VII SA/Wa 1395/16

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2017r. po rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne postanawia: 1. odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2017r. odmawiającego M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać M. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W dniu 23 listopada 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy M. S. w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 2560 złotych miesięcznie. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Posiada współwłasność nieruchomości budowlanej położonej przy ul. [...] w [...]. Poza powyższym oświadczyła, że nie posiada innego majątku ani oszczędności pieniężnych. Dodała, że syn także nie posiada majątku. Do ponoszonych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła: opłaty związane z utrzymaniem udziału w nieruchomości ok. 1000 złotych, wydatki na leki ok. 500 złotych, zakup żywności ok. 600 złotych, pomoc ok. 400 złotych, zakup węgla ok. 400 złotych ( tygodniowo). W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że jej obecna sytuacja majątkowa nie pozwala jej na poniesienie jakichkolwiek opłat sądowych, nie wystarcza jej obecnie na węgiel. Podała, że utrzymanie lokalu w domu jednorodzinnym wynosi ok. 1000 złotych. Ponadto ponosi koszty zakupu lekarstw ok. 500 złotych miesięcznie oraz za rehabilitację i opiekę, gdyż jest po ciężkiej operacji ortopedycznej. Zaznaczyła, że jest niesamodzielna i potrzebuje pomocy osób trzecich. Pismem z dnia 5 stycznia 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 4 stycznia 2017r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie : - czy syn pozostający z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym prowadzi działalność gospodarczą, jeśli tak jakiego rodzaju, czy prowadzi ją samodzielnie czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak, należało wskazać ile osób, - wysokości dochodów uzyskiwanych przez syna z tytułu prowadzonej działalności z trzech ostatnich miesięcy bądź też poniesionych strat, - czy syn partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], jeśli tak wyszczególnić w jakich i podać ich wysokość, - jakie miesięcznie wydatki ponosi syn wnioskodawczyni, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - czy wnioskodawczyni i syn posiadają oszczędności pieniężne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość, - czy syn posiada pojazdy mechaniczne jeśli tak, należało je wymienić, podać markę, rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), oraz do nadesłania: - wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy własnego oraz syna, jeśli je posiadają, bądź złożenia oświadczenia, że ich nie posiadają, - kserokopii zeznania podatkowego syna za rok 2015 r., - kserokopii deklaracji syna dla podatku od towarów i usług (VAT 7 lub VAT 7k) lub złożenie oświadczenia o nie byciu podatnikiem VAT. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wnioskodawczyni pismem z dnia 10 stycznia 2017r. (data wpływu do Sądu 16 stycznia 2017r.) udzieliła odpowiedzi na powyższe pytania. W powyższym piśmie wnioskodawczyni wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie bez udziału syna. Oświadczyła, że syn nie partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości położonej pod wskazanym wyżej adresem i pozostaje na jej utrzymaniu. Podała, że syn ma zarejestrowaną działalność gospodarczą pod adresem ich zamieszkiwania. Wskazała, że syn za rok 2016r. uzyskał obrót w wysokości 9839,32 złotych przy czym koszty jego działalności wyniosły 10992,84 złotych, co oznacza, że jego działalność prowadzona jest ze stratą, tym samym podała, że syn nie uzyskał dochodów za okres ostatnich trzech miesięcy. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiadają z synem oszczędności pieniężnych ani kont bankowych. Syn nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Do pisma wnioskodawczyni nadesłała kserokopię zeznania podatkowego syna za rok 2015r., kserokopię deklaracji syna VAT -7 za miesiąc listopad 2016r., rozliczenie syna sporządzone za rok 2016r. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2017r. starszy referendarz sądowy odmówił M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że nie wykazała w sposób dostateczny aby jej sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie podanych przez wnioskodawczynię danych oceniono, że jest w stanie w niniejszej sprawie w całości ponosić koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca w piśmie z dnia 4 maja 2017r. (data wpływu do Sądu 5 maja 2017r.) wniosła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ww. wniosku wskazała, że jej sytuacja osobista uległa zmianie ze względu na fakt zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności względem syna – Ł. S. W związku z powyższym wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe zupełnie sama co stanowi drastyczną zmianę, ponieważ wcześniej - jak wskazała – miała pomoc syna związana z pomocą przy domu jak i osobistą. Obecnie zdana jest wyłącznie na własne siły. Zdaniem skarżącej taka sytuacja winna być uznana za nową okoliczność w świetle złożonego uprzednio wniosku o przyznanie prawa pomocy i skutkować przyznaniem jej prawa pomocy. Pismem z dnia 10 maja 2017r. przesłano wnioskodawczyni formularz PPF, celem jego uzupełnienia i nadesłania do Sądu w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. W dniu 19 maja 2017 r. wpłynął do Sądu uzupełniony formularz PPF M. S. w którym zakreśliła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z ww. wniosku wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości 2.668,37 złotych miesięcznie. Podała, że posiada ¼ udziału w nieruchomości przy ul. [...] w [...] (ze wskazaniem, że trwa postępowanie działowe). Poza powyższym oświadczyła, że nie posiada innego majątku ani oszczędności pieniężnych. Dodała, że syn także nie posiada majątku. Do ponoszonych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła: wydatki na żywność i środki czystości w kwocie 961,37 zł, opłaty wysyłane na rzecz syna przebywającego w zakładzie karnym w wysokości ok. 300-400zł oraz płatności na utrzymanie domu (energia, woda, gaz) na kwotę 15.000 zł rocznie. Podała, że ponosi miesięczne wydatki w wysokości 1707 złotych (załączyła do wniosku plik dokumentów m.in. fakturę za zakup poniesionych leków, kserokopię rachunków opłat za prąd, telefon, wodę, śmieci, dowód wpłaty na poczet alimentów dla W. S. oraz dowód wpłaty za lekcje angielskiego dla wnuczki. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono co następuje: Zauważyć przede wszystkim trzeba, że wniosek skarżącej w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, jest kolejnym wnioskiem skarżącej w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2017r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie obejmującym koszty sądowe. W takiej sytuacji kolejny wniosek strony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy traktować jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 8 lutego 2017r. w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Natomiast wniosek w zakresie ustanowienia adwokata rozpoznano jako nowy wniosek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Należy również wskazać, iż zgodnie z art. 165 p.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku. Oceniając ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy uznać należy, że nie nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca uwzględnienie wniosku. Wnioskodawczyni wprawdzie wskazuje jako nową okoliczność, że syn obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. W związku z powyższą sytuacją podniosła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, ponosi koszty utrzymania siebie, domu oraz w zakresie przekazywania środków finansowych synowi przebywającemu w zakładzie karnym 300-400 złotych oraz kwotę na poczet alimentów na rzecz i opłatę za język angielski wnuczki. Okoliczność ta, w ocenie orzekającego nie wpływa jednak na zmianę postanowienia z dnia 8 lutego 2017r. Wskazać należy, że wnioskodawczyni w pierwotnie złożonym wniosku (w piśmie wyjaśniającym z dnia 10 stycznia 2017r.) wskazywała, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie bez udziału syna, jednocześnie również podała, że prowadzi działalność gospodarczą pod adresem ich wspólnego zamieszkania. Oświadczyła też, że syn pozostaje na jej utrzymaniu i nie partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Dodała, że z prowadzonej działalności syn uzyskuje stratę. Z powyższych danych wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie ponosiła koszty bieżącego utrzymania, opłat jak również w zakresie utrzymania syna. Wnioskując o ponowne przyznanie prawa pomocy w piśmie z dnia 4 maja 2017r. wnioskodawczyni podaje, iż o ile do "niedawna miała pomoc syna związaną z pomocą przy domu jak i osobistą", tak obecnie jej nie ma ponieważ syn odbywa karę pozbawienia wolności. Z powyższego oświadczenia ani z podanych danych do pierwotnego wniosku nie wynika, aby wnioskodawczyni otrzymywała pomoc finansową od syna. Zatem okoliczność na którą powołuje się wnioskodawczyni może powodować, że jej sytuacja życiowa obecnie jest trudniejsza, jednakże nie wpływa na wynik oceny dokonanej w postanowieniu z dnia 8 lutego 2017r. Co istotne należy wskazać, że wnioskodawczyni uzyskuje stały miesięczny dochód z tytułu emerytury. Aktualnie miesięczny dochód wnioskodawczyni z tytułu emerytury kształtuje się na podobnym poziomie, tj. 2668, 37 zł miesięcznie, a nawet jest niewiele wyższy niż podała w pierwotnym wniosku (2560,00 zł) miesięcznie. W świetle powyższego nie ma podstaw do uznania, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę wydanego w sprawie prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 8 lutego 2017r. W odniesieniu do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata uznano, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzono, że przy wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury wynoszącego 2668,37 złotych miesięcznie oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem domu jak i pozostałych wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jej możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji postanowienia.