VII SA/Wa 1455/13
WyrokWSA w Warszawie2014-01-09
Skład orzekający: Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Mirosława Kowalska, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę, która nie uwzględniała istniejącej działki ewidencyjnej, przez którą przebiegała projektowana inwestycja, może zostać stwierdzona nieważna z powodu rażącego naruszenia prawa, mimo że wadliwość ta ujawniła się dopiero po wydaniu decyzji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że organ ten niezasadnie stwierdził nieważność decyzji Starosty z powodu rażącego naruszenia prawa. Brak uwzględnienia istniejącej działki w projekcie budowlanym i decyzji o pozwoleniu na budowę, mimo że inwestycja przez nią przebiegała, nie stanowił wystarczającej podstawy do stwierdzenia nieważności, ponieważ wadliwość ta nie była oczywista w momencie wydawania decyzji i mogła wynikać z błędu lub pominięcia, a nie rażącego naruszenia prawa. Sąd wskazał na naruszenie przepisów procesowych (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.) przez organ odwoławczy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę linii kablowych, która nie uwzględniała istniejącej działki ewidencyjnej nr [...], przez którą przebiegała inwestycja. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji w tej części, uznając to za rażące naruszenie prawa. Spółka, która uzyskała pozwolenie na budowę, zaskarżyła tę decyzję, zarzucając bezzasadne zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności zamiast wznowienia postępowania. Skarżąca podniosła, że wadliwość ta ujawniła się po wydaniu decyzji i była nieznana organowi.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej spółki kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. Spółka Komandytowo - Akcyjna z siedzibą w [...] (obecnie [...] Sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w [...]) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej działki nr ew. [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] Sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...]; na podstawie art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy wniosku H. K., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. znak: [...], udzielającej Spółce "[...]" pozwolenia na budowę linii kablowych [...] kV dla wyprowadzenia mocy z Farmy Elektrowni Wiatrowych w [...] do [...] kV w [...], na terenach miasta [...], w części dotyczącej udzielenia pozwolenia na przeprowadzenie robót budowlanych na działce nr [...] położonej w [...], obręb ewidencyjny nr [...], oraz na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., natomiast w pozostałej części decyzji dotyczącej niżej wymienionych działek położonych w [...] o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb ewidencyjny nr [...];[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], obręb ewidencyjny nr [...];[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb ewidencyjny nr [...];[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb ewidencyjny nr [...] oraz działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym nr [...], umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] Starosta [...] udzielił Spółce "[...]" Sp. z o.o. w [...] pozwolenia na budowę linii kablowych dla wyprowadzenia mocy z Farmy Elektrowni Wiatrowych w [...] do [...] kV w [...]. Decyzja ta nie została zaskarżona w drodze odwołania i stała się ostateczna.
H. K. wystąpiła z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją o pozwoleniu na budowę. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Starosta [...], po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, odmówił uchylenia ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. Od decyzji tej odwołanie do Wojewody [...] złożyła H. K.
W trakcie prowadzonego przez Wojewodę [...] postępowania odwoławczego w sprawie decyzji Starosty [...] odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej, do organu wojewódzkiego wpłynął wniosek H. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., co skutkowało zawieszeniem postępowania odwoławczego w sprawie decyzji Starosty [...] odmawiającej uchylenia tej decyzji w postępowaniu wznowieniowym.
Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Wojewoda [...], stwierdził nieważność ww. decyzji o pozwoleniu na budowę w części dotyczącej działki nr [...] położonej w [...], w pozostałej części umorzył prowadzone postępowanie.
W wyniku postępowania odwoławczego decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Następnie decyzją z dnia [...] września 2012 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. ostatecznej decyzji Starosty [...]. Od decyzji tej zostało złożone odwołanie. Kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwagi za nieuznanie H. K. za stronę postępowania i umorzenie postępowania nieważnościowego w całości.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ wydał wskazaną na wstępie decyzję z [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że wniosek H. K. dotyczył stwierdzenia nieważności udzielenia przez Starostę [...] zgody na przeprowadzenie robót budowlanych na działce nr [...] obręb [...] położonej w [...], z uwagi na nieuzyskanie przez inwestora zgody właścicieli tej działki.
H. K. zgodnie z treścią księgi wieczystej KW nr [...] jest współwłaścicielką działki nr [...] obręb [...]. Inwestor nie dysponował jakimkolwiek tytułem prawnym do zadysponowania działką nr [...] na cele budowlane.
Rozpoznając sprawę skorzystano m.in. z dokumentów dotyczących uzyskania pozwolenia na użytkowanie inwestycji objętej kwestionowanym pozwoleniem na budowę oraz projektem budowlanym. Z porównania projektu budowlanego z mapą pomiaru inwentaryzacyjnego powykonawczego wykonanego na podkładzie mapy zasadniczej wynika, że pomiędzy działkami nr [...] a [...] znajdują się działki nr [...] i [...]. Działki te powstały z podziału działki nr [...]. Z dokumentacji sporządzonej przez Zespół Uzgadniania Dokumentacji, z karty nr [...], wynika jednoznacznie, że linia kablowa [...] kV przechodzi przez działkę nr [...]. H. K., wnosząca o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę, jest współwłaścicielem tej działki. Wobec powyższego H. K. posiada legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. w części decyzji dotyczącej interesu prawnego wnioskodawczyni.
Organ powołując się na orzecznictwo NSA oraz wskazania zawarte w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r., umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie, w sprawie nieważności przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę, w zakresie nieobjętym interesem prawnym wnioskodawcy – H. K.
Dalej wskazał, że w dacie wydania przez Starostę [...] pozwolenia na budowę będącego przedmiotem postępowania, strony postępowania określano na podstawie art. 28 ust. 2 k.p.a. Natomiast w myśl art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, obowiązującego w dniu wydania decyzji Nr [...], pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Inwestor - Spółka [...] - nie dysponował prawem do dysponowania działką nr [...] na wybudowanie linii kablowej.
Jak wyżej wskazano, z dokumentacji powykonawczej, jednoznacznie wynika, że inwestycja Spółki [...] obejmowała budowę linii kablowej o napięciu [...] kV przez działkę nr [...]. Natomiast w zatwierdzonym przez Starostę [...] projekcie budowlanym, sporządzonym przez uprawnionego projektanta, nie zaznaczono działki nr [...]. Ujawnienie dowodu w postaci mapy inwentaryzacyjnej, na której zaznaczono przebieg zaprojektowanej linii energetycznej przez działkę nr [...], nastąpiło zatem po wydaniu przez Starostę [...] kwestionowanej decyzji o pozwoleniu na budowę. Dopiero porównując mapę inwetaryzacyjną powykonawcza z mapą do celów projektowych (rys. 17), można jednoznacznie stwierdzić, że zatwierdzona kwestionowaną decyzją linia kablowa przebiega również przez działkę nr [...]. Okoliczność (dowód), że zaprojektowania linia kablowa przebiega również przez działkę nr [...], nie była znana organowi powiatowemu.
Wskazane naruszenie stanowi przesłankę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. Przesłanka wznowienia postępowania nie może być jednocześnie podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Podobne wskazanie takie znalazło się w decyzji GINB z dnia [...] listopada 2012 r.
W sprawie kwestionowanej decyzji Starosty [...] o pozwoleniu na budowę z dnia [...] grudnia 2000 r. prowadzone jest postępowanie wznowieniowe przed organem II instancji, które zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę.
Od powyższej decyzji organu wojewódzkiego odwołania złożyli H. K. oraz W. S.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej działki nr ew. [...] i w tym zakresie stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000r., Nr [...], zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013r., znak: [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zasadnie Wojewoda [...] umorzył postępowanie w zakresie w jakim wnioskodawczyni (H. K.) nie posiada interesu prawnego, albowiem w przypadku inwestycji liniowych, z uwagi na ich specyfikę, interes prawny wnioskodawcy (strony) jest ograniczony i wynika z prawa własności do gruntu.
Dalej organ wskazał, iż w Dziale II księgi wieczystej nr [...]; prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] VI Wydział Ksiąg Wieczystych dla działki nr ew. [...], ujawniona jest m.in. H. S. (która w wyniku zawartego małżeństwa przyjęła nazwisko K.) oraz W. S.
Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z akt sprawy (pismo Starostwa Powiatowego w [...] Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] stycznia 2011 r.) działka nr ew. [...] powstała w wyniku podziału dokonanego w marcu 1988 r., który został wprowadzony do rejestru ewidencji gruntów w dniu [...] kwietnia 1988 r. Istnienie działki nr [...] w dniu [...] czerwca 1989 r. potwierdza znajdujący się w aktach organu stopnia podstawowego wykaz działek. Powyższe potwierdza również pismo Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013r., (k. 5 - akt GUNB); oraz wypis z rejestru gruntów dla działki nr ew. [...], wg stanu na dzień [...] grudnia 2000 r.
Ponadto, zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086) ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie.
Organ stwierdził zatem, iż w dniu wydania decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., działka nr ew. [...] niewątpliwie istniała, o czym organ wydający posiadał wiadomość, i ten fakt w kontekście treści art. 32 ust. 4 pkt 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego powinien zostać przez Starostę [...] uwzględniony.
Stosownie do art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W myśl zaś art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor zobowiązany jest dołączyć dowód stwierdzający prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane (np. pisemną zgodę właściciela nieruchomości).
Dalej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wśród zgromadzonego materiału dowodowego brak jest oświadczenia właściciela działki nr ew. [...] zezwalającego na realizację inwestycji. Co prawda w dokumentacji projektowej znajduje się protokół nr [...], zawierający zgodę W. S. na realizację spornej inwestycji, jednakże dotyczy on działki nr [...], bezpośrednio graniczącej z działką nr ew. [...], natomiast z porównania projektu budowlanego z ww. dokumentem bezspornie wynika, że analizowana inwestycja zaprojektowana została na działce nr [...], która jak wskazano wyżej istniała w dniu wydania pozwolenia na budowę, o czym Starostwo Powiatowe w [...] posiadało wiedzę.
Ponadto w dokumentacji projektowej znajduje się "Wykaz właścicieli gruntów" opracowany przez projektanta spornej inwestycji, który nie uwzględnia działki nr [...], jednakże Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego z dużą dozą ostrożności ocenił ww. dokument, albowiem zawartemu w nim oświadczeniu wiedzy przeczą dokumenty urzędowe, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., z których wynika wniosek odmienny, aniżeli ze wspomnianego wykazu. W szczególności z pisma Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz pisma Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., a także wypisu z rejestru gruntów dla działki nr ew. [...], wg stanu na dzień [...] grudnia 2000r. wynika, że działka nr ew. [...] istniała w dacie wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Z powyższych względów organ odwoławczy dał wiarę ww. dokumentom.
Z powyższych względów organ odwoławczy za uzasadnione uznał sformułowane w odwołaniach zarzuty obarczenia decyzji o pozwoleniu na budowę wadą rażącego naruszenia art. 33 ust. 2 pkt 2 oraz art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego.
W świetle powyższych uwag, oczywistość stwierdzonego naruszenia art. 32 ust 4 pkt 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, będących przepisami bezwzględnie obowiązującymi oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, nie budzi wątpliwości.
Powyższe obligowało Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., w części i stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie, w jakim zatwierdziła projekt budowlany i udzieliła pozwolenia na budowę na działce nr ew. [...].
Udzielenie, w powyższym stanie faktycznym, przez Starostę [...] pozwolenia na budowę, przy braku zgody właściciela na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stanowi ponadto rażące naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
W kontekście złożonych zgód właścicieli działek, na których zaprojektowana została sporna inwestycja Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zwraca uwagę, że wśród dokumentacji projektowej znajduje się zgoda dotycząca m.in. działki nr [...], której nie uwzględnia zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę, projekt zagospodarowania terenu. Granice działek nr ew. [...] oraz [...] obrazuje bowiem załącznik 1 do pisma Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniach zarzutów organ stwierdził, że na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia przez organ wojewódzki art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Wypełnienie treścią powyższego przepisu polega na zebraniu w sposób wyczerpujący i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i dopiero wówczas oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, naruszenie ww. przepisów polegało na błędnym ustaleniu, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, stanu faktycznego, polegającym na stwierdzeniu że "okoliczność (dowód), że zaprojektowana linia kablowa przebiega również działkę nr [...], nie była znana organowi powiatowemu", podczas gdy z pisma Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., wynika że działka nr ew. [...] (wprowadzona do rejestru ewidencji gruntów w dniu [...] kwietnia 1988 r. - prowadzonego przez Starostę [...]) istniała w dniu sporządzenia mapy do celów projektowych. Naruszenie prawa, o którym mowa miało, w opinii organu odwoławczego, istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę do sadu administracyjnego na powyższą decyzję złożyła spółka [...] Sp. z o.o. S.K.A. w [...].
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności w sytuacji, gdy właściwy był tryb wznowienia postępowania.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. w zaskarżonej części.
Spółka podniosła, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. została wydana w stosunku do działki o nr [...] wskutek uchybień postępowania poprzedzającego wydanie tejże decyzji. W aktach sprawy o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę brak jest bowiem informacji, z których wynikałoby, że działka nr [...] istnieje i przechodzi przez nią planowana inwestycja. Powyższa okoliczność, aczkolwiek istniała w chwili wydania zaskarżonej decyzji, nie była znana organowi i została ujawniona dopiero przez wnioskodawcę o stwierdzenie nieważności zakwestionowanej decyzji. Tym samym zasadne byłoby jedynie zastosowanie przesłanki określonej w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., a nie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Już po wydaniu decyzji wyszły bowiem na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Okolicznością tą jest ujawnienie faktu, że przedmiotowa inwestycja miała przebiegać także przez działkę nr [...], w stosunku do której brak jest dowodu dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane.
Tym samym GINB po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego jednoznacznie ustalił nową istotną okoliczność dla sprawy, istniejącą w dniu wydania decyzji. Z tym, że nie uznał, aby okoliczność ta była nieznana organowi, który zdaniem GINB winien był ją znać i przy wnikliwym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego mógł ją ustalić. Tym samym, wbrew treści zaskarżonej decyzji w jej zaskarżonej części organ administracji przyznał, że uchybienie miało miejsce w postępowaniu i dotyczyło postępowania wyjaśniającego, a nie treści samej decyzji. Fakt istotności ujawnionej okoliczności nie jest sporny.
Skoro zatem ujawnienie nowej istotnej okoliczności w zakresie działki nr ew. [...] nastąpiło po wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r., to stanowiło to przesłankę do wznowienia postępowania. Nie mogło to zatem jednocześnie stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Wada tkwiła bowiem w postępowaniu poprzedzającym wydanie zakwestionowanej decyzji, a nie w jej treści.
Zaskarżona decyzja w zaskarżonej części została zatem wydana z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., wobec bezzasadnego zastosowania powyższego przepisu i jako taka w tej części winna zostać uchylona
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 9 stycznia 2014 r. Sąd postanowieniem oddalił wniosek skarżącej spółki [...] Sp. z o.o. S.K.A. w [...] o przeprowadzenie dowodu z decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] marca 2003 r. oraz z dnia [...] września 2011 r. na okoliczność istnienia racji ekonomiczno-gospodarczych i nieodwracalnych skutków prawnych, które wykluczają stwierdzenie nieważności pozwolenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procesowych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. w tej części, w której organ po uchyleniu rozstrzygnięcia organu I instancji stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., Nr [...], w części dotyczącej działki nr ew. [...].
Zatem przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja podjęta w ramach postępowania nieważnościowego. Organ uznał, że ww. decyzja Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jako organ odwoławczy zmienił rozstrzygnięcie organu I instancji uznając, że doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez ich niezastosowanie, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podejmując rozstrzygnięcie merytoryczno-reformacyjne, w ocenie Sądu skutecznie uzasadnił, że działka nr [...] istniała w dniu wydania pozwolenia na budowę. Niemniej sam fakt istnienia działki w dacie wydania pozwolenia na budowę nie przesądza jeszcze, że doszło do naruszenia prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej działki nr [...]. Działka nr [...] nie została wymieniona ani w decyzji o zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę ani w przedłożonym i zatwierdzonym projekcie budowlanym. Następstwem braku wskazania tej działki - był brak oświadczenia inwestora o posiadanym prawie dysponowania tą działką na cele budowlane. Wydaje się, że doszło do pominięcia działki nr [...] w projekcie budowlanym, ale jak słusznie wskazał organ I instancji w swojej decyzji, dopiero z mapy inwentaryzacyjnej, na której przedstawiono przebieg zaprojektowanej linii energetycznej wynikało, że inwestycja obejmuje również działkę nr [...]. Ten dowód o faktycznym przebiegi zaprojektowanej inwestycji nie był znany organowi w dacie wydawania decyzji o pozwoleniu. W tej sytuacji, nie można unieważniać prawa w części działki, której to działki wydane pozwolenie nie obejmowało, chociaż być może powinno obejmować.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy niezasadnie uznał, że brak wskazania istniejącej działki nr [...] równoznaczny jest z brakiem oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, co uzasadniało postawienie zarzutu rażącego naruszenia prawa. Nie ustalił, czy w dokumentacji wskazano nieaktualną działkę (z akt administracyjnych wynika, że działka ta powstała w wyniku podziału działki nr [...]), czy też w wyniku błędu inwestora pominięto właśnie działkę nr [...].
Wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi wyłom w ustanowionej w art. 16 k.p.a. generalnej zasadzie trwałości decyzji administracyjnych. Z tego też względu, aby mogło dojść do przełamania tej zasady, wady prawne decyzji muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ta korzysta bowiem z domniemania legalności, będącego konsekwencją ww. zasady.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki. Przy korzystaniu z tej wywołującej najdalej idące konsekwencje instytucji wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, określonych w przepisach art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Przepisy te obligują organy orzekające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i rozważenie wyczerpująco materiału dowodowego, a następnie wskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Przy ponownym rozpatrzeniu odwołania organ administracji publicznej powinien uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku i w zależności od ustaleń wydać jedną z decyzji wskazanych w art. 138 k.p.a.
Sąd zobowiązany jest ponadto wyjaśnić, iż oddalając na rozprawie w dniu [...] stycznia 2014 r. wnioski dowodowe skarżącej, zgłoszone w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r., działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Zgłoszone wnioski dowodowe zmierzały do uzupełnienia materiału dowodowego o decyzje, które zostały wydane jeszcze przed datą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia i mogły być przedłożone przez stronę organowi w toku postępowania.
Należy zwrócić uwagę, że sądy administracyjne nie prowadzą postępowania dowodowego i nie czynią samodzielnych ustaleń stanu faktycznego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a należy rozumieć jako rozwiązanie wyjątkowe, które w żadnym razie nie może prowadzić do zastępowania przez Sąd organu w prowadzeniu postępowania dowodowego in meriti. Sąd administracyjny nie jest bowiem powołany do czynienia ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją.
Z wymienionych przyczyn, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku, rozstrzygając w pkt II na mocy art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło