VII SA/Wa 1387/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1. przyznać P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 17 czerwca 2014 r. P. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...]. W dniu 23 lipca 2014 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. referendarz sądowy przyznał P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. P. K. w ustawowym terminie złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Natomiast art. 246 § 1 ppsa stanowi, że prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym przyznaje się gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedstawionych przez P. K. informacji wynika, ze prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką dzieci. Dwójka dzieci jest w wieku szkolnym, natomiast najstarszy syn studiuje. Dochód wnioskodawcy z tytułu wynajmu lokali w kamienicy wynosi 3 600 zł, natomiast dochód żony wnioskodawcy wynosi 3 500 zł. Na majątek wnioskodawcy składa się: mieszkanie o powierzchni 62 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 2,4 ha oraz kamienica w T. Wnioskodawca wymienił, że ponosi następujące wydatki: ZUS około 971 zł, spłata kredytu 363,97 zł i 130,09 zł, urząd gminy 32,50 zł, telefon 118,29 zł, urząd skarbowy 789 zł, KRUS 125 zł, urząd miasta 185 zł, PZU 51 zł, czynsz 100 zł, gaz 200 zł, prąd 200 zł, bilety do szkoły 150 zł, paliwo 200 zł, środki czystości 50 zł, odzież 100 zł, żywność około 1000 zł, kredyt 500 zł, internet 85 zł, składki do szkoły 50 zł, leki 50 zł lekcje gry na gitarze 120 zł. W sprzeciwie P. K. dodatkowo wymienił jeszcze kwotę 1500 zł tytułem kosztów wynajmu, żywienia oraz pobytu syna P. K. w P., oraz kwotę 1000 zł tytułem kosztów bieżących remontów w kamiennicy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd z jednej strony bierze pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącego i jego rodziny, a z drugiej strony także wysokość kosztów postępowania, jaki jest on zobowiązany podnieść. W przedmiotowej sprawie wpis sądowy wynosi 200 zł. Na gruncie wymienionego przepisu skarżący powinien wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również że podjął wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Dochód rodziny wnioskodawcy wynosi 7 100 zł, a dochód na osobę w rodzinie wynosi 1 420 zł. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba fizyczna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków sądowych. Skarżący i jego żona uzyskują systematycznie co miesiąc dochody na poziomie kwoty 7 100 zł brutto. Posiadanie stałego miesięcznego dochodu w takiej wysokości pozwalać musi na możliwość wygospodarowania i zaoszczędzenia koniecznych kwot na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto skarżący posiada majątek, w szczególności nieruchomość rolną (o powierzchni 2,4 ha), którą może rozporządzić w sposób przynoszący dochód. P. K. nie wyjaśnił, dlaczego tej nieruchomości nie uprawia ewentualnie dlaczego jej nie wydzierżawił w sposób, który może przynosić dochód. Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w zakresie całkowitym. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (postanowienie NSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r., I OZ 821/12, LEX nr 1247205). Skarżący ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uzyskiwane dochody przez skarżącego i jego rodzinę oraz posiadany majątek pozwalają na poczynienie oszczędności wystarczających do pokrycia wysokości wpisu sądowego od skargi. Dlatego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Jednocześnie Sąd uznał, że wniosek o ustanowienie adwokata podlega uwzględnieniu. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.