VII SA/Wa 1432/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 13 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych powyżej 100 złotych w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak : [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia; postanawia: oddalić wniosek. W dniu 21 lipca 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF złożony przez J. B. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 września 2009 r. Na postanowienie to strona złożyła sprzeciw, stąd straciło ono moc, a sprawa wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 złotych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 145,64 zł oraz ze sprzedaży mleka w wysokości 117,50 zł miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 70 m ², nieruchomość rolną o powierzchni 21,1142 ha, w tym 2,06 dzierżawione od Gminy [...] oraz las o powierzchni 3,68 ha. Oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych. Wskazał, że jedyne wartościowe przedmioty, które posiada to ciągniki i maszyny rolnicze w łącznej ilości 13 szt., których średnia wieku wynosi około 20 lat, a ich łączna wartość to 74.500 zł według Urzędu Skarbowego i faktur. Wnioskodawca oznajmił, że zamieszkuje z nim matka, ale prowadzi ona własne gospodarstwo domowe i jej stan majątkowy nie jest mu znany poza tym, że utrzymuje się z emerytury rolniczej. Dodał, że oprócz codziennie ponoszonych kosztów związanych z opłatami za wodę, energię elektryczną, telefon, gaz, ubezpieczenie wypadkowe posiada także zadłużenia z tytułu zwrotu kosztów pełnomocnikowi w sprawie toczącej się przed ETPC w Strasburgu, w wysokości 2.000 zł, nie uiszczonej opłaty legalizacyjnej dotyczącej samowoli budowlanej w wysokości 25.000 zł oraz z tytułu zaległego podatku rolnego. Oznajmił, że na utrzymanie gospodarstwa oprócz środków finansowych na zakup paliwa i naprawy, w miesiącu maju potrzebował około 1.000 zł na zakup nawozów sztucznych do nawożenia łąk. W uzasadnieniu swojego wniosku wnioskodawca podał, że nie nadrobił jeszcze wszystkich strat spowodowanych pobytem na internacji psychiatrycznej od 23 lutego 2006 r. do 30 marca 2007 r., gdyż wymaga to dodatkowych środków finansowych. W szczególności nie został jeszcze wywieziony w pełni obornik, nie wykonano planowanych kapitalnych napraw maszyn i remontów budynków. Skutkuje to zwiększeniem wydatków na działania doraźne m.in. na zakup plandek do przykrycia plonów zbóż, trzymanych tymczasowo na przyczepach na podwórku czy wypożyczenie kopaczki do ziemniaków. Trudna sytuacja materialna wnioskodawcy wynika również z niskich plonów zbóż, niezacielenie krów oraz utraty klientów na mleko. Dodał, iż Gmina zablokowała obrót nieruchomościami i z tego tytułu nie może również pozyskać żadnych środków. Oznajmił, że jest osobą uznaną za cierpiącą na nieuleczalną chorobę psychiczną o trwałej niezdolności do pracy. Ze względu na konieczność zażywania lekarstw obniżających zdolność psychoruchową może wykonywać jedynie pracę na własnym gospodarstwie rolnym i to na własne ryzyko, co skutkuje koniecznością korzystania z pomocy osób trzecich np. w prowadzeniu ciągnika przez drogi publiczne. Zarządzeniem z dnia 12 sierpnia 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 30 sierpnia 2011 r. do Sądu wpłynęły żądane wyjaśnienia. Wynika z nich, że jedynym stałym dochodem miesięcznym jaki wnioskodawca uzyskuje jest dochód ze sprzedaży mleka oraz renty inwalidzkiej w łącznej wysokości 263,14 zł. Wnioskodawca podał, że łączny roczny dochód brutto ze sprzedaży mleka i zbóż wynosi 18 485,28 zł, co w skali miesiąca stanowi kwotę w wysokości 1.540,44 zł. Wnioskodawca oświadczył, że otrzymuje także dopłaty unijne do posiadanego gospodarstwa rolnego w wysokości 19.264,28 zł rocznie. W okresie rozliczeniowym 2010/2011 nie osiągnął żadnego dochodu ze sprzedaży zwierząt. Posiada 9 sztuk bydła. Oświadczył, iż nie jest możliwe podanie odrębnego dochodu ze sprzedaży zbóż, ponieważ są sprzedawane nadwyżki od zbóż używanych na pasze oraz przeznaczonych na nasiona, a dochód ze sprzedaży zbóż został uwzględniony w łącznym rocznym dochodzie ze sprzedaży mleka i zbóż wynoszącym 18.485,28 zł. Podał, że na koszt dzierżawy składa się czynsz dzierżawny w kwocie 53,33 zł oraz podatek rolny od działki, którego wysokości nie jest w stanie podać ze względu na spór pomiędzy organem podatkowym, a podatnikiem. Oświadczył, iż koszty zakupu nawozów i nasion (przyjmując jako sposób ustalania dane z operatu szacowania szkód suszowych Komisji powołanej przez Wojewodę z lat ubiegłych), wynoszą w sumie 4.267,01 zł w skali roku, a zakup środków ochrony roślin 1.019,00 zł. Oznajmił, iż na zakup oleju napędowego przeznacza kwotę 7.159,78 zł. w skali roku. Podał, iż jego pozostałe wydatki w skali roku wynoszą: na utrzymanie, wyżywienie, ubranie, środki higieny osobistej 8.395 zł, podatek rolny – 1.356 zł, ubezpieczenie wypadkowe i opłata pocztowa - 178 zł, ubezpieczenie budynków - 430 zł, ubezpieczenie przyczepy i ciągnika - 125 zł, opłata z tytułu dzierżawy gruntu gminnego 53,33 zł, wynajem kombajnu – 3.000 zł, amortyzacja maszyn - 7.838,56 zł, telefon komórkowy - 150 zł, opłata za wodę - 115,07 zł, zakup butli z gazem około 600 zł, zakup wydatków ogólnogospodarczych - 900 zł oraz leki - 500 zł. Łączny dochód wnioskodawcy w skali roku, na który składa się: dochód z gospodarstwa rolnego (ze sprzedaży mleka i zbóż), dochód z dotacji z Unii Europejskiej oraz z tytułu renty inwalidzkiej wynosi 39.432,20 zł, a koszt jego uzyskania -jak podał wnioskodawca- 37.414,94 zł. Faktyczny dochód wnioskodawcy wynosi zatem 2.017,26 zł w skali roku, co miesięcznie stanowi kwotę w wysokości 168,10 zł. Wnioskodawca wskazał, iż posiadane zadłużenie zamierza spłacić albo poprzez wynegocjowanie przesunięcia spłaty do czasu uzyskania dopłat unijnych za 2011 r. albo z innych nadzwyczajnych dochodów (jak wygranie procesu o odszkodowania), bądź też poprzez zwrócenie się o rozłożenie długu na raty, czy jego umorzenie. Wskazał również na możliwość sprzedaży pasz lub innych zapasów (i odnowienie ich z chwilą pozyskania dodatkowych środków z dopłat), ewentualnie sprzedaż maszyn aktualnie zbędnych do prac polowych, a następnie zakupu takiego narzędzia, gdy nastanie okres agrotechniczny jego użytkowania. Do nadesłanych dodatkowych wyjaśnień wnioskodawca nadesłał wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 czerwca 2011 r. do 25 sierpnia 2011 r. z którego wynika, że saldo końcowe wnioskodawcy zamknęło się w kwocie 1.095,67 zł. Wnioskodawca dodał, że środki na koncie są przeznaczone na duże oraz nagłe wypadki (jak kosztowna naprawa awaryjna), a obecnie taką sytuacją jest nakaz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 2.700 zł (na potwierdzenie czego dołączył kserokopie postanowienia Sądu Najwyższego). W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że jest rolnikiem i swoje wydatki planuje w skali roku gospodarczego. Na podstawie kalkulacji wydatków uznał, że w niniejszej sprawie jest w stanie zapłacić jedynie 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 złotych. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Rozpoznając wniosek w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnione. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Posiada dom o pow. 70 m2, gospodarstwo rolne o pow. 21 ha, las o pow. 3,68 ha, 13 maszyn rolniczych, 9 sztuk zwierząt hodowlanych (krowy). Roczny dochód jaki uzyskuje z gospodarstwa rolnego wynosi 18.485,28 zł, z dotacji z UE - 19.264,28 zł, z renty inwalidzkiej - 1.682,64 zł. Łączne koszty uzyskania tego dochodu wnioskodawca określił na kwotę 37.414,94 zł. Z powyższego -w ocenie Sądu- wynika, iż wnioskodawca nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej mu poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie w całości. W świetle powyższego nie można bowiem uznać, że jest on osobą ubogą, która z uzyskiwanych dochodów zaspokaja wyłącznie podstawowe potrzeby życiowe. Dokonując takiej oceny Sąd miał także na względzie, iż przedmiotem skargi jest postanowienie, a wpis od skargi w takiej sytuacji wynosi 100 zł. W oparciu o przedstawione przez wnioskodawcę informacje (obrazujące szczegółowo jego sytuację materialną oraz możliwości płatnicze), trudno zaś przyjąć, iż nie ma on możliwości uiszczenia opłaty sądowej we wskazanej wysokości i ewentualnie innych kosztów sądowych – w tym opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie Sąd zauważa, iż instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie można uznać by skarżący nie posiadał środków na zaspokojenie podstawowych własnych potrzeb życiowych. Ze zgromadzonego materiału wynika, że wnioskodawcę stać m.in. na opłacenie kosztów sądowych w innych sprawach. Wnioskodawca sam przyznał, iż takie koszty samodzielnie ponosi oraz, że w 2011 r. uiścił już z tego tytułu 1508,30 zł. Z tych też przyczyn Sąd uznał, że wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji postanowienia.