VII SA/Wa 1422/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, , Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. D. kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014r po rozpatrzeniu odwołania J. D. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., nakładającą na J.D. obowiązek rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 2,05 m x 1,52 m, dobudowanego do budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie działki nr ew. [...], położonej w miejscowości S.gm. K.. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] marca 2013 r., ustalono, że na działce nr ew. [...] w S. do budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach nr ew. [...] i [...] dobudowany został obiekt drewniany o wymiarach 2,10 m x 1,53 m i wysokości w najwyższym punkcie około 3 m, natomiast w najniższym około 2,10 m. Według oświadczenia właściciela – J.D.– obiekt został wykonany na przełomie lat 60-70-tych XX wieku i użytkowany był jako kuchenka, natomiast obecnie stanowi składzik. Przedmiotowy obiekt nie jest trwale związany z gruntem i przylega do ściany budynku mieszkalnego inwestora, a jednocześnie został posadowiony przy budynku mieszkalnym stanowiącym własność M. D. usytuowanym na sąsiednich działkach o nr [...][...] przy granicy działki. Zgodnie z oświadczeniem M. D. ww. obiekt powstał w połowie lat 70-tych. Właściciel budynku nie przedłożył dokumentacji architektoniczno-budowlanej. Organ odwoławczy stwierdził, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. właściwie zastosował przepisy Prawa budowlanego z 1974r, gdyż z akt sprawy wynika, że przedmiotowy obiekt powstał w latach 70- tych, a właściciel nie posiada stosownych dokumentów zezwalających na jego realizację. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nałożył na J.D. obowiązek dostarczenia dwóch egzemplarzy inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wraz z oceną techniczną przedmiotowego obiektu budowlanego. Nałożony obowiązek został spełniony. W toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] października 2013 r. stwierdzono, że przedmiotowy budynek jest wykonany zgodnie z przedłożoną dokumentacją. Następnie Postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. organ pierwszej instancji zobowiązał J.D. do przedłożenia zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności budowy budynku gospodarczego, znajdującego się na działce nr ew. [...] w S., z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obowiązek ten został spełniony w dniu [...] stycznia 2014 r. Po dokonaniu analizy dokumentacji przedłożonej przez inwestora organ pierwszej instancji uznał, że przedmiotowy obiekt narusza przepisy techniczno-budowlane wskazane w § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. Naruszenie wskazanego przepisu powoduje brak możliwości zalegalizowania samowolnie zrealizowanego obiektu, a ustalony stan faktyczny sprawy wypełnia przesłanki z art. 37 ust 2 Prawa budowlanego, co uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust 2 Prawa budowlanego. W ocenie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że zachodzi konieczność nałożenia na podstawie art. 37 ust 2 Prawa budowlanego obowiązku rozbiórki przedmiotowego obiektu z uwagi na fakt, że narusza on przepisy techniczno-budowlane, określone w § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisu art. 48 (dotyczącego samowoli budowlanej) nie stosuje do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ odwoławczy przywołał treść art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowiącego podstawę materialno-prawną decyzji orzekającej rozbiórkę i podkreślił, że decyzja o rozbiórce wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy, co zobowiązuje organ administracyjny do podania przyczyn wyboru określonego rozstrzygnięcia ze wskazaniem istnienia wymaganej przez ten przepis ważnej przyczyny. Zdaniem organu odwoławczego niezbędną przesłanką zastosowania omawianego przepisu jest wykazanie, że obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy. Odnosząc się do zarzutu odwołania co do prawidłowości zastosowania Prawa budowlanego z 1974 r. organ wskazał, że zakończenie budowy obiektu budowlanego nastąpiło w latach 70-tych XX wieku, a więc przed dniem 1 stycznia 1995 r., co przesądza o stosowaniu ustawy poprzedniej. Organ powołał się w tym zakresie na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1711/11 i z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1384/05. Co prawda ze znajdującej się w aktach sprawy inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wraz z oceną techniczną przedmiotowego obiektu, sporządzonej przez Z. F. wynika, iż "budynek gospodarczy został dobudowany do budynku mieszkalnego w latach 70-tych, wykonany w konstrukcji drewnianej, parterowy, dach jednospadowy (...) Konstrukcja budynku - fundamenty i dach w zadowalającym i dobrym stanie, wykonane prawidłowo i zgodnie ze sztuką budowlaną, nie stanowią zagrożenia dla ludzi i mienia. Może służyć w dalszym ciągu jako pomieszczenie gospodarcze zgodnie z przeznaczeniem", jednak § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. stanowi, że dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na terenach zabudowy zagrodowej w indywidualnych gospodarstwach rolnych zgodę na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy wyraża terenowy organ administracji państwowej, właściwy w sprawach pozwoleń na budowę. Zgodnie z § 13 ust. 2 cyt. rozporządzenia, w wypadkach określonych w ust. 1 ściany budynku gospodarczego, graniczące z działką sąsiednią, nie powinny mieć okien i drzwi, a wody opadowe z dachu od strony granicy działki nie mogą być odprowadzane na teren działki sąsiedniej. Budynki gospodarcze usytuowane bezpośrednio przy granicy działki nie mogą przylegać do budynków mieszkalnych na sąsiedniej działce. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. zasadnie wskazał, iż powyższe naruszenie zakwalifikować należy jako przesłankę uzasadniającą nakazanie rozbiórki omawianego drewnianego budynku gospodarczego. Obiekt ten został posadowiony przy budynku mieszkalnym, usytuowanym na działkach o nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości S. gm. K. oraz do tego budynku przylega, ponadto wykonany jest z materiałów niespełniających warunków określonym w ust. 1 ww. rozporządzenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wyżej opisaną decyzję wniósł J. D., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego: 1) przez przyjęcie jako podstawy zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo Budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229), podczas gdy do przedmiotowego stanu faktycznego winna być stosowana ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo Budowlane (Dz.U. Nr 7 poz. 46), ponieważ do starych stanów stosuje się ustawy z okresu ich obowiązywania (lex retro non agit), 2) przez przyjęcie za podstawę decyzji § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (Dz. U. Nr. 17 poz. 62), podczas gdy obiekt został zbudowany zgodnie z oświadczeniem obecnego właściciela J.D. w latach 1960-1970, a zgodnie z oświadczeniem M. D. w połowie lat 70-tych ubiegłego stulecia. W związku z czym przepisy tego aktu prawnego nie były obowiązujące w momencie budowy i nie mogą być stosowane przy wydawaniu decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga jest uzasadniona. Zgodzić należy się z [...]Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego, iż w rozpoznawanej sprawie do likwidacji samowoli budowlanej która miała miejsce przed dniem 1 stycznia 1995r zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r – Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r., wyłączone jest stosowanie art. 48 ustawy. Powyższa norma intertemporalna odsyła do przepisów ustawy z 1974 r. dotyczących samowoli budowlanej i nie ma podstaw, aby poszukiwać dalszego odesłania do przepisów z chwili realizacji przedmiotowego obiektu budowlanego to jest do Prawa budowlanego z 1961 r. ( por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2013r, II OSK 1711/11 i wyrok NSA z dnia 22.11,2006r, II OSK 1384/05 ). Wprowadzając ustawę z dnia 24 października 1974r – Prawo budowlane, ustawodawca zdecydował o stosowaniu nowej ustawy wprost, nie przewidując w tym zakresie żadnych wyjątków. Z tych też przyczyn dla oceny skutków samowolnego zrealizowania obiektu budowlanego, dla realizacji, którego wymagane było pozwolenie na budowę, właściwą była ustawa Prawo budowlane z 1974 r. Zgodność przedmiotowej budowy z przepisami Prawa budowlanego z 1961 r. miałaby znaczenie jedynie w przypadku wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na budowę, czy też oceny legalności zrealizowanej budowy, a nie rozpatrzenia kwestii legalizacji danego obiektu wobec braku udzielenia pozwolenia na budowę. Z tego względu za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego dotyczący wadliwego rozpatrzenia sprawy w świetle przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo Budowlane. Podzielić natomiast trzeba zarzut skargi , iż analizę legalności zrealizowanego obiektu i jego usytuowania należy dokonać w świetle przepisów obowiązujących w dacie budowy tegoż obiektu. Wynika to wprost z art. 37 ust 1 Prawa budowlanego z 1974 r., w którym jest mowa o obiektach budowlanych wybudowanych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. W niniejszej sprawie w stosunku do budowy zrealizowanej w latach 70-tych nie mogą mieć zastosowania przepisy techniczno-budowlane, określone w § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r, które nie obowiązywały w okresie budowy przedmiotowego budynku gospodarczego. Organy zastosowały wadliwe przepisy techniczno-budowlane zamiast przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w okresie budowy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 37 ust 2 Prawa budowlanego zgodnie z którym organ administracyjny może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce (lub przejęciu na własność Państwa) obiektu budowlanego (lub jego części) wybudowanego (albo będącego w budowie) niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione ważnymi przyczynami, innymi niż wymienione w art. 37 ust. 1 tej ustawy. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy decyzja o rozbiórce wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy, a niezbędną przesłanką zastosowania omawianego przepisu jest wykazanie, że obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy. W rozpoznawanej sprawie organ nie wykazał, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz nie uzasadnił jakie inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust 2 Prawa budowlanego z 1974r powodują konieczność wydania nakazu rozbiórki. Na rozprawie skarżący wyjaśnił, że działka na której został zrealizowany budynek gospodarczy w dacie jego budowy była niepodzielona, a podział nastąpił na przełomie lat 80 i 90-tych. Jest to istotna okoliczność, która wymaga sprawdzenia przez organy nadzoru budowlanego. Od wyjaśnienia tej okoliczności zależy bowiem ustalenie, czy w dacie budowy przedmiotowy budynek gospodarczy był usytuowany w granicy działki, czy też takie usytuowanie było wynikiem podziału działki. W niniejszej sprawie nie dokonano ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dlatego z uwagi na naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone decyzje. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy, a orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200 powołanej ustawy.