VII SA/Wa 1444/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził objęcie P. K. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej od dnia 1 stycznia 1999 r. do nadal. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą lub osoby z nimi współpracujące. Zgodnie zaś z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, przy czym znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego ma data wpisu do ewidencji działalności gospodarczej oraz data wykreślenia z rejestru. Od decyzji odwołał się P. K., wskazując, że ZUS nie nałożył na niego obowiązku uiszczenia zaległych składek, ani nie poinformował, iż miał on obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego w okresach zawieszenia działalności gospodarczej zgłaszanej ZUS deklaracją wyrejestrowującą. Dopiero w decyzji z [...] kwietnia 2007 r. został poinformowany, że miał obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego w okresach zawieszenia działalności. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135 ze zm.) oraz poprzednio obowiązujących: art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia i art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 12 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 11 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Organ podkreślił, iż przy określaniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Przepisy tych ustaw przewidują natomiast, iż przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, natomiast zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania tej działalności powoduje wykreślenie tegoż wpisu z ewidencji. W ocenie organu decydujące znaczenie dla ustalenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego ma więc wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Z zaświadczenia wydanego przez Prezydenta Miasta K. z 21 sierpnia 1992 r. wynika, iż P. K. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej od 16 stycznia 1990 r. Skarżący nie przedstawił dokumentu potwierdzającego wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył P. K., podnosząc, że prowadzi zakład kuśnierski, a ponieważ jest to praca sezonowa, co roku w okresie letnim zaprzestaje wykonywania działalności zamykając zakład i składając w ZUS stosowne deklaracje o wyrejestrowaniu działalności. W tym okresie nie opłacał składek na ubezpieczenia. Dwukrotnie zwracał się do ZUS z prośbą o rozliczenie konta, na co otrzymywał zaświadczenie, że nie zalega ze składkami. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.). W okresie objętym decyzjami organów obu instancji miały zastosowanie art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), które w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności. W okresie tym obowiązywały również kolejno trzy następujące ustawy zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), w art. 7 ust. 2 powołanej już ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej i w art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Dopuszczono w nich możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącym osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji). W rezultacie, do stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą konieczne jest łączne spełnienie wymogów określonych tymi przepisami. Organy ustalając w niniejszej sprawie okres objęcia P. K. obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego oparły decyzje wyłącznie na informacji dotyczącej wpisu w ewidencji działalności gospodarczej i całkowite pominęły wyjaśnienia skarżącego dotyczące faktycznego okresu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Tymczasem P. K. wskazywał, iż co roku w okresie letnim wyrejestrowywał działalność w ZUS. Kwestia ta została przez organy pominięta, a ma one zasadnicze znaczenie dla ustalenia okresu objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością, które bezwzględnie czasowo wiąże się z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano zawsze charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny. Nie kreował on również bytu prawnego przedsiębiorcy. Określanie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Nie chodzi więc o niedopuszczalność korygowania czasokresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. Kontrolowane przez Sąd w niniejszym postępowaniu decyzje administracyjne zostały wydane zatem z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, co miało wpływ na naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzekł jak w sentencji.