VII SA/Wa 1374/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. skargę oddala Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) – zwanej dalej ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. L., od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], stwierdzającej objęcie A. L. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 29 kwietnia 2003 r.,- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., pismem z dnia 25 marca 2008 r. nr [...], zwrócił się do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego A. L. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] czerwca 2008 r., wydała decyzję stwierdzającą objęcie A. L. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 29 kwietnia 2003 r. Od decyzji tej A. L. wniosła odwołanie podnosząc, iż wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego a następnie ponowne rejestracje uzależnione były od częstotliwości zleceń na organizowanie przyjęć okolicznościowych oraz tym, że pracuje ona w pełnym wymiarze czasu pracy na podstawie umowy o pracę, zawartej na czas nieokreślony. Uzasadniając decyzję z [...] lipca 2008 r. organ zauważył, iż na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - obowiązującej od dnia 1 października 2004 r. - i zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) - obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. – oraz zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) - obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Organ zauważył również, że w okresie tym obowiązywały także kolejno po sobie trzy ustawy zawierające podobne unormowania tj. art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz.1178 z późn. zm.) i art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), w których dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (według pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji). Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Natomiast określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powoduje zaś istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa zaś na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne, co oznacza m.in., że uprawdopodobnienie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zauważył, że z decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 2001 r., nr [...] wynika, iż A. L. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, zarejestrowanej po numerem ewidencyjnym [...] - przedmiot działalności: organizacja przyjęć okolicznościowych - z dniem 15 lipca 1996 r. Data wykreślenia z ewidencji wymienionego wpisu została wskazana na dzień - 30 marca 2001 r. Następnie A. L. z dniem 13 marca 2001 r., rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej (kontynuacja prowadzonej od 1996 r., działalności gospodarczej) zarejestrowanej pod numerem [...]. Data wykreślenia z ewidencji wymienionego wpisu została wskazana na dzień 6 marca 2006 r. (Decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 2006 r., znak: [...]). Organ zauważył również, że z pism Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wynika, że A. L. w okresie od stycznia 1999 r. do kwietnia 2003 r., wielokrotnie dokonywała wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego, a następnie ponownej rejestracji z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nr [...] i nr [...]. Ostatnie wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego nastąpiło z dniem 29 kwietnia 2003 r. Ponadto A. L. figurowała w ewidencji podmiotów prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą i była opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych. W latach 1997 - 2003 w złożonych zeznaniach podatkowych PIT - 28 wykazała przychód z działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej. Za lata 2004 - 2006 składała zeznania PIT - 37, w których nie wykazała przychodu z działalności gospodarczej. Nie zgłosiła zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, zaś ostatnie zlecenie na organizację przyjęcia okolicznościowego przez A. L. miało miejsce w kwietniu 2003 r., co potwierdza kserokopia ewidencji przychodów za lata 1999-2003 r. Organ II instancji wskazał, iż działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy). Zdaniem organu posiadanie przez A. L. statusu pracownika, nie wyłączyło podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie, bowiem z art. 22 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153 z późn. zm.), jeżeli spełnione zostały przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana była z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem ust. 3-7. Skargę na wymienioną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. L. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 6 k.p.a., poprzez przyjęcie na podstawie tego samego stanu prawnego i faktycznego, odmiennej interpretacji przepisów przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Narodowego Funduszu Zdrowia;- art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, skutkujące naruszeniem słusznego interesu strony;- art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie w sposób nie wyczerpujący. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A. L. nie jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej ppsa). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Argumentując swe rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2008 r. organ II instancji zasadnie zauważył, iż na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - obowiązującej od dnia 1 października 2004 r. - zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) - obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. – oraz zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) - obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Organ zasadnie zauważył także, że w badanym w niemniejszej sprawie okresie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, obowiązywały kolejno trzy ustawy zawierające podobne unormowania tj. art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz.1178 z późn. zm.) i art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), w których dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (według pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji). Wskazać należy, że do stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, konieczne było łączne spełnienie przez tę osobę wymogów określonych przywołanymi wyżej przepisami. W ocenie Sądu trafnie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia powołał się w zaskarżonej decyzji na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06 (niepubl.) i uznał, że zgłoszenie oraz wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Wpis ma charakter deklaratoryjny, a nie – konstytutywny i nie kreuje bytu prawnego przedsiębiorcy. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powoduje zaś istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Podkreślenia wymaga, że domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone, co oznacza, iż czasookres prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji może być korygowany, lecz czynność ta musi być powiązana z wynikami postępowania dowodowego. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Uprawdopodobnienie faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia przez stronę dowodów na poparcie jej twierdzeń jak również przedstawienia przez organ dowodów przeciwnych w przypadku nieuwzględnienia twierdzeń strony. Z dokonanych prawidłowo, przez orzekające w niniejszej sprawie organy ustaleń wynika, iż A. L. rozpoczęła z dniem 15 lipca 1996 r. prowadzenie działalności gospodarczej, zarejestrowanej po numerem ewidencyjnym [...], przedmiot działalności: organizacja przyjęć okolicznościowych (decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 2001 r., nr [...]). Data wykreślenia z ewidencji wymienionego wpisu została wskazana na dzień - 30 marca 2001 r. Następnie z dniem 13 marca 2001 r., rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej (kontynuacja prowadzonej od 1996 r., działalności gospodarczej) zarejestrowanej pod numerem [...]. Data wykreślenia z ewidencji wymienionego wpisu została wskazana na dzień 6 marca 2006 r. (Decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 2006 r., znak: [...]). Poczynione ustalenia wskazują również na to, że A. L. w okresie od stycznia 1999 r. do kwietnia 2003 r., wielokrotnie dokonywała wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego, a następnie ponownej rejestracji z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nr [...] i nr [...] (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 25 marca 2003 r. ). Ostatnie wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego nastąpiło z dniem 29 kwietnia 2003 r. Ponadto A. L. figurowała w ewidencji podmiotów prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą i była opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 29 stycznia 2008 r.). W latach 1997 - 2003 w złożonych zeznaniach podatkowych PIT - 28 wykazała przychód z działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej. Za lata 2004 - 2006 składała zeznania PIT -37, w których nie wykazała przychodu z działalności gospodarczej. A. L. nie zgłosiła zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, a ostatnie zlecenie na organizację przyjęcia okolicznościowego przez skarżącą miało miejsce w kwietniu 2003 r., co potwierdza kserokopia ewidencji przychodów za lata 1999 - 2003 r. Działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy). A faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego. Stwierdzić trzeba, że A. L. w okresach wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego, pozostawała w gotowości do wykonywania prowadzonej działalności (oczekiwała na kolejne zlecenia od stałych klientów) co oznacza, że była w stanie w każdej chwili wykonać usługę, jeżeli taką by jej zlecono. Przerwy w prowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej nie były więc równoznaczne z okresowym zaprzestaniem jej prowadzenia. Nieuprawnione jest więc twierdzenie, że działalność gospodarcza wykonywana jest wyłącznie wówczas, gdy przedsiębiorca świadczy konkretną usługę. Prowadzenie działalności gospodarczej polega tak na stworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, oczekiwaniu na zamówienie, jak i na faktycznym wykonywaniu zleconej pracy. W ocenie Sądu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zasadnie ocenił, że posiadanie przez A. L. statusu pracownika, nie wyłączyło podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie, bowiem z art. 22 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz.153 z późn. zm.), jeżeli spełnione zostały przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana była z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem ust. 3 - 7. Sąd stwierdza, że rozpoznając niniejszą sprawię organy obu instancji uwzględniły wszystkie dowody i wyjaśnienia skarżącej dotyczące faktycznego zaprzestania prowadzenia przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej, czym uczyniły zadość obowiązkom wynikającym z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Organy te podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz dokonały oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. Ponadto w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. wskazały okoliczności faktyczne sprawy, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny z powodu, których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w wyroku.