VII SA/Wa 1379/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Protokolant starszy sekr. sąd. Sylwia Rosińska - Czaykowska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2019 r. znak: [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a., art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2 oraz art. 205b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1183 ze zm.), dalej: Prawo lotnicze, art. 7 ust. 1 lit. b, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 14 w zw. z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17.2.2004 r.), dalej: rozporządzenie (WE) nr 261/2004, w wyniku rozpatrzenia skargi [...] stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku zapewnienia skarżącej jako pasażerce stosownej pomocy w związku z opóźnionym lotem wykonanym 1 czerwca 2018 r. nr [...] na trasie [...] (STN) i nałożył na ww. przewoźnika za naruszenie art 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 karę pieniężną w łącznej wysokości 200 zł. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: Prezes ULC) wyjaśnił, że pismem złożonym [...]października 2018 r. [...] złożyła skargę na naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na nim w związku z opóźnieniem lotu wykonanego przez tego przewoźnika 1 czerwca 2018 r nr [...] na trasie [...]. Jak wynika ze skargi, opóźnienie lotu wyniosło 2 godziny 38 minut. Skarżąca wskazała, że jej roszczenie dotyczy otrzymania odszkodowania określonego w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. W załączonej do skargi reklamacji skarżąca poinformowała przewoźnika, że w oczekiwaniu na wylot przedstawiciele przewoźnika nie zaproponowali pasażerom napojów ani jedzenia, nie poinformowali ich również o przysługujących prawach. Z racji ponad dwugodzinnego opóźnienia lotu skarżąca wystąpiła o wypłacenie odszkodowania w wysokości 250 euro. Pismem z 13 grudnia 2018 r. Prezes ULC zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, wzywając jednocześnie przewoźnika do złożenia wyjaśnień. Przewoźnik w wiadomości przekazanej 7 stycznia 2019 r. poinformował, że opóźnienie lotu nr [...] w przylocie wyniosło poniżej 3 godzin, w związku z czym jego pasażerowie nie mają prawa do odszkodowania wynikającego z przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Uzasadniając wydane wyżej rozstrzygnięcie stwierdzające naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] art. 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i nakładające za nie karę pieniężną, Prezes ULC wyjaśnił, że stosownie do treści art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w przypadku opóźnienia lotu, jeżeli obsługujący przewoźnik lotniczy ma uzasadnione powody, by przewidywać, że lot będzie opóźniony w stosunku do planowego startu o dwie lub więcej godzin w przypadku lotów o długości powyżej 1500 km i wszystkich innych lotów o długości pomiędzy 1500 a 3500 km, pasażerowie otrzymują od obsługującego przewoźnika lotniczego pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. a i art. 9 ust. 2, oraz, gdy oczekiwany w sposób uzasadniony czas odlotu nastąpi co najmniej dzień po terminie poprzednio zapowiedzianego odlotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b i c, oraz gdy opóźnienie wynosi co najmniej pięć godzin, pomoc określoną w art. 8 ust. 1 lit. a. W każdym przypadku, pomoc jest oferowana w ramach odpowiednich limitów czasowych. Zgodnie natomiast z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku odwołania do tego artykułu pasażerowie otrzymują odszkodowania w wysokości: a) 250 euro dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów; b) 400 euro dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów; c) 600 euro dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a i b. Pasażerowie lotów opóźnionych mogą powoływać się na prawo do odszkodowania przewidzianego w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jeżeli poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Organ zauważył, że pasażerka na podstawie potwierdzonej rezerwacji miała 1 czerwca 2018 r. odbyć podróż na trasie [...]lotem o oznaczeniu nr [...] z planowaną godziną startu 14:50 czasu lokalnego (planowany przylot do [...] o godzinie 17:45 czasu lokalnego). Lot ten doznał jednak opóźnienia wynoszącego poniżej 3 godzin, mając na uwadze, że przewoźnik w pisemnych wyjaśnieniach poinformował, iż wskazany lot został opóźniony w dolocie o 2 godziny i 43 minuty. Wobec powyższego Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia. Naruszenie tym niemniej dotyczyło art. 9 ust. 1 lit. a i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, zgodnie z którym w przypadku opóźnienia lotu pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania. Ponadto, pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe. W odniesieniu do realizacji obowiązków wynikających z art. 9 cyt. rozporządzenia ze skargi wynika, że pomimo, iż lot opóźniony był o ponad dwie godziny pasażerce nie zaoferowano pomocy. Przewoźnik w nadesłanych wyjaśnieniach nie udowodnił, że nie doszło do naruszenia ww. przepisu, toteż Prezes ULC stwierdził uchybienie obowiązkom wynikającym z jego treści. W przedmiocie realizacji obowiązku poinformowania pasażerów o przysługujących im prawach określonego w art. 14 rozporządzenia(WE) nr 261/2004 organ zauważył, że na podstawie treści skargi oraz wyjaśnień przewoźnika ustalił, iż przewoźnik nie był zobowiązany do poinformowania pasażerki o przysługujących jej prawach, ponieważ opóźnienie spornego rejsu wynosiło mniej niż 3 godziny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ULC z 21 marca 2019 r. złożyła [...], zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w szczególności poprzez pominięcie wyjaśnień złożonych przez przewoźnika lotniczego stanowiących potwierdzenie wypłaty na rzecz pasażerki odszkodowania zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a w konsekwencji stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego naruszenia art. 9 ww. aktu. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 §1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie skarżącej, obowiązku rozpoznania przez organ wszystkich okoliczności sprawy nie modyfikuje art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego. Organ wydający decyzję administracyjną jest zobowiązany do wydania jej na podstawie przepisów prawa oraz stanu faktycznego z dnia wydania decyzji. W tym kontekście strona zauważyła, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji świadczenie na mocy art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004 zostało wobec pasażerki spełnione. Strona wskazała, że w sprawie bezsprzecznie kluczowe dla jej rozstrzygnięcia jest ustalenie, iż boarding pasażerów lotu z 1 czerwca 2018 r. o oznaczeniu kodowym [...] rozpoczął się na mniej niż dwie godziny w stosunku do planowanego startu, wobec czego w świetle art. 6 ww. rozporządzenia na przewoźniku lotniczym nie ciążył obowiązek określony w jego art. 9. Na tę okoliczność strona wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. oświadczenia pracownika spółki [...] sp. z o.o., która zajmuje się obsługa naziemną lotniska w Poznaniu, z którego wynika, iż boarding pasażerów rozpoczął się na mniej niż dwie godziny w stosunku do planowanego startu. W odpowiedzi na skargę Prezes ULC wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, rzetelny oraz niebudzący wątpliwości. Pasażerka podniosła w skardze brak pomocy ze strony przewoźnika, a przewoźnik w wyjaśnieniach nie odniósł się do tej kwestii, co nakazywało organowi stwierdzić naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Abstrahując od tego, że przewoźnik nie nadesłał potwierdzenia wypłaty odszkodowania na rzecz pasażerki, nie był zobowiązany do jej wypłaty, gdyż opóźnienie w dolocie wyniosło poniżej trzech godzin, co pasażerka zaznaczyła w skardze i co potwierdził przewoźnik w złożonych wyjaśnieniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji z 21 marca 2019 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Prezesa ULC nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub też stwierdzenie jej nieważności. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można zarzucić organowi naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie. W szczególności zaskarżonej decyzji nie obarcza naruszenie przepisów powołanych w skardze, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Poddane kontroli Sądu zostało postępowanie administracyjne wszczęte skargą pasażerki, której podstawę złożenia stanowi art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Prezesowi ULC po przeprowadzeniu postępowania przyznana została kompetencja do stwierdzenia, w drodze decyzji administracyjnej, bądź braku naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego, bądź jego naruszenia przez przewoźnika lotniczego, czemu towarzyszyć powinno, po pierwsze, określenie zakresu nieprawidłowości oraz nałożenie kary, o której mowa w art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego, a po drugie, w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 określenie również obowiązku i terminu jego usunięcia (art. 205b ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa lotniczego). W rozstrzyganej sprawie organ, kierując się orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zasadnie stwierdził, że zdarzenie polegające na opóźnieniu lotu ze względu na swoją postać czasową (opóźnienie poniżej 3 godzin) nie rodzi odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie skarżącej spółki jako przewoźnika lotniczego wykonującego lot 1 czerwca 2018 r. nr [...] na trasie [...] Powodowało to, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisu art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jak również pozostałych przepisów wskazanych powyżej, których uchybienie wiąże się z wymogiem określenia przez Prezesa ULC obowiązku ciążącego na przewoźniku i terminu jego usunięcia. Niesporne bowiem pozostaje, że okoliczność mająca związek z opóźnieniem lotu nie skutkowała prawem pasażerki do zwrotu pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony ani nie łączyła się z umieszczeniem pasażerki w klasie niższej niż ta, na którą został wykupiony bilet. Rozstrzygnięcie zamieszczone w zaskarżonej decyzji zostało przez organ zawężone wyłącznie do stwierdzenia naruszenia przez skarżącą spółkę art. 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, co prawidłowo ze względu na konstrukcję decyzji opisanej w art. 205b ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego, wymuszało na organie również orzeczenie o nałożeniu na przewoźnika kary pieniężnej adekwatnej do popełnionego naruszenia. Zdaniem Sądu, zarówno temu elementowi rozstrzygnięcia, który związany jest ze stwierdzeniem naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jak i temu, który orzeka o nałożeniu na [...] kary w wysokości 200 zł nie można zarzucić jakiejkolwiek wadliwości, albowiem ich podstawę stanowi art. 9 ust. 1 lit. a i ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004, którym to przepisom Prezes ULC nadał prawidłową treść normatywną. Wydaniu zapadłego rozstrzygnięcia, wbrew zarzutom skargi, towarzyszyła analiza wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. Jakkolwiek rację ma strona skarżąca wskazując, że Prezes ULC jako organ prowadzący postępowanie w sprawie skargi na naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 zobowiązany jest rozpoznać ją w taki sposób, by wydawane rozstrzygnięcie odpowiadało zebranemu materiałowi dowodowemu, niemniej to, z czego tenże materiał dowodowy może się składać i co z niego ma wynikać w sprawie, o której mowa w art. 205a ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, by można było materiał dowodowy uznać za spełniający standard podstawy faktycznej decyzji, zostało poddane znaczącej modyfikacji względem regulacji ogólnej wyznaczonej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do treści powołanego w skardze art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego, ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego. Przepis ten zasadniczo odwraca kodeksową koncepcję prowadzenia postępowania dowodowego opartą na przyjęciu, że obowiązek udowodnienia faktów relewantnych z punktu widzenia stosowanych przepisów prawa materialnego spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. Przerzucenie na przewoźnika obowiązku wykazania, że uprawnienia przysługujące pasażerowi nie zostały naruszone nie prowadzi do przeniesienia obowiązku wyjaśnienia sprawy z organu na stronę. W dalszym ciągu to organ administracji rozpoznaje i rozstrzyga sprawę, niemniej modyfikacja ciężaru dowodu prowadzi do obciążenia przewoźnika konsekwencjami nieudowodnienia faktów, które spoczywają na nim. Sytuacja taka zachodzi w przypadku, gdy reguły oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) nie pozwalają środkom dowodowym nadać takiego znaczenia i wartości, jakie przypisuje im przewoźnik lotniczy. Powstaje ona również w przypadku, gdy przewoźnik lotniczy w ogóle odstępuje od udziału w postępowaniu wyjaśniającym, co nakazuje organowi uznać okoliczności przyznane przez skarżącego zasadniczo za udowodnione i w tym zakresie ocenić zgodność działania przewoźnika lotniczego z obowiązkami, które na nim spoczywają w świetle przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Kontrolowany przez Prezesa ULC i poddany obecnie ocenie Sądu przypadek w aspekcie dowodowym niewątpliwie odpowiada tej ostatniej sytuacji, albowiem postawiony [...] przez pasażerkę zarzut naruszenia prawa do opieki przejawiającej się przede wszystkim w prawie otrzymania przez nią bezpłatnie posiłków oraz napojów w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania na lotnisku w Poznaniu wynikającego z powstałego opóźnienia wylotu w toku postępowania nie tylko nie został obalony stosownymi środkami dowodowymi, ale przewoźnik nawet nie zaprzeczył jego prawdziwości. Powyższe zaniechanie musiało w tych warunkach skutkować uznaniem, że przytoczony przez stronę opis sytuacji zaistniałej na lotnisku odpowiada faktycznemu zachowaniu przewoźnika i w takiej postaci zachowanie to powinno zostać przez Prezesa ULC rozważone jako zgodne lub nie z treścią obowiązku, jakie na przewoźniku lotniczym ciąży przy locie do 1.500 kilometrów opóźnionym w stosunku do planowego startu o co najmniej dwie godziny (art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004). W opisanych warunkach przyjęte przez organ ustalenia kazały stwierdzić naruszenie przez [...] art. 9 ust. 1 lit. a i ust. 2 cyt. rozporządzenia i postrzegać nałożoną na przewoźnika karę pieniężną (200 zł) jako taką, której dolegliwość wypływająca z jej wysokości odpowiada przypisanemu naruszeniu, a przynajmniej w świetle art. 134 § 2 p.p.s.a. powinna za taką uchodzić. Sąd wskazuje, że okoliczność objęta wnioskiem dowodowym związana z tym, iż boarding pasażerów miał się rozpocząć na mniej niż dwie godziny w stosunku do planowanego startu nie ma znaczenia dla prawidłowości zaskarżonej decyzji. Ocena ta wynika, po pierwsze, z przyjęcia, że prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych w sprawie przez Prezesa ULC jest wiążąco kształtowana treścią art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego, wobec czego uznanie, iż w toku postępowania wyjaśniającego przewoźnik nie zdołał udowodnić, że z uwagi na godzinę wylotu nie ciążył na nim obowiązek zaspokojenia praw pasażerów określonych w art. 9 ust. 1 lit. a i ust. 2 rozporządzenia czyni zaskarżoną decyzję prawidłową z punktu widzenia stosowanych przez organ przepisów procesowych. Wniosek, że w toku postępowania przewoźnik nie podważył tejże okoliczności, zdaniem Sądu, musi być zaś uważany za niekwestionowany i na etapie postępowania sądowego zaniechanie to nie może zostać konwalidowane. Ocena ta, po drugie, jest motywowana tym, że zniesienie obowiązku zaspokojenia prawa pasażerki do dostępu do bezpłatnego posiłku oraz napojów nie wynika z rozpoczęcia wpuszczania pasażerów na pokład samolotu w momencie, w którym opóźnienie nie przekroczyło jeszcze dwóch godzin. Przepis art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 posługuje się sformułowaniem nawiązującym do posiadania przez przewoźnika lotniczego "uzasadnionych powodów, by przewidywać, że lot będzie opóźniony w stosunku do planowego startu", wobec czego nie jest tak, że dopiero powstanie opóźnienia o cechach wskazanych w przepisie ("o dwie lub więcej godzin") aktualizuje obowiązek realizowania stosownych działań przez przewoźnika. Rodzi go już przypuszczenie, że taka sytuacja może w najbliższym czasie zaistnieć i jest ona prawdopodobna, co w określonych warunkach powoduje, że obowiązek może powstać w momencie, który czasowo znacznie wyprzedza czas wyznaczony opóźnieniem sięgającym dwóch godzin. Zdaniem Sądu, jeżeli przewoźnik jest świadomy, że lot będzie znacznie opóźniony w stosunku do planowego startu, powinien podjąć działania zaspokajające prawa pasażerów do dostępu do bezpłatnych posiłków oraz napojów najpóźniej po upływie dwóch godzin. W sytuacji, gdy opóźnienie w wylocie będzie jedynie nieznacznie przekraczało tenże czas (dwie godziny), niemniej jest ono wysoce prawdopodobne, działanie takie przewoźnik powinien zainicjować odpowiednio wcześniej tak, aby prawa pasażerów do pomocy nie doznały uszczerbku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że okoliczność, iż zaistniałe opóźnienie rodzące odpowiedzialność przewoźnika zbiega się z momentem rozpoczęcia boardingu potwierdza to, że lot będzie opóźniony w stosunku do planowego startu w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a przynajmniej, że takie niebezpieczeństwo jest wielce prawdopodobne, jeżeli nie budzi wątpliwości, że sam moment rozpoczęcia procedury wejścia pasażerów na pokład samolotu nie może być traktowany jako synonim momentu jego "odlotu", a takie znaczenie w orzecznictwie TSUE przypisuje się terminowi "startu" (por. wyrok TSUE z 4 września 2014 r. C-452/13, Germanwings, ECLI:EU:C:2014:2141, pkt 14). Determinuje to wniosek, że działanie przewoźnika lotniczego mające na celu spełnienie obowiązku zapewnienia wszystkich pasażerom lotu opóźnionego prawa do otrzymania pomocy określonej w art. 9 ust. 1 lit. a i ust. 2 rozporządzenia powinny mieć charakter wyprzedzający. W tym kontekście Sąd wskazuje, że przepisy rozporządzenia (WE) nr 261/2004 powinny być interpretowane w sposób, który nadaje prawom przyznanym pasażerom w związku z niedogodnościami wynikającymi z opóźnienia lotu postać uprawnień efektywnie przeciwdziałających możliwości doznania uszczerbku w oczekiwaniu na lot, a następnie podczas jego trwania, jeżeli niewątpliwym pozostaje, że odbywa się on w warunkach czasowych odmiennych od oczekiwanych i objętych wcześniejszym przygotowaniem (w aspekcie zabezpieczenia potrzeb żywieniowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zdania, że uszczerbku tego nie może kompensować możliwość ubiegania się przez pasażera o zwrot przez przewoźnika lotniczego ewentualnych kosztów poniesionych przez pasażera samodzielnie na zakup posiłku lub napojów w związku z przedłużającym się nieplanowanym oczekiwaniem na lot. Pasażerowie mogą nie być przygotowani na poniesienie tego rodzaju wydatku we własnym zakresie w momencie zaistnienia opóźnienia, wobec czego prawo do pomocy wynikające z art. 9 ust. 1 lit. a w zw. z art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie może być tłumaczone w sposób uznający za równoważne prawo pasażera do "otrzymania bezpłatnie" posiłków i napojów z prawem do otrzymania następczo zwrotu przez przewoźnika kosztów zakupionych produktów po ich udokumentowaniu przez pasażera. Taka praktyka nie znajduje podstawy w ww. przepisach rozporządzenia i powinna stanowić powód uznania tego rodzaju działania przewoźnika lotniczego za działanie naruszające przepisy przewoźnika lotniczego i skutkujące nałożeniem kary pieniężnej (art. 205b ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego). Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że w dotychczasowym orzecznictwie TSUE wskazuje się, że konsekwencji finansowych wynikających z naruszenia przez przewoźników lotniczych prawa pasażerów nie można uznać za nadmierne w stosunku do celu polegającego na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony pasażerów w ruchu lotniczym (por. wyrok TSUE z 26 lutego 2013 r., C-11/11, Folkerts, ECLI:EU:C:2013:106, pkt 42; wyrok TSUE z 23 października 2012 r., C‑581/10 i C‑629/10, Nelson i in., ECLI:EU:C:2012:657, pkt 76). Celem uzupełnienia powyższych rozważań Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, iż faktyczna godzina wylotu pasażerki z lotniska w Poznaniu w stosunku do godziny planowanego wylotu nie tylko przekraczała dwie godziny, ale opóźnienie zbliżało się do trzech godzin, wobec czego podjętą przez przewoźnika próbę zrównania momentu rozpoczęcia boardingu ze startem Sąd powinien jednoznacznie odrzucić już z uwagi na konkretne uwarunkowania ocenianego przypadku. Odnosząc się do zarzutu łączącego się ze wskazaniem, że strona skarżąca jako przewoźnik lotniczy spełniła wobec pasażerki ([...]) świadczenie na mocy art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że jego wątpliwości budzi to, jaki skutek dla rozpoznawanej sprawy miałaby wywierać powołana okoliczność, jeżeli niesporne pozostaje, że w swoim rozstrzygnięciu Prezes ULC nie stwierdził zaistnienia okoliczności rodzących po stronie przewoźnika odpowiedzialność finansową wynikającą z art. 7 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia (prawo do odszkodowania w wysokości 250 euro), a tym bardziej z przywołanego przez stronę art. 7 ust. 1 lit. b tego aktu (prawo do odszkodowania w wysokości 400 euro). Trafnie zwrócił na tę kwestię uwagę organ w odpowiedzi na skargę, gdyż abstrahując od nieudokumentowania przez stronę wypłaty odszkodowania, Sąd, podobnie jak Prezes ULC, nie widzi dostrzegalnego związku pomiędzy otrzymaniem przez pasażera odszkodowania za opóźnienie, którego podstawą wypłacenia nie pozostaje obowiązek kształtowany przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a autonomicznie dokonywaną przez organ kontrolą tego, czy przy obsługiwanym przez przewoźnika locie nie naruszył on praw pasażerów do pomocy określonej w art. 9 ust. 1 lit. a i ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 lit. a tego aktu. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.