VII SA/Wa 137/24

WyrokWSA w Warszawie2024-08-08

Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Iwona Ścieszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego miał podstawy do zmiany ostatecznej decyzji nakładającej obowiązki w trybie art. 161 § 1 k.p.a. na podstawie nowej ekspertyzy dotyczącej stanu skarpy?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego może zmienić ostateczną decyzję w trybie art. 161 § 1 k.p.a., jeśli nowa ekspertyza wykaże stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzkiemu, nawet jeśli pierwotna decyzja nie była wadliwa w momencie jej wydania. W tym przypadku, ekspertyza wykazała potencjalne zagrożenie stabilności skarpy i zabudowy, co uzasadniało zmianę pierwotnych obowiązków.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy własną decyzję zmieniającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z 2015 r. Pierwotna decyzja PINB nakładała na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu zamiennego i wykonania konstrukcji oporowej. GINB zmienił te obowiązki w trybie art. 161 § 1 k.p.a. na podstawie nowej ekspertyzy, która wykazała, że pierwotnie nałożone roboty mogą zagrażać stabilności skarpy. Skarżący P. N. kwestionował zasadność zastosowania art. 161 § 1 k.p.a. i zarzucał naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lutego 2023 r. znak: DON.7202.1.2022.AGP w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) decyzją z 20 lutego 2023 r. DON. 7202.1.2022. AGP na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku P. N., o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję z 30 grudnia 2022 r., DON.7202.1.2022.BZA. GINB wskazał, że decyzją z 3 czerwca 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Z. - w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego - nałożył na B. i M. K. obowiązek sporządzenia i złożenia w terminie do 30.06.2016 r.: 1. 4 egzemplarzy projektu zamiennego uwzględniającego zmiany dokonane podczas realizacji budynku jednorodzinnego na działce nr [...], przy ul. [...] w Z. i uwzględniającego obowiązki z pkt 2 decyzji; 2. obowiązek wykonania konstrukcji oporowej przylegającej do granicy działek nr [...] i [...] z dostosowaniem jej wysokości do rzędnych ww. działek wg stanu w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę; z typowych pustaków prefabrykowanych zalewowych o grubości 25 cm i uzbroić prętami pionowymi oraz zalać betonem B15, stopę żelbetową o szer. 65 cm, w oparciu rozwiązanie zawarte w "uzupełnieniu ekspertyzy z lipca 2014 r., o wersję murów oporowych na granicy działki nr [...] przy ul. [...] w z." mgr. inż. H. P. [...] WINB decyzją z [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy ww. decyzję, którą GINB decyzją z 30 grudnia 2022 r. zmienił, w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzję w zakresie pkt 2 poprzez wykonanie robót odtwarzających (w możliwym zakresie) i wzmacniających skarpę w granicy z działką nr [...] i nr [...] na odcinku różnic w wysokości, np. poprzez wykonanie: skarpy z kruszywa mineralnego drobnego o nachyleniu 1:1,5 i zagęszczeniu o wskaźniku zagęszczenia gruntu wskazanym w decyzji; stabilizacji skarpy, np. geokratami kotwionymi na górze i dole skarpy; podłoża roślinnego oraz zasiania i utrzymania trawy dedykowanej dla obsadzania skarp. W pkt 3 decyzji nakazał, aby projekt zamienny sporządziły osoby uprawnione; zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i pod nadzorem osoby uprawnionej przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Dokumentacja projektowa powinna być sporządzona w oparciu o przepisy Prawa budowlanego po nowelizacji z września 2020 r.). GINB podkreślił, że decyzję z 30 grudnia 2022 r. wydano w trybie nadzwyczajnym, na mocy art. 161 § 1 k.p.a. i podtrzymał stanowisko w niej zawarte. Zaznaczył, że PINB oparł się na złożonej przez inwestorów ocenie i ekspertyzie z lipca 2014 r. mgr inż. H. P., uzupełnionej o parametry techniczno- metryczne konstrukcji ścian oporowych. Pp. K. wnieśli o uchylenie decyzji z [...] lipca 2015 r., powołując się na Ekspertyzę dr hab. inż. W. S., wskazującą , że wykonanie ściany szczelnej (konstrukcji oporowej) nie jest zalecane i może zagrozić stabilności skarpy, co może zagrażać m.in. wielorodzinnemu budynkowi na działce [...] przy ul. [...]. GINB wskazał, że w ww. Ekspertyzie przedstawiono badania gruntu i skarpy, w tym jej budowy geologicznej, parametrów geotechnicznych, jak i obliczeń wytrzymałościowych. Podano, że w wyniku robót na działkach [...] i [...] zmieniło się nachylenie skarpy, którą podcięto u podstawy. Niemniej zachowała ona stateczność przez kilka ostatnich lat, ale stopień nośności gruntu niebezpiecznie wzrósł. W obecnych warunkach gruntowo-wilgotnościowych i korzeni roślin skarpa na wszystkich odcinkach (31,33 i 35 - dz. nr [...],[...] i [...]) jest stateczna. Najmniej na odcinku 31 (na dz. nr [...]) nośność wykorzystana jest w ponad 80%. W przypadku istotnego wzrostu wilgotności, przy pełnej saturacji gruntu, może ona utracić stateczność w dolnej strefie skłonu, tuż za ogrodzeniem - murkiem oporowym. Obliczenia wskazują, że może to być płytki zsuw. Saturacja gruntów obniży też bezpieczeństwo skarp 33 i 35, które nie powinny jednak stracić stateczności. Zagrożona osuwiskiem dolna część skarpy powinna być zatem umocniona w celu ograniczenia skutków wyjątkowych - wzrostem wilgotności. Nie zalecono wykonania ściany szczelnej w poprzek skarpy ze względów wykonawczych (trudność dojazdu sprzętu) i mechanikę podłoża. Zablokowanie naturalnego spływu wód podziemnych doprowadzi do wzrostu wilgotności skarpy i redukcji wytrzymałości gruntu. Zamiast tego zaproponowano gwoździe gruntowe do wzmocnienia skarpy 31, co zapewni swobodny przepływ wód w korpusie skarpy i nie wymaga zastosowania ciężkiego sprzętu. W piśmie z 28 czerwca 2022 r. stanowisko to podtrzymano, poszerzono i zaznaczono, że proponowany rodzaj wzmocnienia nie jest wytyczną, lecz jednym z możliwych rozwiązań. Dlatego możliwe jest np. wykonanie przypory z gruntu zbrojonego redukującej nachylenie newralgicznej części skarpy. Z tego względu GINB uznał, że obowiązki nałożone decyzją z [...] lipca 2015 r., należało zmienić w trybie art. 161 k.p.a. Organ wskazał także, że materiał dowodowy, w tym mapa z pomiaru sytuacyjnego sporządzona na podstawie mapy zasadniczej na potrzeby Ekspertyzy stateczności skarpy wskazuje, że inwestor uzupełnił grunt na działce nr [...] i uformował krawędź skarpy na swojej działce. Nie wiadomo jednak, jaka jest jakość i parametry tych robót, co nie gwarantuje, że nie dojdzie do ponownych osuwisk i erozji powierzchniowej gruntu. Dlatego zachodzi konieczność umocnienia także tego odcinka skarpy. Obowiązek nałożony w pkt 2 decyzji ustabilizuje stosunki gruntowe i zabezpieczy także działkę nr [...] przed rozmyciem i osuwiskami. GINB zaznaczył, że powyższe rozwiązanie jest przykładowe, a więc nie wyklucza możliwości zastosowania rozwiązań alternatywnych, o podobnych parametrach. Ostateczną decyzję powinien podjąć projektant. Odnosząc się do wniosku P. N. o powołanie biegłych w celu jasnego i precyzyjnego określenia parametrów, gdyż "tak lakonicznie i nieprecyzyjnie sformułowany obowiązek jest niemożliwy do wyegzekwowania’' organ podkreślił, że projektu nie sporządza inwestor, ale osoba z odpowiednimi kwalifikacjami, dokonując stosownych obliczeń. Nakaz zawiera konkretne rozwiązania i dokładne parametry robót. Stwierdził, że załączona przez skarżącego ekspertyza techniczna z listopada 2020 r, dr inż. G. C. i mgr inż. D. P. nie może prowadzić do uchylenia decyzji z [...] grudnia 2022 r., gdyż nie odnosi się do bezpieczeństwa budynku wielorodzinnego na działce [...]. Skargę na ww. decyzję złożył P. N. zarzucając istotne naruszenie prawa: 1. materialnego - art 161 § 1 k.p.a, gdyż żadne warunki wynikającego z tego przepisu nie występowały w sprawie, w szczególności zagrażające życiu i zdrowiu inwestorów, wynikających wprost z decyzji z [...] czerwca 2015 r., a nie jej wykonania; procesowego - art. 97 § 4 pkt. k.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania, na wniosek skarżącego, do rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez WSA w sprawie sygn. akt. VII SA/Wa 2740/22 tj. czy decyzje z 23 lipca 2015 r. i z 3 czerwca 2015 r. wydano z naruszeniem prawa; procesowego - art. 61a w zw. z art. 146 § 2 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania odwoławczego mimo bezwzględnej, negatywnej przesłanki wznowieniowej, wynikającej z art. 97 § 1 k.p.a., w związku z toczącym się ww. postępowaniem sądowym sygn. akt. VII SA/Wa 2740/22; procesowego - art. 149 k.p.a. poprzez celowe, bezprawne doprowadzenie w następstwie bezprawnych działań do wznowienia postępowania przez WINB z 23 lutego 2023 r., w trybie art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a., gdy istniała negatywna przesłanka wznowięniowa wynikająca z art. 61a k.p.a. wzw. z art. 97 § 4 pkt. k.p.a., takie okoliczności nie występowały, uwzględnienie jako podstawy wydania nieostatecznej i nieprawomocnej na 23 lutego 20023 r. decyzji z 20 lutego 20023 r., wydanej z rażącym naruszeniem prawa, z niespełnianiem warunków z art. 161 k.p.a. oraz nie zawieszonej z art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. do czasu rozpatrzenia zagadnienia wstępnego w sprawie sygn. akt. VII SA/Wa 2740/22. Uznanie skargi za zasadną zamyka drogę GINB do prowadzenia postępowania w trybie art. 161 k.p.a. i brak podstawy wznowieniowej w trybie art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a., do postępowania prowadzonego przez [...] WINB z 23 lutego 2023 r. Celowe nierozpoznanie tego wniosku wynika wprost z nie zawieszenia wszystkich postępowań nadzwyczajnych inicjowanych przez organy na zlecenia prywatne i polityczne. Interpretowanie przepisów w sposób niedopuszczalny, rozszerzające i wykorzystujące w sposób nieuprawniony swobodne uznanie organu, naruszając zasadę, że wyjątkom nie należący nadawać szerszego znaczenia, a także nieuwzględnienie zmiany stanu prawnego i faktu, że ww. obowiązek przestał obowiązywać, zastąpiony nowymi obowiązkami, wydanymi w trybie art. 51 ust. 5 Pr. bud. nałożonymi decyzją z 5 grudnia 2018 r., PINB z 27 lutego 2018 r. Oddalenie skargi na te decyzje zamyka organom wszczynanie postępowań nadzwyczajnych wobec tej decyzji. Z ostrożności procesowej skarżący zarzucił, istotne naruszenie art. 5 § 1 pkt. 9 w zw. z art. 51 § 1 piet. 2 i 3 Pr. bud., poprzez nieuwzględnienie poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów skarżącego - właściciela działki [...], wynikających z istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę m.in. obniżenia poziomu "0" budynku, w następstwie obniżenie działki [...] i [...] na szerokości 3 m, zagrażające bezpieczeństwu jego mienia i środowiska, poprzez nieokreślenie trwałych zabezpieczeń tej działki i działki [...], popartych odpowiednimi obliczeniami i badaniami, wskazanie niejasnych, nietrwałych i niemożliwych do zrealizowania i wyegzekwowania "w miarę możliwości" uzupełninia gruntu na działce [...] i osiągnięcie współczynnika niegwarantującego trwałej stateczności skarpy i uniemożliwienie jej bezpiecznej zabudowy i użytkowania zgodnie z ekspertyzą dr. inż. G. C. i mgr. inż. D. P. z listopada 2022 r., w której uwzględniono badania geologiczne z opinii geotechnicznej dr A. K. z listopada 2020 i ekspertyzę biegłego sądowego dr inż. P. S. z 2018 r., sporządzoną w postępowaniu przygotowawczym PR [...], o której dołączenie wnosił skarżący, czego nie spełniono. Poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, poprzez respektowanie również art. 140-147 KC. Wskazano parametr Is = 0,95 do , ale nie wiadomo, którego terenu, nie gwarantuje nośności działki [...], bezpiecznego wjazdu i zabudowy, jak wykazał G. C. w ekspertyzie. Nadto, żaden dowód wskazywany przez GINB nie uwzględnia obciążenia zastępczego naziomu 5,0 kN/m2 wg. PN-82/B02004 - pojazdami lekkimi, czy posadowienie budynku min 80 - 100 kPa.- Euro Cad 7. Nie określono na jakiej szerokości działki [...] ma być on spełniony, aby trwale zabezpieczał, a nie doraźne i chwilowo, bez przewidywania jakichkolwiek obciążeń działki [...] jakie miała przed budową, przeznaczonej pod zabudowę jednorodzinną wolnostojącą. GINB zapomina o art. 5 Pr. bud. Skarżący stwierdził, że nie wyraża zgody, aby takie prace były prowadzone na jego działce. Nie wykazano obliczeniami jak ww. współczynnik się zachowa w sytuacji niekontrolowanego nasączenia działki wodą opadową lub awarii kolektora w koronie skarpy, na działce [...], który jest koronnym argumentem GINB, aby nie budować żadnych konstrukcji oporowych. Powinien być wskazany konkretny obszar działki [...] uzupełnienia i utwardzania gruntu. Na tej powierzchni powinny być dokonane obliczenia uwzględniające przyszłe obciążenia zastępcze naziomu 5,0 kN/m2 wg. PN-82/B02004 - pojazdami lekkimi, czy budynkiem min 80- 100 kPa.- Euro Cad 7 z uwzględnianiem nawodnienia. Z ostrożności procesowej zarzucił istotne naruszenie prawa materialnego: art. 35 ust. 1 Pr. bud. poprzez niedokonanie kontroli dowodów z planem zagospodarowania przestrzennego - uchwałą Rady Miasta Z. z [...] maja 2013 r. nr [...] i nałożenie obowiązków z nim niezgodnych; art. 51 § 1 pkt. 3 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr. bud. poprzez nienałożenie obowiązku wykonania konstrukcji oporowej na granicy działki [...] i [...], gdy taki obowiązek wynikał z art. art. 5 § 1 pkt 9 w zw. żart. 51 § 1 pkt. 2 Pr. bud. Także z uwagi na ponowne wydanie decyzji w trybie art. 51 § 1 pkt. 3 pr. bud. na podstawie ekspertyzy UZ, która nie wnosiła żadnych uwag do zabezpieczenia działki [...] wskazanych przez H. P. i nienałożenie obowiązków zabezpieczenia działki [...]. Ekspertyza dotyczy innych przedmiotów badania, ale wypowiada się w innych kwestiach, a więc jest sprzeczna, gdyż wskazuje, że tylko Larseny zaprojektowane przez G. C. w sprawie prowadzonej równolegle są niezgodne z prawem, ale już konstrukcje oporowe wykonane na działce [...], [...] i [...] o wysokości blisko 2 m są wskazane, to dlaczego nie wskazuje konstrukcji oporowych pomiędzy działką [...] i [...]. Skarżący wnosił o włączenie akt do sprawy [...], który nie został spełniony. art. 83 i 84 Pr. bud., poprzez nierealizowanie ustawowych obowiązków w zakresie art. 5 § 1 pkt 9 w zw. z art. 51 § 1 pet. 2 i 3 Pr. bud. i nie nałożenie obowiązku gwarantującego trwałe bezpieczne użytkowanie i zabudowę działki [...]. GINB nie podał obliczeń, które wskazywałyby współczynnik ls=095 do 1 gwarantujących odpowiednią stateczność i nośność działki [...], ani nie zlecił wykonania ekspertyz w tym zakresie, ani po wykonaniu obowiązku, aby ustalić czy został on spełniony. Jest to zabezpieczenie nieodporne na rozmiękczanie gruntu wodami opadowymi i na sytuacje wyjątkowe w postaci niekontrolowanej saturacji gruntu wodą i na dodatkowe obciążenie zastępcze naziomu 5,0 kN/m2 wg. PN-82/B02004 - obciążenie pojazdami lekkimi, czy posadowienie budynku min 80- 100 kPa.- Euro Cad 7. § 13 pkt. 2a i 2c uchwały Rady Miasta Z. z [...] maja 2013 r. nr [...], poprzez nałożenie obowiązków niezgodnych z jej nakazami, art. 87 § 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły, aktów prawa miejscowego - miejscowego planu zagospodarowania terenu, art. 6 k.p.a. poprzez nieuwzględnianie prawa budowalnego i miejscowego, art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w zakresie zarzutów w pkt 1-11 i 13-17, art. 8 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. art. 16 k.p.a. poprzez bezpodstawne naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych, w niemającym podstaw prawnych, nadzwyczajnym trybie weryfikacji, 15. art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego zebranego materiału dowodowego, w tym jego zgodności z prawem budowlanym, miejscowym, ocenami prawnymi i materiałami o które wnioskował skarżący, art. 80 k.p.a. poprzez brak pełnej oceny materiału dowodowego w postępowaniu nadzwyczajnym co do postępowania zwykłego, o którego włączenie wniósł skarżący, w tym nieistotności badań geologicznych do nałożenia obowiązku wykonania trwałej przegrody, szczególnie przy piaszczystym, sypkim gruncie, a mających tylko wpływ na jej wielkość, którą inwestorzy musieliby wykonać budując dom zgodnie z prawem i nie załączenie akt postępowania, o które wniósł skarżący. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie i nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w tym § 13 pkt 2a i 2c uchwały Rady Miasta Z. z [...] maja 2013 r., ocen prawnych wydanych w sprawie prowadzonej równolegle (analogiczny stan faktyczny) - przemilczenie wyroku WSA sygn. akt: II SA/Go 141/17 z 6 kwietnia 2017 r. i NSA sygn. akt. II OSK 2094/17 z 13 września 2019 r., w zakresie zapisów zgodnie z którymi "Podzielić należy też pogląd, te zrealizowanie przez skarżących inwestycji w sposób zgodny z prawem wymagałoby objęcia pozwoleniem na budowę wykonania trwałej przegrody zapewniającej stateczność położonego wyżej terenu działek sąsiednich. Sąd wskazał, że ewentualna konstrukcja oporowa w omawianym przypadku stanowiłaby urządzenie budowlane związane z rozpatrywanym budynkiem, zapewniające zgodność jego budowy na określonej działce budowlanej z cytowanym wcześniej art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane". A nie jak orzeka GINB konstrukcje oporowe "wykonane z kamyczków", pełniące funkcje ogrodzenia oraz nieustosunkowanie i niewdrożenie nowej procedury w trybie art. 61 i kolejne Pr. bud. wobec inwestorów lub właściciela działki [...] i [...] Miasta Z. , które nie zgłaszało uwag lub właściciela działki [...], który może za płytko posadowił budynki wielorodzinne. To Prezydent w tym wypadku wydawał pozwolenie na budowę. art. 10 k.p.a. i niezapewnienie skarżącemu możliwości zapoznania się z aktami przed zakończeniem postępowania i wypowiedzenie się co zebranego materiału. Skarżąc wniósł m.in. o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolowana decyzja nie jest dotknięta wadami wymienionymi w skardze, jak również innymi, które Sąd zobowiązany był uwzględnić z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Dlatego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 lutego 2023 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z 30 grudnia 2022 r. zmieniającą decyzję [...] WINB z [...] lipca 2015 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję PINB Miasta Z. z [...] czerwca 2015 r. nakładającą, na mocy art. 51 ust 1 pkt 3 Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) na B. i M. K. wskazane w niej obowiązki. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 161 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym Minister może uchylić lub zmienić w niezbędnym zakresie każdą decyzję ostateczną, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów Państwa. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, w postępowaniu prowadzonym na mocy art. 161 § 1 k.p.a. organ nadzoru nie ustala ponownie i nie dokonuje oceny prawnej stanu faktycznego co do istoty sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Oceną tą jest bowiem związany. Bada natomiast sprawę jedynie w zakresie zajścia przesłanek regulacji tej wymienionych związanych z tzw. stanem nagłej konieczności administracyjnej. Ocenia zatem wyłącznie sprawę pod kątem, czy w związku z wystąpieniem realnego zagrożenia wartości, o których mowa w tym przepisie, istnieje konieczność eliminacji decyzji niewadliwej w stopniu kwalifikowanym z obrotu prawnego. W konsekwencji, przepis ten nie może być wykorzystywany do zmian decyzji ostatecznych, w wyniku wyłącznie odmiennej oceny stanu faktycznego, jeżeli nie występuje bezpośrednie zagrożenie. Z zasady trwałości decyzji oraz z samego art. 161 § 1 k.p.a. wynika konieczność jego stosowania z dużą ostrożnością. Przepis ten nie może podlegać wykładni rozszerzającej (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2022 r. II OSK 2213/21 - CBOIS). Podstawę do zastosowania art. 161 § 1 k.p.a. w tej sprawie stanowiły wnioski zawarte w wykonanej - na zlecenie Prezydenta Miasta Z. - Ekspertyzie stateczności skarpy przy ul. [...] w Z., na działce [...] sporządzonej przez zespół ekspertów dr hab. inż. W. S. z maja 2022 r. Stanowisko GINB należy podzielić. W Ekspertyzie tej wykazano bowiem, że wykonanie ściany szczelnej (konstrukcji oporowej) - uprzednio nałożone przez organ powiatowy w decyzji z [...] czerwca 2015 r. - może zagrozić stabilności skarpy, a w konsekwencji położonej w tym rejonie zabudowie, w tym wielorodzinnemu budynkowi, zrealizowanemu wraz z garażem podziemnym na działce [...]. Jako uzasadnienie powyższego stanowiska autorzy opracowania podali, że wykonanie ściany szczelnej w poprzek skarpy - z natury rzeczy - będzie blokować naturalny przepływ wód podziemnych, co z kolei przyczyni się do zwiększenia wilgotności skarpy i redukcji wytrzymałości gruntu. Realizacja rozwiązania wskazanego w uprzedniej opinii zagraża zatem stateczności skarpy, na której usytuowana jest również działka [...] przy ul. [...]. Z powyższego względu GINB prawidłowo uznał, że obowiązki nałożone przez PINB Miasta Z. na mocy decyzji z [...] czerwca 2015 r. należało zmienić i nałożyć je na nowo, zgodnie z zaleceniami zawartymi w przedmiotowej Ekspertyzie. Oznacza to - wbrew zarzutom skarżącego - że organ miał wystarczające podstawy do zastosowania w tej sprawie art. 161 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji GINB szczegółowo wykazał, że w sprawie zaszły przesłanki określone w art. 161 § 1 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że nawet potencjalna możliwość obniżenia stabilności opisanej skarpy, a więc i znajdującej się na niej zabudowy może doprowadzić do stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu. Sąd i organ nie był uprawniony do kwestionowania ustaleń przedstawionych przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę, zawartych w Ekspertyzie zespołu dr hab. inż. W. S. Zaznaczyć należy, że zadaniem zespołu było skontrolowanie, czy skarpa, która w ostatnich latach była stateczna, nadal taka pozostaje, a więc nie zagraża obiektom w jej koronie (budynek wielorodzinny, parkingi i drogi dojazdowe) oraz u podnóża, gdzie właściciele budynków jednorodzinnych (na dz. nr [...] i [...]) podczas budowy zmienili geometrię skarpy, podcinając ją u podstawy. W ekspertyzie przedstawiono konkretne, szczegółowe badania skarpy, tak co do jej budowy geologicznej z uwzględnieniem rysu historyczno - geologicznego, parametrów geotechnicznych, jak również przytoczono obliczenia wytrzymałości. Opisano ewentualne procesy osuwiskowe, spływ wód opadowych i gruntowych, wpływ obciążeń wynikających z urbanizacji oraz potencjalne zagrożenia i rozwiązania zapobiegające opisanym zmianom. Wykonano analizy komputerowe stateczności odcinków skarpy w trzech profilach przechodzących przez działki [...],[...] i [...]. Uwzględniono ponadto ograniczenia dostępności terenu, możliwości techniczne wykonania robót przy użyciu ciężkiego sprzętu. Podano, że wprawdzie z uwagi na warunki gruntowo - wilgotnościowe i korzenie roślin skarpa na powyższych odcinkach jest stateczna, niemniej na działce [...] może utracić stateczność za murkiem oporowym w dolnej strefie skłonu (ewentualny niski zsuw), a saturacja gruntów obniży bezpieczeństwo skarpy na odcinkach 33 i 35, które jednak nie powinny stracić ostateczności. Z tej przyczyny zaproponowano rozwiązanie jedynie wobec działki nr [...]. Organ nie mógł również uchylić decyzji PINB w innym trybie. Sądowi z urzędu jest wiadome, że w sprawie VII SA/Wa 2740/22 w związku z ustaleniami ekspertyzy z maja 2022 r. GINB prowadził postępowanie wznowieniowe, badając wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W postępowaniu tym uznał, że decyzja [...] WINB z [...] lipca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB Miasta Z. z [...] czerwca 2015 r. została wydana z naruszeniem prawa, jednak wobec upływu 5 lat (art. 146 § 1 k.p.a.) odmówił jej uchylenia. GINB podzielił stanowisko, że gdyby ekspertyza z maja 2022 r. była znana organowi wcześniej, to zapadłoby inne rozstrzygnięcie w zakresie robót naprawczych i projektu zamiennego. Sąd kontrolując powyższe rozstrzygnięcie uznał je za zasadne i oddalił skargę prawomocnym wyrokiem z 12 maja 2023r. Z podanych przyczyn i specyfikę postępowania prowadzonego w trybie art. 161 § 1 k.p.a. zarzuty skargi - zarówno dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego - nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Również z uwagi na powyższe organ nie był zobligowany do badania zgodności zmodyfikowanych obowiązków m.in. z § 13 pkt 2a i 2c uchwały Rady Miasta Z. z [...] maja 2013 r., ocen prawnych zawartych w wyroku WSA sygn. akt: II SA/Go 141/17 z 6 kwietnia 2017 r. i NSA sygn. akt. II OSK 2094/17 z 13 września 2019 r. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił. ----------------------- Sygn. akt VII SA/Wa 137/24 # Sygn. akt VII SA/Wa 137/24 # Sygn. akt VII SA/Wa 137/24

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło