VII SA/Wa 1418/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant st. ref. Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2013 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]marca 2013 r. znak [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., znak [...] Główny Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a i art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 – dalej: kpa) , po rozpatrzeniu wniosku Z.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 1994 r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] września 1993 r., znak: [...], którą odmówiono stwierdzenia u Z. K. choroby zawodowej skóry, wymienionej w poz. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 1994 r., znak: [...] została wydana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), natomiast obecnie obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.). Organ wskazał, że przewidziany w art. 154 kpa tryb zmiany lub uchylenia może być stosowany tylko w czasie, gdy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej te decyzje ostateczne zostały wydane. Zmiana zaś regulacji prawnej oznacza konieczność rozpatrywania uprawnień strony w świetle nowego stanu prawnego i prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej. Odnosząc się do argumentów prezentowanych przez wnioskodawczynię organ wskazał, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. zostało wydane w oparciu o błędne informacje dotyczące początku wystąpienia leczenia u Z. K. i po uzyskaniu nowych dowodów w sprawie zostało ono cofnięte przez ww. placówkę orzeczniczą. Powyższe postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2013 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Z. K.. Skarżąca przytoczyła w skardze dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i wskazała, że – wbrew twierdzeniom organu – przedstawione nowe dowody na podstawie pisma z dnia [...] lipca 2008 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i opinii prawnej z dnia [...] maja 2007 r. [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we [...] Oddział w [...] nie prowadzi do powstania nowej sprawye administracyjnej, ponieważ wzięto do tej pory dwóch podstawowych dowód, tj. orzeczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 1993 r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...], gdzie rozpoznano chorobę zawodową oraz dochodzenia epidemiologicznego, które wykazało narażenie zawodowe. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. (dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z zupełnie innych przyczyn, niż podane w skardze. Przepis art. 19 kpa ustanawia ogólny obowiązek organu administracji publicznej przestrzegania swojej właściwości z urzędu. W istocie treść tego obowiązku oznacza powinność organu administracji publicznej przestrzegania przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową organu, co wynika z zasady praworządności (art. 6 kpa). Przestrzeganie tego obowiązku z urzędu oznacza, że organ bada swoją właściwość bez oczekiwania na wniosek strony w tym przedmiocie. Organ administracji publicznej jest obowiązany przestrzegać z urzędu swojej właściwości w całym toku postępowania administracyjnego (wyrok SN z dnia 29 maja 1991 r., III ARN 17/91, PiP 1992, z. 3, s. 108). Powyższa zasada obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, a zatem w postępowaniu przed organami pierwszej instancji, postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 1986 r., II SA 2307/85, SPB 1987, nr 1, s. 63) oraz w postępowaniach nadzwyczajnych, a także na wszystkich etapach tych postępowań. Organ administracji publicznej powinien przestrzegać swojej właściwości z urzędu szczególnie wnikliwie na etapie wszczęcia postępowania. W postępowaniu wszczynanym na żądanie strony, organ, do którego wniesiono podanie, jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinien stosować przepisy art. 65-66 kpa. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...] utrzymujące w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa postanowienie z dnia [...] marca 2013 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia na podstawie art. 154 kpa decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 1994 r., znak: [...]. Ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. (Dz. U -z 2011r Nr 6 poz. 18) o zmianie ustawy- Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, znowelizowany został art. 154 kpa w zakresie właściwości organu rozpatrującego wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, uzyskując nowe brzmienie. Zgodnie z nim decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W związku z powyższym należy zauważyć, że nowela kodeksu postępowania administracyjnego ,która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011r. pozbawiła organ wyższego stopnia kompetencji do rozpoznania wniosku wniesionego w trybie art. 154 kpa w stosunku do decyzji organu niższego stopnia. W wypadku, gdy organ dotychczas właściwy stał się w toku postępowania organem niewłaściwym wskutek zmiany przepisów prawa, należy przyjąć, że w braku odmiennych postanowień przepisów zmieniających postępowanie przejmują organy właściwe według nowych przepisów, przy czym wszystkie czynności podjęte w sprawie przed dniem wejścia w życie tych przepisów pozostają w mocy. Tymczasem w sprawie niniejszej o niedopuszczalności prowadzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 1994 r., znak: [...], w trybie art. 154 kpa orzekał organ wyższego stopnia – Główny Inspektor Sanitarny, czyli organ niewłaściwy w sprawie. Skutkuje to wadą kwalifikowaną postanowienia tego organu z dnia [...] marca 2013 r., która spowodowała konieczność stwierdzenia jego nieważności, jako postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 kpa). Tym samym, należało również za wydane z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 kpa) uznać postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej lub postanowienia powoduje nieważność takiego rozstrzygnięcia bez względu na jego merytoryczną zasadność. Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swojej właściwości. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 wymienionej ustawy