VII SA/Wa 1446/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 stycznia 2018r. po rozpoznaniu wniosku Szpitala [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Szpitala [...] w [...] na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017r, nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić Szpitalowi [...] w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 22 listopada 2017r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na uzupełnionym formularzu PPPr, wniosek Szpitala [...] w [...] zwany dalej Szpitalem o przyznanie prawa pomocy w którym wniesiono częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia. W uzasadnieniu wniosku Szpital podniósł, że jako jednostka publicznej służby zdrowia nie może być traktowana na równi z przedsiębiorcami komercyjnymi. Podał, że placówki publicznej służby zdrowia są w wielu sferach pozyskiwania środków finansowych mocno ograniczone ustawowo i zasadniczo funkcjonują w oparciu o środki publiczne przekazywane za pośrednictwem NFZ na podstawie zawartych kontraktów. Środki pozyskiwane z kontraktów są jednak rażąco niskie w stosunku do rzeczywistych potrzeb placówek, co skutkuje ciągłym brakiem funduszy nie tylko na potrzebne inwestycje i remonty, ale rodzi problemy związane z płatnością bieżących zobowiązań, takich jak wynagrodzenia, energia, elektryczna, gaz, środki czystości, konieczne usługi bieżące, wyżywienie pacjentów, środki medyczne itp. Szpital podkreślił, że jest jedną z niewielu placówek przeprowadzającą bardzo skomplikowane i kosztowne procedury w zakresie transplantologii ( w tym trzustki). Jednostka Szpitala stanowi podstawowe zaplecze internistyczne dla mieszkańców [...], posiada ogromne doświadczenia w zakresie chirurgii ogólnej. Ponadto istnieje ogromne zapotrzebowanie na świadczenie zdrowotne udzielane przez oddział okulistyczny. Stąd też, niezakłócone funkcjonowanie jednostki jest niezbędne dla zabezpieczenia potrzeb pacjentów z całego rejonu [...]. Szpital zaznaczył, iż w przeważającej mierze pozbawiony został możliwości wykonywania najszybszych oraz najmniej inwazyjnych i skomplikowanych procedur, a co za tym idzie najlepiej wycenianych przez NFZ przez co ma ograniczone możliwości nadrabiania strat, jakie niosą procedury medyczne w najcięższych przypadkach. Szpital podał, że wszelkie wpływy jakie uzyskuje są natychmiast rozdysponowane na leczenie, zakup niezbędnych leków, wynagrodzenia, obsługę, zadłużenia itp. Zatem każde dodatkowe zobowiązania niezwiązane z działalnością statutową Szpitala ( w tym w szczególności koszty procesu) muszą być realizowane kosztem pacjentów, ograniczeniem dostępu do pomocy medycznej, wydłużaniem się kolejek do świadczeń zdrowotnych. Szpital podkreślił również , że sytuacja ekonomiczna w jakiej się znalazł nie wynika z niewłaściwie prowadzonej gospodarki finansowej. Wskazał, że wzrost wartości kontraktów z NFZ od szeregu lat praktycznie nie odpowiada rzeczywistym kosztom utrzymania placówki, zakupu sprzętu, leków itp. Samodzielne Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej, niezależnie od stanu zadłużenia ustawowo są również zobowiązane do przekazywania 40 % sumy stanowiącej wzrost z kontraktu z NFZ na rzecz wzrostu wynagrodzenia pracowników szpitala. W efekcie ze względu na stałość i konstrukcję kontraktów z NFZ każda dodatkowa kwota musi być pokryta z pieniędzy przeznaczonych na bieżące leczenia leżącego w szpitalu pacjenta. Szpital nie dysponuje innymi pieniędzmi niż te, które wpływają za wyleczonego i wypisanego pacjenta. NFZ często nie płaci również za świadczenia, które wynikałyby z konieczności leczenia, a ilość świadczeń była większa niż zakłada umowa. Każda decyzja wypłacania pieniędzy jest więc pokrywana wyłącznie kosztem bieżącego zmniejszenia ilości świadczonych usług i właśnie zadłużaniem się Szpitala z tytułu niezapłaconych w terminie należności. Powyższe obrazuje szczególną sytuację publicznej służby zdrowia, która w żadnej mierze nie może być porównywana do przedsiębiorców działających na otwartym rynku komercyjnym, których głównym motywem jest zysk. Szpital wskazał, że ustawodawca nałożył na tego typu placówki określone sztywne zobowiązania w zakresie bezwzględnego udzielania pomocy medycznej, z drugiej strony limitując dopływ środków z NFZ, przy jednoczesnym praktycznym zamknięciu możliwości komercyjnego działania ubocznego tego typu placówek. Wnioskodawca podniósł, że jako publiczny Szpital o statusie jednostki klinicznej nie ma prawa do świadczenia usług komercyjnie ( jak to ma miejsce w przypadku jednostek niepublicznych), bowiem świadczy pomoc medyczną wyłącznie w ramach środków przekazywanych budżetu państwa za pośrednictwem NFZ. W dalszej części urzędowego formularza strona wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 7 642 729,89 złotych, a wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) wynosi 57 319 628,13 złotych, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu minus 2 434 648,24 złotych. Skarżący we wniosku podał, że na koncie bankowym posiada minus 9 956 580,82 złotych. Wskazał również, że zobowiązania Szpitala ogółem stanowią kwotę 192 441 397,88 złotych, a działalność Szpitala wg. rachunku zysku i strat za okres 1 stycznia - 30 września 2017r. zakończyła się stratą w wysokości minus 7 262 864,19 złotych. Szpital w kasie posiada środki w wysokości 159 158,67 złotych. W niniejszej sprawie, zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, że przez pojęcie "środki" o którym mowa wskazanych wyżej przepisie należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, lecz również wartość środków trwałych, a także wartość kapitału zakładowego. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Analizując dane zawarte na urzędowym formularzu PPPr oraz złożone dokumenty uznano, że Szpital [...] w [...] nie spełnia przesłanki wskazanej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić należy, iż Szpital [...] w [...], jest jednostką sektora finansów publicznych. W orzecznictwie przyjęto, iż skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził - wzorem procedury cywilnej - zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych (postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2007r., sygn. akt l FZ 567/06, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013r. sygn. akt II GZ 648/13). Biorąc udział w postępowaniu sądowym strona powinna liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu Państwa. Ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora finansów publicznych od kosztów sądowych, zatem jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków. Ponadto podkreślić należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowo administracyjnego do kosztów sądowych należy zaliczyć jedynie wpis od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 11 października 2017r. w przedmiocie odmowy wstrzymania, który zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ) wynosi 100 złotych. W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowo administracyjnego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowo administracyjnego jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r., sygn. akt GZ 61/04). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Porównując wielkość kosztów sądowych do wartości środków jakimi Szpital obraca, wartość majątku jaki posiada stwierdzić należy, że nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej zastosowanie instytucji prawa pomocy. Wskazać należy, iż strona wnioskująca posiada majątek gdzie wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 57 319 628,13 złotych, zaś wysokość kapitału zakładowego wynosi 7 642 729,89 złotych. Z przedłożonego rachunku zysku i strat wynika iż przychody netto z prowadzonej działalności za okres 1 stycznia 2017r. do 30 września 2017r. wyniosły 133 387 398, 41 złotych, przy ponoszonych kosztach działalności wyszczególnionych ww. dokumencie. Szpital w wskazanym wyżej okresie odnotował stratę w wysokości minus 7 262 864, 19 złotych. Okoliczność, że strona odnotowała stratę nie przemawia za uznaniem, iż nie posiada on dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Nadto wskazać należy, iż Szpital posiada w kasie środki w wysokości 159 158,67 złotych. Uwzględniwszy powyższe uznano, że Szpital mimo wskazanych trudności i ponoszonych kosztów jest w stanie samodzielnie ponieść koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.