VII SA/Wa 1400/10
WyrokWSA w Warszawie2011-03-15
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Daria Gawlak-Nowakowska, Joanna Gierak-Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, jeśli pozwolenie na budowę zostało wydane przed 11 lipca 2003 r., a ustawa Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie nałożenia kary (po nowelizacji z 16 kwietnia 2004 r.) wprowadzała sankcje za nielegalne użytkowanie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo zastosowały przepisy dotyczące kar za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego. Kluczowe znaczenie ma data wydania pozwolenia na budowę. Jeśli pozwolenie zostało wydane przed 11 lipca 2003 r., przepisy wprowadzające kary za nielegalne użytkowanie (w tym art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji z 16 kwietnia 2004 r.) nie mają zastosowania, nawet jeśli do nielegalnego użytkowania doszło po wejściu w życie tych przepisów. Stosowanie tych przepisów do obiektów budowanych na podstawie pozwoleń wydanych przed tą datą naruszałoby zasadę niedziałania prawa wstecz oraz zasadę zaufania do prawa.Stan faktyczny
Skarżący A. i U. S. zostali obciążeni karą pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania jednorodzinnego budynku mieszkalnego. Organ pierwszej instancji nałożył karę, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał ją w mocy. Skarżący argumentowali, że nie powinni byli być obciążeni karą, a organy błędnie zastosowały przepisy prawa budowlanego. Budynek został wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę wydanego we wrześniu 1999 r.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. i U. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. i U. S. kwotę 1620 zł (tysiąc sześćset dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] na podstawie art. 57 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane) nałożył na U. i A. S. karę w wysokości 10.000 złotych z tytułu nielegalnego użytkowania jednorodzinnego budynku mieszkalnego na terenie działki nr ew. [...] przy ul. [...] we wsi [...], gm. [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji stwierdził, że inwestor przystąpił od użytkowania obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę, naruszając tym samym art. 55 Prawa budowlanego oraz wskazał sposób naliczenia nałożonej kary.
Od powyższego postanowienia zażalenie wnieśli U. i A. S..
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia U. i A. S., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w dniu 18 stycznia 2010 r. wpłynął wniosek U. i A. S. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie jednorodzinnego budynku mieszkalnego na terenie działki o nr ew. [...] przy ul. [...] we wsi [...], gm. [...].
Przedmiotowy budynek został zrealizowany na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 1999 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i gospodarczego.
W dniu 26 lutego 2010 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] dokonali oględzin przedmiotowego budynku. W trakcie kontroli nie stwierdzono istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Budowa jest zakończona, a obiekt użytkowany zgodnie z przeznaczeniem.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odmówił inwestorom udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r. "w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu". Zgodnie z art. 54 Prawa budowlanego "do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy; jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji". Natomiast zgodnie z art. 55 pkt 3 Prawa budowlanego "przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych".
Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że U. i A. S. przystąpili do użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego przed legalnym oddaniem go do użytkowania. Z protokołu kontroli oraz dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej wynika, że w dniu kontroli budynek był użytkowany. O użytkowaniu świadczą zgromadzone w budynku w dniu kontroli meble, urządzenia AGD, przybory codziennego użytku. W salonie znajdował się m.in. telewizor, rośliny, w kuchni – artykuły spożywcze, w spiżarce – przetwory.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu odwołania, że budynek nie był przez inwestora użytkowany, podniósł, że termin "użytkowanie" oznacza wykorzystywanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, trudno za takie więc nie uznać przebywania w budynku, meblowania go, gromadzenia przedmiotów codziennego użytku. Wprawdzie w ustawie Prawo budowlane ustawodawca nie zdefiniował co należy rozumieć przez "użytkowanie obiektu budowlanego", to jednak w świetle art. 5 ust. 2, art. 71 czy art. 71a Prawa budowlanego, należy przyjąć, że rozumienie tego pojęcia jest zbliżone do znacznie szerszego zakresowo cywilistycznego pojęcia "korzystania z rzeczy". Organ odwoławczy stwierdził, że bezsporne w sprawie jest, że inwestor użytkował przedmiotowy budynek zgodnie z jego przeznaczeniem, czyli do celów mieszkaniowych. Kwestia nielegalnego użytkowania budynku wynika z dokumentacji fotograficznej oraz oświadczeń zawartych w protokole z oględzin.
Odnosząc się do wyjaśnień inwestorów o braku szczegółowej znajomości prawa budowlanego, organ stwierdził, że to na inwestora nałożono obowiązek zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy, bądź uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Zasada "nieznajomość prawa szkodzi" skutkuje tym, że nikt nie może uchylić się od ujemnych skutków naruszenia normy na tej podstawie, że normy tej nie znał, lub rozumiał ją opacznie.
Nadto organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 59 f ust. 1 Prawa budowlanego określa zasady naliczania kary, która jest na jego podstawie nakładana. Na jej wysokość ma wpływ wysokość stawki opłaty (s) oraz wysokość współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w).
W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył wysokość wymierzonej kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu, jako iloczyn dziesięciokrotnej stawki opłaty, współczynnika kategorii obiektu oraz współczynnika wielkości obiektu. Współczynnik kategorii obiektu (k) – kategoria według załącznika do ustawy Prawo budowlane – budynki mieszkalne jednorodzinne – wynosi 2,0. Współczynnik wielkości obiektu (w) wynosi 1,00. Po wyliczeniu kwota kary wynosi 500 x 2 x 1 x 10 = 10.000 zł.
Na powyższe postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] U. i A. S. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi zarzucili organowi błędne pouczenie co do obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie podnosząc, iż urzędniczka w kancelarii nakazała przepisać sporządzone przez nich zgłoszenie na druk wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie.
Jednocześnie skarżący podnieśli, iż obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wynikał z decyzji o pozwoleniu na budowę, a organ powinien wezwać do właściwego sprecyzowania wniosku informując o zmianie przepisów.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uznając skargę za zasadną, Sąd miał na względzie prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1399/10, którym uchylono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzje organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowania przedmiotowego jednorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...] we wsi [...], gm. [...]. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Sąd stwierdził, że przy rozpatrywaniu sprawy dotyczącej udzielenia pozwolenia na użytkowanie jednorodzinnego budynku mieszkalnego, zastosowały niewłaściwe przepisy prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji Prawa budowlanego dokonanej ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane. Sąd wskazał, że skarżący prawidłowo wystąpili o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, a organy prowadzące postępowanie administracyjne miały obowiązek rozpoznać sprawę zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikającym z wyroku dnia 26 września 2008 r., sygn. akt. II OSK 1096/07, że "sprawy wszczęte i zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, do których stosuje się przepisy dotychczasowe, to również sprawy zakończone ostatecznymi w tym terminie decyzjami o pozwoleniu na budowę, w których rozstrzygnięto o sposobie prawnego zakończenia inwestycji w oparciu o art. 55 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed 31 maja 2004 r., nawet wtedy, gdy zakończenie inwestycji nastąpiło już po dniu 30 maja 2004 r.".
W niniejszej sprawie zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] nakładające na podstawie art. 57 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) na U. i A. S. karę w wysokości 10.000 złotych z tytułu nielegalnego użytkowania jednorodzinnego budynku mieszkalnego na terenie działki nr ew. [...] przy ul. [...] we wsi [...], gm. [...].
Kwestia podstawowa w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości zastosowania przez organy obu instancji normy z art. 57 ust. 7 prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, póz. 1118 ze zm.) do zdarzenia polegającego na wzniesieniu jednorodzinnego budynku mieszkalnego na terenie działki nr ew. [...] przy ul. [...] we wsi [...], gm. [...], zrealizowanego na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 1999 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, do użytkowania którego przystąpiono w 2010 r.
Zgodnie z treścią art. 57 ust. 7 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia w przypadku przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. W konsekwencji organy obu instancji uznały, że inwestorom U. i A. S. należy wymierzyć karę w wysokości 10.000 zł za przystąpienie do nielegalnego użytkowania jednorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...] we wsi [...], gm. [...].
W związku z tym zauważyć jednak należy, że ustawodawca wielokrotnie nowelizował warunki wymagane przy przystąpieniu do użytkowania obiektów budowlanych oraz konsekwencje ich naruszenia, l tak w okresie poprzedzającym nowelizację prawa budowlanego wprowadzoną ustawą z 27 marca 2003 r. - o zmianie Prawa budowlanego (Dz. U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie 11 lipca 2003 r., ustawodawca w ogóle nie przewidywał trybu i sposobu "legalizowania" przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub bez zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy, co powinno nastąpić co najmniej 14 dni przed zamierzonym terminem do użytkowania (art. 54 § 1 i 2). Natomiast nielegalne przystąpienie do użytkowanie obiektu budowlanego (bez zawiadomienia o zakończeniu budowy lub bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie) zgodnie z treścią art. 93 pkt 7 traktowane było jak wykroczenie.
Pierwsze zmiany w tym zakresie wprowadzone zostały w/w nowelą z 27 marca 2003 r. kiedy do art. 57 dodano ust. 6 stanowiący, że zawiadomienie o zakończeniu budowy lub wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, stanowią wezwanie właściwego organu do przeprowadzenia obowiązkowej kontroli, oraz ust. 7 stanowiący, że w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 właściwy organ jest obowiązany do dokonania bezzwłocznie obowiązkowej kontroli obiektu.
Trzeba podkreślić, że ustawa z 27 marca 2003 r. wprowadziła w art. 7 przepisów intertemporalnych generalną zasadę stosowania przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej w życie, dodatkowo precyzując w przepisie art. 7 ust. 3, że do obiektów budowlanych, w odniesieniu do których przed dniem wejścia w życie ustawy wydano pozwolenie na budowę, nie stosuje się przepisów o obowiązkowej kontroli budowy po zawiadomieniu o zakończeniu budowy lub złożeniu wniosku o pozwolenie na użytkowanie.
Oznacza to, że ustawodawca ograniczył stosowanie nowej regulacji art. 57 ust. 6 i 7 do tych obiektów, w odniesieniu do których pozwolenie na budowę wydano po dacie wejścia w życie ustawy, tj. po 11 lipca 2003 r. W konsekwencji do wszystkich spraw związanych z nielegalnym użytkowaniem obiektów budowlanych, w których obiekty te wzniesione zostały na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanych przed 11 lipca 2003 r. należało stosować przepisy dotychczasowe. A jeśli tak, to obiekty wzniesione przed 11 lipca 2003 r. nie tylko nie podlegały obowiązkowej kontroli, ale także wyłączono wobec nich stosowanie przepisów o karze za odstępstwo, będącej konsekwencją obowiązkowej kontroli (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 października 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1219/09 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 923/07.) Pogląd taki znajduje również potwierdzenie w piśmiennictwie, w którym wskazuje się, że przyjęte w art. 7 ust. 3 noweli z 27 marca 2003 r. rozwiązanie wyłącza możliwość stosowania art. 59 ust.1 oraz art. 57 ust. 6, a więc także art. 59a-59g Prawa budowlanego do obiektów budowlanych, w odniesieniu do których przed 11 lipca 2003 r. wydano pozwolenie na budowę (por. Sergiusz Szuster, Komentarz do art. 7 ustawy z 27.03.2003 r. - o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw, Lex/EI 2003).
Ratio legis tych ograniczeń w zakresie stosowania obowiązkowej kontroli i związanej z tym kary za istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego lub inne rażące naruszenia warunków pozwolenia na budowę w związku z postępowaniem dotyczącym przystępowania do użytkowania obiektów budowlanych (art. 54-59 Prawa budowlanego) należy w ocenie Sądu wiązać z zasadą zaufania do państwa, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Kluczowe znaczenie w zakresie regulowanym w/w przepisem ma zasada lex retro non agit, zgodnie którą akty normatywne nie powinny obowiązywać w stosunku do stosunków prawnych zaistniałych i trwających w czasie do wejścia w życie nowej regulacji prawnej (zakaz retroakcji właściwej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18. 10. 2006 r., sygn. akt P 27/05, Lex 210815.
Jak już wskazano obowiązująca norma art. 57 ust. 7 ustanawiająca karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, którą zastosowały organy obu instancji została wprowadzona nowelą z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 93, póz. 888). Nowela kwietniowa w art. 2 ust. 1 ustawy przyjęła zasadę bezpośredniego stosowania nowych przepisów do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed dniem wejścia ustawy w życie (tj. 31 maja 2004 r.), dodatkowo wskazując w art. 4 pkt. 2 ustawy, że w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia niniejszej ustawy w życie art. 57 ust. 7 w wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2005 r.
Wskazując na to należy jednak zwrócić uwagę na niejasne, w kontekście wyżej wskazanych przepisów intertemporalnych, uregulowanie wprowadzone w art. 2 ust. 4 ustawy kwietniowej, że: do spraw wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do obliczania wysokości kar, o których mowa w art. 57 ust. 7 oraz art. 59 f ustawy oraz opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotychczasowe. W związku z powyższym można zauważyć, że wprowadzenie wyjątków od zasady bezpośredniości w treści art. w art. 2 ust. 4 i art. 4 pkt. 2 wskazuje na wątpliwości samego ustawodawcy co do zasadności stosowania bardzo rygorystycznej sankcji z art. 57 ust. 7 znowelizowanego prawa budowlanego w odniesieniu do stanów i zdarzeń powstałych w odległej przeszłości, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze zasygnalizowane wątpliwości co do ich spójności przepisów intertemporalnych ustawy kwietniowej - w zakresie art. 2 ust. 4 i art. 4 pkt. 2 - a także zasadę prokonstytucyjnej interpretacji przepisów prawa, którą powinny uwzględnić organy obu instancji, rozstrzygające w sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem, Sąd dostrzega konieczność uwzględnienia w rozpoznawanej sprawie w/w przepisów noweli z 27 marca 2003 r. o zmianie prawa budowlanego.
Analizując przepisy ustawy marcowej należy w szczególności zwrócić uwagę na fakt, że dopiero ta nowela wprowadziła instytucję obowiązkowej kontroli i kary za istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego lub inne rażące naruszenie warunków pozwolenia na budowę (art. 54-59g). Nakazała również (jak wskazano wyżej) przeprowadzenie obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59b ust. 1 w sytuacji wskazanej w ust 1 ( art. 57 ust. 6), a w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 nakazała bezzwłocznie dokonać obowiązkowej kontroli (art. 57 ust. 7). W noweli tej ograniczono zarazem stosowanie nowych instytucji do obiektów budowlanych, w odniesieniu do których pozwolenie na budowę udzielone zostało po dacie wejścia ustawy w życie tj. po 11 lipca 2003 r.(art. 7 ust. 3). Jak podkreślił WSA w Krakowie w wyroku z 5 października 2009 r. sygn. akt. 1219/09 "taka regulacja znajdowała głębokie uzasadnienie ponieważ nie doprowadzała do desynchronizacji pomiędzy systemami prawnymi i technicznymi uwarunkowaniami, w których rozpoczęto i zakończono proces budowlany". Trzeba również wskazać na orzecznictwo administracyjne, że w odniesieniu do obiektów wzniesionych przed 11 lipca 2003 r. wyłączenie stosowania przepisów o obowiązkowej kontroli prowadzonej w stosunku do obiektów wzniesionych w oparciu o pozwolenie na budowę wydane przed tą datą jest równoznaczne z wyłączeniem stosowania przepisów o karze za odstępstwo. Kara ta bowiem jest ściśle związana z dokonaniem obowiązkowej kontroli (vide: wyrok NSA z dnia 28 listopada 2008, sygn. akt II OSK, 923/07 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 października 2009 r., sygn. akt 1219/09). Inna interpretacja przepisów noweli marcowej prowadziłaby bowiem, w ocenie Sądu, do naruszenie zasady prokonstytucyjnej interpretacji prawa w zakresie zasady zaufania do prawa (art. 2 Konstytucji RP). Odmienna, zawężająca interpretacja normy z art. 7 ust 3 ustawy z 27 marca 2003 r., zgodnie z którą nowa regulacja obejmowałaby obiekty wzniesione na podstawie pozwolenia na budowę sprzed 11 lipca 2003 r., ale niezgłoszone do użytkowania narusza zasadę z art. 2 Konstytucji RP. Wyjątkowa dotkliwość kary przewidywanej dla obiektów wzniesionych na podstawie pozwolenia budowlanego wydanego po 11 lipca 2003 r. nie uzasadnia stosowanie zasady retrospektywnego działania prawa w stosunku do sytuacji, których przed nowelizacją z 27 marca 2003 inwestor nie mógł nawet przewidzieć.
To wszystko zdaniem Sądu prowadzi do wniosku, że także zastosowanie normy z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym nowelą z 16 kwietnia 2004 r. tj. normy, która w odniesieniu do sytuacji przystąpienia do nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego nakazuje wprost - w przypadku stwierdzenia przystąpienia do nielegalnego użytkowania obiektu (tj. z naruszeniem art. 54 i 55) - wymierzenie inwestorowi sankcji karnej, o której mowa w art. 59 f ust. 1 tj. w wysokości podwyższonej dziesięciokrotnie, nie ma zastosowania do budynków, które zostały wzniesione na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed 11 lipca 2003 r.
Wykładając zatem przepisy intertemporalne wprowadzające do prawa budowlanego art. 57 ust. 7 w brzmieniu obowiązującym, przy uwzględnieniu, że nowela kwietniowa pozostawiła niezmienione przepisy intertemporalne ustawy z 27 marca 2003 r., należy wskazać, że przepis art. 57 ust. 7 nie podlega stosowaniu w odniesieniu do obiektów budowlanych, które zostały wzniesione na podstawie pozwolenia na budowę sprzed 11 lipca 2003 r., nawet gdy postępowanie w sprawie nielegalnego przystąpienia toczy się po 1 stycznia 2005 r., jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji prowadząc sprawę dotyczącą nielegalnego przystąpienia do użytkowania budynku wzniesionego - tak jak przedmiotowy budynek - w oparciu o pozwolenie udzielone przed dniem 11 lipca 2003 r. organy nadzoru budowlanego mogą stosować przepisy prawa budowlanego obowiązujące w tym w zakresie, jednak przy uwzględnieniu treści art. 7 ust. 3 ustawy z 27 marca 2003 r.
Z powyższego wynika, że organy obu instancji nie rozważyły niniejszej sprawy z uwzględnieniem ewolucji przepisów Prawa budowlanego, dotyczących skutków nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, mając na uwadze datę wydania pozwolenia na budowę i datę przystąpienia do użytkowania przedmiotowego obiektu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą miały na uwadze wskazania zawarte w powyższym uzasadnieniu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na postawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło