VII SA/Wa 1436/09

WyrokWSA w Warszawie2009-11-13

Skład orzekający: Halina Kuśmirek, Daria Gawlak - Nowakowska, Bożena Więch-Baranowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest właściwy do przymuszania innego podmiotu (w tym przypadku Starosty) do złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej w postępowaniu administracyjnym?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie jest właściwy do przymuszania innych podmiotów do złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej w postępowaniu administracyjnym. Sprawy cywilnoprawne dotyczące ujawniania wpisów w księgach wieczystych podlegają kognicji sądów powszechnych. W związku z tym, organ prawidłowo zwrócił podanie, które nie spełniało wymogów wszczęcia postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący S. B. wniósł do Starosty o złożenie dokumentów do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych dotyczących obciążeń na działce. Starosta zwrócił wniosek, uznając, że nie można ustalić organu właściwego do jego rozpoznania i że obowiązek uzupełnienia wniosku do sądu rejestrowego spoczywa na wnioskodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało postanowienie Starosty w mocy, wskazując, że postępowanie wieczystoksięgowe jest postępowaniem cywilnym, a Starosta nie ma obowiązku przymuszania do działania w tym trybie. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.c. i K.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania skargę oddala . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] działając na podstawie art. 63 § 3 w związku z art. 17 pkt 1 K.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. po rozpoznaniu zażalenia S. B. na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], zwracające pismo żądające złożenia dokumentów do "Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych", utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] pismem z dnia [...] marca 2009 r., sygn. akt [...] wezwał S. B. do usunięcia braków formalnych jego pisma procesowego. Wezwanie to S. B. przekazał do Starostwa Powiatowego w [...] wnosząc o złożenie przez Starostę dokumentów do "Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych w [...] odnośnie jakie obciążenia i na jakiej powierzchni działki wynikają z wybudowanego gazociągu wysokiego ciśnienia (...) na działce nr ew. [...] we wsi [...] gm. [...]" oraz "o uzupełnienie księgi o wodociąg o 110 mm, który też jest na działce" Starosta Powiatowy w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...] zwrócił S. B. wniosek z dnia [...] marca 2008 r., gdyż nie można ustalić organu właściwego do rozpoznania wniosku na podstawie danych w nim zawartych. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że art. 6262 § 5 K.p.c. określa podmioty uprawnione do składania do sądu rejestrowego wniosków o wpis w księdze wieczystej. Obowiązek uzupełnienia takiego wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Natomiast takiego obowiązku nie ma Starosta [...]. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył S. B., zarzucając, że Starosta reprezentuje Skarb Państwa i też ma prawo złożenia wniosku zgodnie z art. 611 K.p.c. Wskazał też, że zgodnie z art. 50 ust. 1 i art. 70 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nieruchomość na której wybudowano gazociąg wysokiego ciśnienia podlega wywłaszczeniu. Wskazuje na to decyzja Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. Organ odwoławczy przyjął, że "postępowanie wieczystoksięgowe jest postępowaniem szczególnym, uregulowanym odpowiednimi przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z dyspozycją art. 6262 § 5 K.p.c. wniosek o dokonanie wpisu może złożyć szeroki krąg podmiotów zainteresowanych. Taka możliwość jednak nie ingeruje w relacje tych podmiotów między sobą i nie może w postępowaniu cywilnym dochodzić do przymuszania jednych podmiotów przez inne do obowiązkowego dokonywania czynności w tym trybie. Dlatego panu S.i B. też takie uprawnienie nie może przysługiwać, aby mógł przymuszać Starostę [...]o do działania w takim postępowaniu. W takim stanie faktycznym i prawnym należało utrzymać w mocy kwestionowane postanowienie". Na marginesie też wskazał skarżącemu, że przepis art. 611 K.p.c. dotyczy ujawniania w księgach wieczystych zarządcy nieruchomości; przepisy ustawy o gospodarowaniu gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie obowiązują już od prawie 12 lat i urzędy rejonowe zostały zniesione. Jeżeli jednak S. B. chce się wyzbyć części swojej działki gruntu nr ew. [...], to może w każdym momencie podjąć w tym zakresie działania, ale nie w trybie postępowania administracyjnego. Na powyższe postanowienie S. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie art. 6262 § 5k.p.c., zgodnie z którym, w sprawach dotyczących obciążeń z mocy ustawy wniosek może złożyć uprawniony organ. Ze wskazanego przepisu wynika, że właściciel gazociągu ma prawo do złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej, czyli Starostwo reprezentujące Skarb. Skarb Państwa jest właścicielem gazociągu i części działki na której powstała strefa ochronna (art. 50 ust. 1 i art. 70 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.). Ponadto zarzucił naruszenie art. 35 § 2 K.p.a., ponieważ Starostwo Powiatowe w [...] nie ustaliło, a winno ustalić (na podstawie danych którymi rozporządza), kto jest właścicielem gazociągu i jego użytkownikiem oraz art. 64 § 2 K.p.a., gdyż Starostwo Powiatowe w [...] nie wezwało go do usunięcia braków formalnych, tylko zwróciło mu wniosek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony (art. 61 § 1 K.p.a.). Zatem żeby wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło należy uwzględnić warunek z art. 1 pkt 1 K.p.a., że przedmiotem żądania jest sprawa indywidualna, załatwiana w formie decyzji. Jeżeli ten warunek nie jest dopełniony to wówczas, w zależności od okoliczności, organ między innymi w oparciu o art. 66 § 3 K.p.a. zwróci podanie. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce, bowiem skarżący domaga się aby Starosta [...] wykonał w jego miejsce zarządzenie Sądu Wieczysto – Księgowego wydane w sprawie z wniosku skarżącego, w sprawie cywilnej, dotyczącej wpisu w księdze wieczystej. Bezspornym jest, że stosunki cywilnoprawne dotyczące ujawniania wpisu w księdze wieczystej podlegają kognicji sądów powszechnych i nie są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego też organ w zaskarżonym postanowieniu trafnie przyjął, że Starosta [...] nie jest właściwy w sprawie, ani żaden inny organ administracyjny. W związku z tym prawidłowo, na podstawie art. 66 § 3 K.p.a. zwrócił podanie skarżącemu. W ustalonym stanie faktycznym bez znaczenia prawnego pozostaje zarzut skarżącego, że organ powinien go wezwać do usunięcia braków formalnych, ponieważ podanie to nie posiadało braków formalnych i taka konieczność procesowa nie zachodziła. Natomiast co się tyczy naruszenia przepisów kodeksu postępowaniu cywilnego, to organ w zaskarżonym postanowieniu, bezpośrednio ich nie stosował, a jedynie przywołał na wskazanie, że sprawy wpisów w księgach wieczystych, należą do właściwości sądów powszechnych, czego zresztą sam skarżący nie kwestionuje. W tym stanie rzeczy skargę jako bezzasadną należało oddalić. Mając powyższe na uwadze Sąd nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło