VII SA/Wa 1408/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Montowski po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1408/19 w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę postanawia: I. uwzględnić zażalenie i uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2020 r.; II. przywrócić H. K. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 5 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, oddalił skargę H. K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]kwietnia 2019 r., znak: [...]w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę. Przesyłka zawierającą odpis ww. wyroku, na podstawie art. 73 p.p.s.a., została uznana za doręczoną z dniem 28 listopada 2019 r. Pismem z dnia 7 stycznia 2020 r. (nadanym 7 stycznia 2020 r. – w placówce operatora pocztowego) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu ww. wniosku wskazano, że pełnomocnik informacje o wydaniu wyroku powziął dopiero w dniu 31 grudnia 2019 r. za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądu. Przyczyną uchybienia terminowi było niedoręczenie przesyłki przez operatora pocztowego pełnomocnikowi skarżącej. Pomimo że na przesyłce zwróconej do Sądu, która znajduje się w aktach niniejszej sprawy jest zamieszczona adnotacja o dwukrotnej awizacji – taka sytuacja zdaniem skarżącej nie miała miejsca. Jako dowód wskazano, że Kancelaria pełnomocnika jest czynna codziennie w godzinach od 9 do 17 i przybywają tam osoby, które odbierają przesyłki. W dniach próby doręczenia Kancelaria była czynna i przyjmowała inne przesyłki od operatora pocztowego. Wobec powyższego wskazano, że operator pocztowy nieprawidłowo wypełnił swoje obowiązki. Skarżąca wskazała ponadto, że zwrócona przesyłka ma poważne braki materialne, polegające na niezgodności w zamieszczonych informacjach o awizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2020 r. odmówił przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że skarżąca nie uprawdopodobniła argumentacji dotyczącej nierzetelności doręczyciela przesyłek pocztowych. Pismem z dnia 6 lutego 2020 r. skarżąca wniosła zażalenia na postanowienie z dnia 22 stycznia 2020 r., dołączając dokument operatora pocztowego kończący postepowanie reklamacyjne w związku z ww. doręczeniem. W powyższym piśmie z dnia 21 stycznia 2020 r. operator pocztowy uznał za wysoce prawdopodobne nieprawidłowości dotyczące braku próby doręczenia przesyłki sądowej i otrzymania przez pełnomocnika skarżącej druków awizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Rozpoznawane zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest oczywiście uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie swoje rozstrzygniecie z dnia 22 stycznia 2020 r. oparł na argumencie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, by uchybienie terminu miało miejsce nie z jej winny. Po ponownym przeanalizowaniu akt Sąd stwierdził, że powyższe stanowisko było mylne. Z tego względu zaskarżone orzeczenie należało uchylić. Rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnia wyroku Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe. Pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Z przywołanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie, we wskazanym terminie, wniosku przez skarżącego oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której uchybił. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Celem tej instytucji jest bowiem umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny złożonego wniosku, Sąd bada jego dopuszczalność. Należy więc ustalić, czy strona zachowała termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz dokonała czynności, której uchybiła. Skarżąca wraz z wnioskiem złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a więc spełniła przesłankę z art. 87 § 2 P.p.s.a. Pozytywnie należy ocenić także drugą z przesłanek. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 31 grudnia 2019 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem został złożony 7 stycznia 2020 r. Tym samym stwierdzić należy, że zachowano siedmiodniowy termin na złożenie wniosku. W takim stanie rzeczy wniosek o przywrócenie terminu jest dopuszczalny. Wyjaśnić należy, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Stąd, o braku winy można mówić, w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Za wystarczające, w kontekście uprawdopodobnienia braku winy podmiotu w uchybieniu terminu, należy uznać samą okoliczność wystąpienia w danym stanie faktycznym ciągu zdarzeń niezawinionych i niemożliwych do przewidzenia, a zatem nagłych. Zaznaczyć ponadto należy, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. (red.) R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 409-410). We wniosku o przywrócenie terminu jak i w zażaleniu skarżąca wywodzi, że nie otrzymała przesyłki zawierającej odpisu wyroku. Nie otrzymała także zawiadomień o nadejściu przesyłki i jej awizowaniu. Mając doświadczenia, że przesyłki polecone do niej kierowane nie są dostarczane pełnomocnik skarżącej dowiadywał się w placówce pocztowej o kierowanych do niej pismach. Pełnomocnik skarżącej wystąpił też z reklamacją do placówki pocztowej. W niniejszej sprawie doręczenie odpisu wyroku nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego (tj. na podstawie art. 73 p.p.s.a.) Pozwala to na przyjęcie tzw. fikcji doręczenia po spełnieniu wskazanych w nim warunków. Przepis ten ma zapobiegać uchylaniu się przez stronę od negatywnych skutków doręczenia. Analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru sugeruje, że warunki pozwalające na przyjęcie domniemania doręczenia przesyłki (o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a.) zostały spełnione. Braku winy nie uzasadnia jakiekolwiek zaniedbanie w prowadzeniu własnych spraw. Za takie zaniedbanie nie można uznać sytuacji, kiedy przesyłka zaadresowana na właściwy adres nie zostaje doręczona ani nie pozostawiono w skrzynce zawiadomienia o próbie jej doręczenia. Oczywiście, jeśli znany jest fakt braku lub wadliwego doręczania przesyłek należy to zasygnalizować właściwej placówce pocztowej (np. w formie reklamacji) nie oznacza to jednak, że adresat może w jakikolwiek sposób swoimi działaniami wyeliminować uchybienia w doręczaniu przesyłek. Nie leży to po stronie jego obowiązków związanych z umożliwieniem dostarczenia przesyłki pod wskazany przez niego adres. Nawet uprzedzenie osoby odpowiedzialnej za odbiór korespondencji o zdarzających się sytuacjach braku doręczeń nie może wpłynąć na proces doręczenia przesyłki. Skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności za niedoręczenie przesyłki przez operatora pocztowego pod właściwy adres czy też za brak pozostawienia przez niego w skrzynce zawiadomienia o awizowaniu przesyłki. Oczywiście nie jest możliwe wykazanie, że taka okoliczność faktycznie miała miejsce w niniejszej sprawie. Zwrócona przesyłka zawiera wszystkie wymogi pozwalające na uznanie jej za doręczoną w trybie art. 73 P.p.s.a. Jednak jak już było wcześniej wskazane dla przywrócenia terminu dla uchybionej czynności nie jest konieczne udowodnienie okoliczności mających wpływ na zaistniałe uchybienie ale wystarczy uprawdopodobnienie wystąpienia takich okoliczności. Zauważyć należy, że skarżąca przedstawiła pismo operatora pocztowego z dnia 21 stycznia 2020 r., w którym uznano za wysoce prawdopodobne nieprawidłowości dotyczące braku próby doręczenia i otrzymania druków awizacji dla przesyłki, w której znajdowało się doręczenie wyroku zapadłego w niniejszej sprawie. W tej sytuacji, skarżąca poprzez przedłożone w sprawie dokumenty i oświadczenia uprawdopodobniła, że nie ponosi winy za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że winę za niedoręczenie przesyłki ponosi operator pocztowy. W realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca spełniła łącznie wszystkie cztery przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. A więc złożono wniosek o przywrócenie terminu, dochowano terminu do złożenia tego rodzaju wniosku, uprawdopodobniono brak winy w niedokonaniu czynności procesowej w przewidzianym terminie oraz jednocześnie dokonano wraz ze składanym wnioskiem o przywrócenie terminu czynności procesowej (złożono wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił, jak w punkcie pierwszym sentencji. O przywróceniu terminu orzeczono na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.