VII SA/Wa 1456/16
PostanowienieWSA w Warszawie2016-09-13
Skład orzekający: Ewa Kowalska - Hupko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że jej sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania sądowego, uzasadniając tym samym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym?Ratio decidendi
Skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Informacje udzielone przez skarżącą były ogólnikowe i szczątkowe, nie pozwalając na zorientowanie się w jej sytuacji finansowej i możliwościach płatniczych, w szczególności nie wyjaśniono źródła jej utrzymania, mimo wezwania organu.Stan faktyczny
Skarżąca I. P. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, skarżąca udzieliła odpowiedzi, jednakże sąd uznał, że informacje te są niewystarczające do oceny jej sytuacji finansowej. W szczególności nie wyjaśniono źródła jej utrzymania.Rozstrzygnięcie
Odmówiono I. P. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu postanawia: odmówić I. P. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
I. P. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r. wezwano I. P. do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku.
Skarżąca udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 12 sierpnia 2016 r.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Stosownie do art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania.
Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony.
Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania I. P. prawa pomocy, ponieważ skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby ją do skorzystania z tej instytucji.
Skarżąca w złożonym wniosku wskazała, że posiada mieszkanie o powierzchni 72 m2, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że obecnie nie pracuje, poszukuje pracy. Z treści zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi wynika ponadto, że skarżąca nie pracuje od września 2015 r., straciła pracę w związku ze złamaniem ręki. Skarżąca oświadczyła, że od kwietnia 2016 r. nie pobiera żadnych świadczeń, wskazała też we wniosku, że nie posiada oszczędności, bowiem wydała je na leczenie i rehabilitację. Do stałych wydatków skarżąca zaliczyła: wydatki na leki – 230 zł miesięcznie, opłaty za mieszkanie – 790 zł miesięcznie, opłatę za użytkowanie wieczyste – 1200 zł rocznie.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r., na podstawie art. 255 ustawy, wezwano I.P. do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku, poprzez:
- podanie źródeł utrzymania,
- nadesłanie aktualnego zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej,
- wskazanie, czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, w szczególności wskazanie, czy prowadzi działalność gospodarczą "I.", jeśli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu,
- nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- wskazanie, czy skarżąca podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp., jeżeli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu,
- wskazanie, czy skarżąca korzysta z finansowej pomocy rodziny, innych osób lub ze świadczeń z pomocy społecznej (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc bądź świadczenia).
W odpowiedzi na ww. wezwanie I. P. wskazała, że nie posiada statusu osoby bezrobotnej (nadesłała zaświadczenie z urzędu pracy, z którego wynika, że nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych). Z pisma z 12 sierpnia 2016 r. i dołączonych dokumentów wynika, że skarżąca od 31 sierpnia 2000 r. zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej (rozpoczętej 1 grudnia 1999 r.), prowadzonej w zakresie inżynierii i związanego z nią doradztwa technicznego, a działalność ta została wykreślona z rejestru od 20 listopada 2015 r. Skarżąca oświadczyła, że nie korzysta z żadnej pomocy finansowej, nie podejmuje prac dorywczych, z tytułu umów o dzieło czy umów zlecenia. Wskazała, że poszukuje pracy i jeśli w ciągu dwóch miesięcy nie znajdzie zatrudnienia, będzie zmuszona zarejestrować się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna.
W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze treść wniosku oraz pisma I. P. z 12 sierpnia 2016 r., uznać trzeba, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, bowiem informacje udzielone przez skarżącą są bardzo ogólnikowe i szczątkowe i nie pozwalają na jakiekolwiek zorientowanie się w jej sytuacji finansowej i możliwościach płatniczych. Zauważyć bowiem należy, że pomimo skierowanego do skarżącej wezwania z dnia 1 sierpnia 2016 r. nie zostało wyjaśnione, co jest źródłem utrzymania skarżącej. Według oświadczenia skarżącej nie uzyskuje ona żadnych dochodów, nie posiada oszczędności, bowiem dawno wydała je na leczenie i rehabilitację, nie otrzymuje też żadnej pomocy finansowej. Nie sposób więc ustalić, z czego skarżąca się utrzymuje, a także z jakich środków ponosi m.in. opłaty za mieszkanie, które wynoszą 791 zł miesięcznie (z pisma z 12 sierpnia 2016 r. i dołączonych dokumentów wynika zaś, że skarżąca nie posiada zaległości w tych opłatach).
Z tych przyczyn brak jest więc podstaw do przyznania I. P. prawa pomocy, czy to w żądanym zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym. Skoro bowiem nie są znane źródła utrzymania skarżącej, informacji tych bowiem skarżąca nie udzieliła, nie sposób uznać, że przedstawiła swoją sytuację finansową w sposób wyczerpujący i pozwalający na określenie jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Stwierdzić zatem należy, iż I. P. nie wykazała w sposób bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło