [...] czerwca 2016 r. oraz oględzin budynku przeprowadzonych w dniu 5 lipca 2016 r. przez przedstawicieli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]. Z opinii kominiarskiej jednoznacznie wynika, że zakłócenia w działaniu wentylacji mogą mieć związek z dokonaną przez skarżącą przebudową kanałów wentylacyjnych przechodzących przez jej mieszkanie. W tych okolicznościach zarzuty skarżącej, że wadliwe funkcjonowanie przewodów wentylacyjnych jest spowodowane przeróbkami dokonanymi w lokalu położonym na wyższej kondygnacji, nie zaś zmianami w przewodach wentylacyjnych dokonanymi przez nią, nie są uzasadnione. Dopiero bowiem ewentualne wykluczenie wpływu przeprowadzonej przez skarżącą przebudowy przewodów wentylacyjnych na funkcjonowanie wentylacji w jej mieszkaniu może uzasadniać poszukiwanie przyczyn tego stanu rzeczy w innych lokalach. Zdaniem Sądu spełniona zastała zatem ustawowa przesłanka istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych wykonanych przez skarżącą. Prawidłowe jest również stanowisko organu co do tego, że wyjaśnienie tych wątpliwości wymaga wiedzy specjalistycznej. Nie można także zakwestionować stanowiska organu, że nie dysponuje on taką dostateczną wiedzą we własnym zakresie. Sąd nie podziela zarzutów skargi co do tego, że niewłaściwie określono adresata obowiązku nałożonego zaskarżonym postanowieniem - obowiązek nałożono na właścicielkę lokalu a nie na wspólnotę mieszkaniową. Według ustawy (art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego) obowiązek ten może być nałożony na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca przebudowała przewody wentylacyjne, znajdujące się w jej mieszkaniu, na odcinkach łączących kuchnię i łazienkę ze wspólnym kominem. Są to zatem części systemu wentylacyjnego budynku służące do użytku właścicielowi wyodrębnionego lokalu - skarżącej. Według art. 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 194r. o własności lokali nieruchomość wspólną stanowią części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Nie ma wobec tego podstaw, aby przebudowane przewody wentylacyjne, znajdujące się w mieszkaniu skarżącej i przez nią użytkowane zaliczyć do nieruchomości wspólnej budynku. Tym samym obowiązek objęty zaskarżonym postanowieniem nie mógł być skierowany do wspólnoty mieszkaniowej. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że postanowienie o którym mowa w art. 81c ust. 2 prawa budowlanego nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie kończy postępowania administracyjnego, ale na celu wyjaśnienie przez organ okoliczności sprawy w oparciu o sporządzony w ten sposób materiał dowodowy. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.