VII SA/Wa 1453/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: 1. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. Ś. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 156 zł (sto pięćdziesiąt sześć złotych), na którą składa się: 1) opłata z tytułu sporządzenia i wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 2 sierpnia 2016 r. w kwocie 120 zł, 2) kwota podatku od towarów i usług w wysokości 27,60 zł, 3) niezbędne i udokumentowane wydatki w kwocie 8,40 zł, 2. oddalić wniosek adw. M. Ś. w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r. przyznano M. S. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie pełnomocnikiem skarżącego wyznaczyła adw. A. P.. W dniu 18 lipca 2016 r. adw. M. Ś. poinformowała, że decyzją Wicedziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie została wyznaczona zastępcą adw. A. P. od dnia 14 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r. odrzucił skargę M.S.. Pismem z dnia 23 sierpnia 2016 r. adw. M. Ś. złożyła w imieniu skarżącego zażalenie na postanowienie z dnia 2 sierpnia 2016 r., wnosząc jednocześnie o przyznanie wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 2 sierpnia 2016 r. Pismem z dnia 26 października 2016 r. adw. M. Ś. wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, za postępowanie przed sądem pierwszej instancji i za postępowanie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wniosła ponadto o zwrot poniesionych wydatków w łącznej kwocie 41,30 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku adw. M. Ś. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zgodnie z art. 29 Prawa o adwokaturze koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro przewidziany w tym przepisie obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy "udzielonej", to powstaje jedynie w przypadku podjęcia przez adwokata czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 września 2012 r. II FZ 727/12 Lex nr 1221331, z dnia 18 października 2007 r. II FZ 515/07 Lex nr 1011762, z dnia 28 maja 2013 r. II FZ 303/13 Lex nr 1318936, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r. II SA/Bk 835/07 Lex nr 479299, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2010 r. I FSK 1648/08 Lex nr 593654). W orzecznictwie akcentuje się również, iż ze względu na opłacanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu ze środków publicznych sąd / referendarz sądowy ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Zauważyć wobec tego trzeba, że po przyznaniu przez Sąd M. S. prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie pełnomocnikiem skarżącego wyznaczyła adw. A. P.. Następnie adw. M. Ś. decyzją Wicedziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie została wyznaczona zastępcą adw. A. P. od dnia 14 lipca 2016 r., o czym poinformowała Sąd pismem z dnia 18 lipca 2016 r. W dniu 21 lipca 2016 r. adw. M. Ś. zapoznała się z aktami sprawy. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. S.. Jak wynika z akt sprawy, adw. M. Ś. w trakcie postępowania przed sądem pierwszej instancji nie podjęła żadnych czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie skarżącemu pomocy prawnej. Za udzielenie takiej pomocy nie może być bowiem uznane samo złożenie pisma informującego o wyznaczeniu adw. M. Ś. zastępcą adw. A. P. oraz zapoznanie się z aktami sprawy, a do takich jedynie czynności ograniczyły się działania pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Adw. M. Ś., będąca obecnie pełnomocnikiem skarżącego, nie może zatem domagać się przyznania wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej, której faktycznie nie udzieliła (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2016 r. sygn. IV SA/Wa 2595/15). Pełnomocnikowi przysługuje natomiast wynagrodzenie za udzieloną skarżącemu pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie zażalenia na postanowienie z dnia 2 sierpnia 2016 r. o odrzuceniu skargi M. S.. Wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu zażaleniowym podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801). Zgodnie bowiem z § 22 obowiązującego od 2 listopada 2016 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Stosownie do § 2 rozporządzenia z 22 października 2015 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 – 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie (...). Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym opłata maksymalna wynosi 240 zł. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, uwzględniając charakter przedmiotowej sprawy, należało uznać, że opłata w wysokości 120 zł (1/2 opłaty maksymalnej) jest adekwatna do nakładu pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie. Opłatę tę zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług. Adw. M. Ś. w piśmie złożonym w dniu 27 października 2016 r. wniosła ponadto o zwrot poniesionych wydatków w łącznej kwocie 41,30 zł, zaliczając do nich: koszt nadania w placówce pocztowej zażalenia na postanowienie z 2 sierpnia 2016 r. (4,20 zł) oraz przesłania do skarżącego informacji o zmianie pełnomocnika z urzędu (4,20 zł), koszt przyjazdu komunikacją miejską do sądu w dniu 18 lipca 2016 r. celem złożenia pisma (8,80 zł - 2×bilet normalny), koszt przyjazdu komunikacją miejską do sądu w dniu 21 lipca 2016 r. celem zapoznania się z aktami sprawy (8,80 zł - 2×bilet normalny), koszt przyjazdu adw. A. P. komunikacją miejską do sądu w dniu 6 maja 2016 r. (8,80 zł) oraz koszt przesłania przez adw. A. P. pisma do skarżącego w dniu 27 kwietnia 2016 r. (5,50 zł). W ocenie referendarza sądowego brak jest podstaw do zwrotu kosztów przyjazdu komunikacją miejską do sądu w dniu 18 lipca 2016 r. i w dniu 21 lipca 2016 r., ponieważ pełnomocnik ich nie udokumentowała. Adw. M. Ś. nie może też domagać się zwrotu kosztów przyjazdu adw. A. P. do sądu w dniu 6 maja 2016 r. oraz kosztów przesłania przez adw. A. P. pisma do skarżącego w dniu 27 kwietnia 2016 r., skoro sama ich nie poniosła. Uznano natomiast, że uzasadnione jest zasądzenie zwrotu udokumentowanych przez adw. M. Ś. opłat pocztowych w łącznej kwocie 8,40 zł, związanych z przesłaniem do skarżącego informacji o zmianie pełnomocnika oraz z wniesieniem zażalenia na postanowienie z 2 sierpnia 2016 r. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.