VII SA/Wa 1395/16

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2017r. po rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne postanawia: odmówić M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 23 listopada 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy M. S. w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 2560 złotych miesięcznie. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Posiada współwłasność nieruchomości budowlanej położonej przy ul. [...] w W. Poza powyższym oświadczyła, że nie posiada innego majątku ani oszczędności pieniężnych. Dodała, że syn także nie posiada majątku. Do ponoszonych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła: opłaty związane z utrzymaniem udziału w nieruchomości ok. 1000 złotych, wydatki na leki ok. 500 złotych, zakup żywności ok. 600 złotych, pomoc ok. 400 złotych, zakup węgla ok. 400 złotych ( tygodniowo). W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że jej obecna sytuacja majątkowa nie pozwala jej na poniesienie jakichkolwiek opłat sądowych, nie wystarcza jej obecnie na węgiel. Podała, że utrzymanie lokalu w domu jednorodzinnym wynosi ok. 1000 złotych. Ponadto ponosi koszty zakupu lekarstw ok. 500 złotych miesięcznie oraz za rehabilitację i opiekę, gdyż jest po ciężkiej operacji ortopedycznej. Zaznaczyła, że jest niesamodzielna i potrzebuje pomocy osób trzecich. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania wniosku pismem z dnia 5 stycznia 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 4 stycznia 2017r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie : - czy syn pozostający z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym prowadzi działalność gospodarczą, jeśli tak jakiego rodzaju, czy prowadzi ją samodzielnie czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak, należało wskazać ile osób, - wysokości dochodów uzyskiwanych przez syna z tytułu prowadzonej działalności z trzech ostatnich miesięcy bądź też poniesionych strat, - czy syn partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., jeśli tak wyszczególnić w jakich i podać ich wysokość, - jakie miesięcznie wydatki ponosi syn wnioskodawczyni, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - czy wnioskodawczyni i syn posiadają oszczędności pieniężne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość, - czy syn posiada pojazdy mechaniczne jeśli tak, należało je wymienić, podać markę, rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), oraz do nadesłania: - wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy własnego oraz syna, jeśli je posiadają, bądź złożenia oświadczenia, że ich nie posiadają, - kserokopii zeznania podatkowego syna za rok 2015 r., - kserokopii deklaracji syna dla podatku od towarów i usług (VAT 7 lub VAT 7k ) lub złożenie oświadczenia o nie byciu podatnikiem VAT. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wnioskodawczyni pismem z dnia 10 stycznia 2017r. (data wpływu do Sądu 17 stycznia 2017r.) udzieliła odpowiedzi na powyższe. W powyższym piśmie wnioskodawczyni wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie bez udziału syna. Oświadczyła, że syn nie partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości położonej pod wskazanym wyżej adresem i pozostaje na jej utrzymaniu. Podała, że syn ma zarejestrowaną działalność gospodarczą pod adresem ich zamieszkiwania. Wskazała, że syn za rok 2016r. uzyskał obrót w wysokości 9839,32 złotych przy czym koszty jego działalności wyniosły 10992,84 złotych, co oznacza, że jego działalność prowadzona jest ze stratą, tym samym podała, że syn nie uzyskał dochodów za okres ostatnich trzech miesięcy. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiadają z synem oszczędności pieniężnych ani kont bankowych. Syn nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Do pisma wnioskodawczyni nadesłała kserokopię zeznania podatkowego syna za rok 2015r., kserokopię deklaracji syna VAT -7 za miesiąc listopad 2016r., rozliczenie syna sporządzone za rok 2016r. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 780 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie mając na uwadze treść oświadczeń złożonych przez wnioskodawczynię uznano, że nie wykazała w sposób dostateczny aby jej sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Analizując wniosek wnioskodawczyni przede wszystkim należy zwrócić uwagę na rozbieżności pomiędzy uzyskiwanym dochodem wnioskodawczyni w wysokości 2560 złotych miesięcznie, a zadeklarowanymi we wniosku miesięcznymi wydatkami. Wnioskodawczyni wyszczególniła, że ponosi następujące wydatki tj. opłaty związane z utrzymaniem nieruchomości ok. 1000 złotych, wydatki na leki w wysokości ok.500 złotych, zakup żywności ok. 600,00 złotych, "pomoc" ok.400 złotych, zakup węgla ok. 400 złotych. Po podsumowaniu wydatki te wynosiły ok. 2900 złotych. Przedstawione wyżej wydatki w wysokości ok. 2900 złotych miesięcznie nie znajdują więc pokrycia z zadeklarowanym miesięcznym dochodem uzyskiwanym z tytułu emerytury przez wnioskodawczynię w wysokości 2560 złotych miesięcznie, a nie wykazała z jakich innych źródeł są pokrywane. Powyższe rozbieżności podważają wiarygodność przedstawionych informacji. Dokonując dalszej analizy wniosku wskazać należy, iż w formularzu wniosku wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem, natomiast w piśmie wyjaśniającym z dnia 10 stycznia 2017r. (data wpływu do Sądu 16 stycznia 2017r.) oświadczyła przeciwnie że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie bez udziału syna. Jednocześnie też wskazała, że syn prowadzi działalność gospodarczą pod adresem ich wspólnego zamieszkiwania. Oświadczyła też, że syn pozostaje na jej utrzymaniu i nie partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.. Jak wynika z posiadanych dokumentów oraz ogólnodostępnych na stronach internetowych danych z bazy CEIDG wynika, syn wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą [...] Ł. S., której przedmiotem jest konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli i działalność taksówek osobowych. Z przesłanych dokumentów wynika, że syn wnioskodawczyni z prowadzonej działalności gospodarczej w 2015r. poniósł stratę w wysokości 1693,15 złotych i w roku 2016r. w wysokości 1.153 złotych. W ocenie orzekającego wykazanie powyższej straty nie jest okolicznością, która pozwala na miarodajną ocenę sytuacji finansowej osoby prowadzącej działalność. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, iż podmiot traci płynność finansową. Co istotne wnioskodawczyni nie wskazała, że z uwagi na złą sytuację finansową syn zaprzestaje prowadzenia działalności gospodarczej. Przeciwnie z podanych informacji wynika, że działalność tą prowadzi od kilku lat. Niezależnie jednak od faktu, czy wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie czy też z synem, to zauważyć należy, iż syn z nią zamieszkuje i prowadzi pod adresem ich wspólnego zamieszkiwania działalność gospodarczą. Powyższe wskazuje, że mało przekonywującym jest aby syn prowadzący działalność gospodarczą pozostawał na wyłącznym utrzymaniu matki - utrzymującej się z emerytury jak również, że nie partycypuje bądź nie może brać udziału w kosztach utrzymania nieruchomości i bieżących opłatach. Oceniając możliwości finansowe wnioskodawczyni na podstawie uzyskiwanych przez nią dochodów stwierdzono, nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów. Z wniosku wynika, że wnioskodawczyni z tytułu emerytury uzyskuje dochód w wysokości 2560 złotych miesięcznie. Posiadanie zatem przez nią stałych miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość uznania jej za osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i niebędącą w stanie ponosić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane, gdy wnioskodawczyni posiada stałe i niemałe dochody miesięczne. Podkreślić jednocześnie należy, iż przy rozważaniu możliwości przyznania stronie prawa pomocy należy zawsze brać pod uwagę wysokość wymagalnych kosztów sądowych. Zauważyć wobec tego należy, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem do poniesienia jest wpis od zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w wysokości 100 zł tj. w najmniejszej wysokości, jaką przewidziano w art. 233 p.p.s.a oraz w wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193). Wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się na dalszym etapie postępowania również wynosiłaby 100 zł, a ponadto koszty te byłyby rozłożone w czasie. W świetle powyższych okoliczności uznano, że wnioskodawczyni jest w stanie w niniejszej sprawie w całości samodzielnie ponosić koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.