VII SA/Wa 1379/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu C. F. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi C. F. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2018 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek C. F. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (zwolnienie od wpisu sądowego od skargi). Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż C. F. prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną. Utrzymują się z dochodów z tytułu emerytur w wysokości 3 050 zł. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. około 44 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 7,5 ar uprawianą na potrzeby własne. Wnioskodawca wskazał, że bieżące wydatki pochłaniają cały domowy budżet i wystarczają na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb. Nie posiada oszczędności. Podał, że ponosi duże koszty leczenia związane z postępująca chorobą boreliozą. W ostatnim okresie był dwukrotnie hospitalizowany, aby zatrzymać proces chorobowy konieczne jest zażywanie odpowiednich leków oraz wizyty u specjalistów, co wiąże się z ponoszeniem dużych kosztów. Wnioskodawca wskazał, że miesięcznie wydatki gospodarstwa domowego to żywność -1 100 zł, ogrzewanie 400 zł, prąd 100 zł, woda 70 zł, kanalizacja 50 zł, butla gazowa 50 zł, leki 500 zł, wizyty lekarskie 200 zł, ubrania 200 zł, dojazdy 300 zł, telefon komórkowy 50 zł, koszty utrzymania domu 150 zł. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1379/18 odmówiono C. F. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że "postanowienie zawiera błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle dobra, że nie pozwala na przychylenie się do wniosku. Stan zdrowotny skarżącego jest bardzo ciężki, a to pociąga za sobą koszty związane z zakupem leków i wizytami u specjalistów. To że skarżący ustanowił pełnomocnika z wyboru nie może stanowić o jego płynności finansowej bowiem umowa z pełnomocnikiem może być rozmaitej treści i niekoniecznie musi wiązać się z ponoszeniem przez skarżącego dużych wydatków finansowych z tego tytułu. Skarżący wskazał, że musiał złożyć 7 skarg o analogicznej treści i od każdej skargi wymagany jest stosowny wpis 200 zł. Do sprzeciwu dołączono kopię paragonu na kwotę 59,90 zł za lek o nazwie [...] oraz kopię paragonu za wizytę lekarską u neurologa na 150 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 19 lipca 2018 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja ta ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko wobec osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek, środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 19 lipca 2018 r. - wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd nie widzi podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w tak trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawca z żoną posiada dom o pow. 44 m2, stały dochód w wysokości 3 050 zł, nie posiada nikogo na utrzymaniu. Za referendarzem stwierdzić należy, że wnioskodawca posiada wystarczającą płynność finansową, skoro potrafi wygospodarować środki finansowe na samodzielne ustanowienie pełnomocnika z wyboru, z którego pomocy korzysta co najmniej od 2016 roku. Twierdzenia skarżącego, iż ustanowienie pełnomocnika z wyboru nie musi wiązać się z ponoszeniem przez skarżącego dużych wydatków finansowych nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Wnioskodawca nie załączył kopii umowy zawartej z pełnomocnikiem na potwierdzenie w jakiej wysokości jest jego honorarium, załączył natomiast kopię paragonu na jednorazową kwotę 59,90 zł za lek [...] oraz kopię paragonu za jednorazową wizytę lekarską u neurologa na 150 zł, które z kolei również nie uprawdopodabniają, że ponosi koszty lekarstw i leczenia w wysokości 500 zł miesięcznie. Z danych zawartych we wniosku nie przedstawia się zatem obraz wnioskodawcy jako osoby ubogiej, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy. Wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. Wnioskodawca nie jest pozbawiony środków do życia i pozyskanie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie możliwe. Okoliczności te świadczą o tym, iż strona nie pozostaje w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej. Również w sprzeciwie skarżący nie podał takich dodatkowych informacji, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska w przedmiocie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że należało odmówić przyznania prawa pomocy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.