VII SA/Wa 1472/25
WyrokWSA w Warszawie2026-01-08
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Iwona Ścieszka, Lucyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli decyzja ta była już wcześniej przedmiotem postępowania w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli decyzja ta była już wcześniej przedmiotem postępowania w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności. Jest to przesłanka przedmiotowa uniemożliwiająca ponowne wszczęcie postępowania, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 KPA i art. 61a § 1 KPA. Zakończenie poprzedniego postępowania nieważnościowego decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności oznacza, że sprawa została merytorycznie rozpoznana i nie stwierdzono podstaw do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z 2015 r., zarzucając m.in. błędy w opinii geotechnicznej i posadowienie budynku na nieznanym nasypie. Wojewoda Śląski oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówili wszczęcia postępowania, wskazując, że decyzja ta była już przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, które zakończyło się odmową stwierdzenia nieważności i stało się prawomocne. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, twierdząc, że poprzednie postępowanie nie było prowadzone w zakresie jej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcie sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędziowie: sędzia WSA Iwona Ścieszka asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 kwietnia 2025 r. znak: DOR.7111.31.2025.MKU w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
I. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ,,GINB’’, ,,Organ II instancji’’) z 25 kwietnia 2025 r., znak: DOR.7111.31.2025.MKU utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego (dalej: ,,Wojewoda’’, ,,Organ I instancji’’, ,,organ wojewódzki’’) z 20 lutego 2025 r. znak IFXIV.7840.3.4.2025 odmawiające wszczęcia, na wniosek A. W. (dalej: ,,skarżąca’’) postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] września 2015 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. T. (dalej: ,,inwestor’’) pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem dwustanowiskowym wbudowanym na działkach nr ewid. [...] i [...] przy ul. [...] w K.
II. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] znak [...] Prezydent Miasta K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Inwestorowi, Panu M. T., pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem dwustanowiskowym wbudowanym, na działkach o nr ew. [...] i [...], przy ul. [...] w K.
Dnia 31 października 2023 r. do Wojewody Śląskiego wpłynęło pismo Prezydenta Miasta K. z dnia [...] października 2023 r. znak [...] przekazujące Wojewodzie jako organowi właściwemu - w trybie regulacji art. 65 § 1 KPA pismo skarżącej z dnia 16 października 2023 r., noszące znamiona wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji ostatecznej z dnia 17 września 2015 r.
Po przeprowadzeniu postępowania nieważnościowego, Wojewoda Śląski decyzją z dnia 18 marca 2024 r., znak IFXIV.7840.3.42.2023 odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] znak [...].
Od decyzji odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła skarżąca.
Decyzją z dnia 26 czerwca 2024 r. znak DOR.7110.162.2024.MKU, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego.
Na orzeczenie to nie wniesiono skargi do sądu administracyjnego. W związku z tym jest ono ostateczne i prawomocne.
Dnia 27 stycznia 2025 r. do tut. Urzędu wpłynęło pismo Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2025 r. znak [...] przekazujące Wojewodzie Śląskiemu w trybie regulacji art. 65 § 1 KPA ponowny wniosek skarżącej z dnia 9 stycznia 2025 r. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] znak [...]. Skarżąca zarzuciła w nim, że opinia geotechniczna stanowiąca część projektu zatwierdzonego omawianym rozstrzygnięciem zawiera błędne rzędne terenu rodzimego oraz że zmiana wysokości gruntu na nieruchomości inwestycyjnej jest objęta projektem budowlanym, lecz bezprawnie, bo bez jakiegokolwiek zgłoszenia.
2. Wojewoda Śląski odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia, Organ I instancji wskazał, przytoczył brzmienie art. 61a § 1 k.p.a. Wojewoda wskazał, że w zakresie postępowania niezwinnościowego nie zastosowania ogólna reguła wyrażona w przepisie art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którą datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ wszczęcie postępowania nieważnościowego wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność.
Organ I instancji wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego, a zatem negatywna ocena możliwości prowadzenia tego nadzwyczajnego postępowania administracyjnego na wstępnym etapie badania wniosku strony poprzedzającym właściwe rozpoznanie sprawy może nastąpić z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny podmiotowe odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczą np. sytuacji, gdy żądanie złoży podmiot niebędący stroną w sprawie lub strona niemająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Przesłanki przedmiotowe odnoszą się m.in. do przypadków, gdy organ działał w innej formie (np. umowy cywilnej) lub gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną. Przyczyną przedmiotowa odmowy wszczęcia postępowania może być także wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już uprzednio poddana kontroli organu w trybie stwierdzenia nieważności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. VII SA/Wa 1154/10).
Wojewoda zauważył, że w niniejszej sprawie występują przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności wszczęcia postępowania, albowiem decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] znak [...] była już przedmiotem kontroli w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności.
Wojewoda Śląski, po wszczęciu postępowania na wniosek skarżącej z dnia 16 października 2023 r., decyzją z dnia 18 marca 2024 r., znak IFXIV.7840.3.42.2023, odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta K. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 czerwca 2024 r. znak DOR.7110.162.2024.MKU. Oba organy w swoich orzeczeniach szczegółowo odnosiły się do zarzutów skarżącej, w tym dotyczących opinii geotechnicznej i rzędnych terenu nieruchomości inwestycyjnej. Z uwagi na niezaskarżenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do sądu administracyjnego, rozstrzygnięcie to stało się prawomocne.
Ponowne postępowanie, w ocenie Wojewody, byłoby z góry bezprzedmiotowe dlatego, że ocena legalności mającej podlegać stwierdzeniu nieważności decyzji została dokonana poprzednio. Natomiast, jeżeli zostałoby wszczęte ponowne postępowanie nadzorcze, po czym - zamiast umorzenia - wydano nową decyzję nadzorczą, decyzja - niezależnie od sposobu rozstrzygnięcia, odmawiająca stwierdzenia nieważności lub stwierdzająca nieważność - byłaby obciążona wadą określoną w regulacji art. 156 § 1 pkt 3 KPA i sama podlegałaby stwierdzeniu nieważności.
W tym aspekcie sprawy wyjaśnić należy, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie nie tylko tego, czy wystąpiła w sprawie ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także czy nie miały miejsca jakiekolwiek inne naruszenia prawa objęte przepisem art. 156 § 1 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. II OSK 390/07). Innymi słowy, wniosek strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i jego uzasadnienie nie są wiążące dla organu, który musi z urzędu zbadać, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych regulacją art. 156 § 1 KPA. Należy wszak pamiętać, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzwyczajnym. Jego przedmiotem nie jest sprawa administracyjna, lecz ostateczna decyzja administracyjna, a ściślej - wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. Zakończenie tego postępowania ostateczna decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji oznacza, że sprawa jej eliminacji z obrotu prawnego została merytorycznie rozpoznana, nie znaleziono żadnej z podstaw stwierdzenia jej nieważności, wymienionych w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. oraz że zdecydowano o pozostawieniu przedmiotowej decyzji w obrocie prawnym. Fakt, że strona nie zgadza się z przyjętym przez organy sposobem rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza, że rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny. Kierowanie się zasadami wyrażonymi w przepisach art. 7 oraz 77 § 1 KPA przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, jednak musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. I OSK 4/11).
Wojewoda stanął na stanowisku, że uwagi na to, że przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] znak [...], o czym przesądzono w decyzjach: Wojewody Śląskiego z dnia 18 marca 2024 r., znak IFXIV.7840.3.42.2023 oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 czerwca 2024 r. znak DOR.7110.162.2024.MKU, to nie powstaną one również po ich wydaniu.
Z tych przyczyn, Wojewoda postanowił odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] znak [...].
2. Zażalenie na ww. postanowienie, w ustawowym terminie złożyła skarżąca.
3. Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia oraz po przeanalizowaniu akt sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego.
W uzasadnieniu Organ II instancji wskazał, że Stwierdził na podstawie materiału dowodowego, że złożony przez skarżącą wniosek o stwierdzenie nieważności z 15 stycznia 2025 r., (wpływ do organu powiatowego), jest ponownym wnioskiem w tej samej tożsamej sprawie gdzie występują te same podmioty, wniosek dotyczy tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W rezultacie zaistniała przeszkoda prawna do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] września 2015 r., nr [...], znak: [...], wynikająca z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
III. 1. Skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, kwestionując postanowienie w całości.
W skardze, podniosła, że nieprawdą jest twierdzenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zwarte w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2025 r., że w przedmiotowej sprawie było kiedykolwiek prowadzone postępowanie administracyjne celem stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dn. [...] września 2015 r., znak [...], wydanej z naruszeniem prawa w stopniu wysoko rażącym, prowadzącej do katastrofy budowlanej.
Jakie samo kłamstwo podaje Śląski Urząd Wojewódzki w K. w postanowieniu z dnia [...] lutego 2025 r. wskazując, że "decyzja (...) była już przedmiotem kontroli w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności". Skarżąca wskazała, że nie składała żadnego wniosku do Prezydenta Miasta K. o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] września 2015 r. z powodu rażącego naruszenia prawa poprzez wydanie zgody na realizację projektu, który prowadzi do katastrofy budowlanej poprzez brak podstawowego zasadniczego dokumentu dla celów projektowania budynku, tj. brak opinii geotechnicznej dla terenu, w którym posadowiono budynek, tj. brak opinii geotechnicznej dla nawiezionego nasypu, w którym zaprojektowano (jak w dokumentacji projektowej) osadzenie w pełni fundamentów budynku [...], osadzenie w pełni fundamentów budynku [...] w niezgłoszonym nasypie odpadem niewiadomego pochodzenia, osadzenie tych fundamentów w nasypie w obcym materiale nawiezionym w masywnej ilości spoza działek [...] i [...], który to nasyp nie posiada żadnej opinii geotechnicznej w dokumentacji projektowej, a mimo to jest widoczny w projektowanym przekroju terenu. Ponadto, wskazany nasyp masywnie utwardza nie tylko działkę budowlaną (nr [...]) ale i działkę rolną (nr [...]), z której m.in. składa się nieruchomość [...] w K. - bez wymaganego pozwolenia na budowę. W ocenie skarżącej, Wojewoda Śląski oraz GINB całkowicie przemilczają jednak te fakty w swoich postanowieniach i w ogóle nie odnoszą się do podniesionych i udokumentowanych w moich pismach zasadniczych części zatwierdzonego projektu, który prowadzi do katastrofy budowlanej. W ocenie skarżącej organy obu instancji dążą do milczącego załatwienia sprawy przejawiając całkowity brak świadomości odpowiedzialności tych organów za katastrofalne skutki, do jakich zaczyna już doprowadzać przedmiotowa decyzja o pozwoleniu na budowę.
Skarżąca nadto wskazała na fakty, które w jej ocenie przemawiają za stwierdzeniem nieważności pozwolenia na budowę. W tym w szczególności pozbawienie jej wglądu w dokumentację projektową którą otrzymała dopiero w styczniu i lutym 2024 roku, na podstawie pisma Ś. Urzędu Wojewódzkiego w K., pominięcie udziału skarżącej w postępowaniu o wydawanie decyzji pozwolenia na budowę przed jej realizacją pomimo, iż Organ wiedział, że skarżąca jest jedynym właścicielem sąsiedniej działki [...] i posiada status strony. W dokumentacji projektowej przedmiotowej inwestycji brak podpisu skarżącej na "zwrotce" z datą 25.08.2015 oraz brak jakiegokolwiek dowodu na skuteczne dostarczenie jej pisma z dnia 17 sierpnia 2015 r., zawiadamiającego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy przedmiotowej inwestycji [...], a więc pisma wysłanego do skarżącej przed wydaniem decyzji, a informującego o możliwości wglądu do dokumentacji projektowej. Skarżąca poinformowała, że "zwrotka" z datą 25 sierpnia 2015 r. zawarta w niniejszej dokumentacji projektowej zawiera podpis innej osoby (podpis osoby o innym nazwisku, o innym imieniu, nie będącej w żadnej części właścicielem nieruchomości [...]). Stanowi to jedynie dowód na skuteczne i bezprawne dostarczenie tego zasadniczego w sprawie pisma innej osobie, osobie postronnej, która nie posiadała przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.
Skarżąca z tego powodu nie mogła do tej pory tj. do czasu udostępnienia jej dokumentacji projektowej przedmiotowej inwestycji, składać jakiekolwiek wnioski o stwierdzenie nieważności wydanej decyzji odnosząc się do materiałów i danych zawartych jedynie w tej dokumentacji projektowej. GINB natomiast podnosi fałszywie, jakoby skarżąca już składała taki wniosek i w tej sprawie. Skarżąca wskazała na dalsze dowody w kwestiach formalnych. Skarżąca załączyła do skargi pismo datowane na 16 października 2023 r. do prezydenta Miasta K. wysłane na kilka miesięcy przez udostępnieniem jej dokumentacji projektowej [...].
Jak wynika z powyższego, w ocenie Skarżącej nie mogło być wówczas mowy i nie było mowy w jej piśmie z dnia 16 października 2023 r. ani w odpowiedzi organu z dnia 20 listopada 2023 o wniosku dotyczącym dowodów, do których wtedy nie miała skarżąca jeszcze żadnego dostępu. Obecnie ujawniona skala naruszeń jest znacznie poważniejsza aniżeli w dacie pierwotnego pisma. W grudniu 2024 wpłynęła do Wydziału Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta K. Ekspertyza Hydrologiczna, zawierające pomiary geodezyjne, potwierdzające zagrożenie katastrofą budowlaną z powodu dokonania w/w niezgłoszonego nasypu, uwidocznionego w projekcie wg. decyzji o pozwoleniu na budowę, a który to nasyp oparty został bezpośrednio o ogrodzenie skarżącej, które zaczyna pękać na całej długości nasypu także z powodu rażącego naruszenia prawa wodnego. W ocenie skarżącej dokumentacja projektowa zatwierdzona decyzją o pozwoleniu na budowę nie posiada rysunków przekroju terenu rodzimego. Co spowodowało, że organ pominął całkowitą zmianę naturalnego ukształtowania terenu rodzimego na terenie 1300 m2.
Natomiast wynikającym z tego rażącym naruszeniem prawa jest posadowienie budynku na nie przebadanym nasypie odpadem niewiadomego pochodzenia i brak jakichkolwiek informacji o tym odpadzie w dokumentacji nn. inwestycji. W ocenie skarżącej Prezydent Miasta K. w decyzji znak [...] podaje kłamstwo, iż przedmiotowa decyzja wydana została zgodnie z prawem. Nadto, nazwa zatwierdzonej decyzji rażąco przeczy najważniejszej podstawowej zawartości dokumentacji projektowej, którą decyzja ta zatwierdza. Zatwierdzenie projektu budynku o fundamentach zakotwiczonych w pełni w niezgłoszonym znacznym nasypie [odpadem niewiadomego pochodzenia] narusza prawo w stopniu wysoko rażącym.
W związku z powyższym bezprawne jest zarówno zatwierdzenie projektu rażąco naruszającego prawo ale również bezprawny jest formalny sposób administracyjnego przeprowadzenia procesu wydawania w/w pozwolenia na budowę. W przekonaniu skarżącej, gdyby Prezydent Miasta K. działał zgodnie z prawem, do realizacji tej nowej inwestycji rażąco naruszającej prawo nie doszłoby, a tym samym nie doszłoby do znacznych obecnie ujawniających się immisji, które z biegiem czasu stają się coraz silniejsze, co ostatecznie prowadzi nieuchronnie do katastrofy budowlanej. Żadne prawo nie zezwala bowiem na zaprojektowanie posadowienia fundamentów budynku w niezgłoszonym nasypie odpadem niewiadomego pochodzenia, który nie posiada opinii geotechnicznej.
2. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie stanowiącym odpowiedź na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów prawa materialnego i po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego bez naruszenia zasad tego postępowania i norm proceduralnych. Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, a zwłaszcza naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), powoływanej dalej jako "p.p.s.a", jak również innych naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
3. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 kwietnia 2025 r., utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 20 lutego 2025 r. odmawiające wszczęcia, na wniosek skarżącej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] września 2015 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. T. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem dwustanowiskowym wbudowanym na działkach nr ewid. [...] i [...] przy ul. [...] w K.
4. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61a § 1 kpa, który legł u podstaw zaskarżonego postanowienia, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 61a § 1 kpa jest zatem możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne a nie merytoryczne.
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych tj. m.in. gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która była już przedmiotem postępowania nieważnościowego.
5. Zasadnicze znaczenie w sprawie w tej materii ma to, że decyzja Prezydenta Miasta K. z [...] września 2015 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. T. (dalej: ,,inwestor’’) pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem dwustanowiskowym wbudowanym na działkach nr ewid. [...] i [...] przy ul. [...] w K. była już przedmiotem postępowania nieważnościowego. Bez znaczenia jest przy tym jakie przesłanki nieważnościowe wówczas znane były skarżącej, ponieważ organ wszczynając postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma obowiązek zweryfikować wszelkie przesłanki wskazane w art. 156 k.p.a. w kontekście kwestionowanej decyzji. Sam fakt, że skarżąca nie znała akt sprawy i nie była w stanie wyartykułować zarzutów związanych z projektem architektoniczno-budowlanym nie ma znaczenia, albowiem Organy dysponowały całym materiałem dowodowym.
6. W niniejszej sprawie istotnym jest, że ostateczną decyzją z dnia 26 czerwca 2024 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Wojewody Śląskiego z 18 marca 2024 r., znak: IFXIV.7840.3.42.2023, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że organy stwierdziły, że nie zostały spełnione wymogi z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie są przepisami, których stosowanie nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego procesu wykładni, to jednak należy stwierdzić, że skutki analizowanego uchybienia nie są szczególnie poważne i niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządnego państwa. Wskazać bowiem należy, że wobec zaprojektowania przedmiotowych okien jako nieotwieralnych, ze szkła matowego (nieprzeziernego) oraz posiadających klasę odporności ogniowej EI30 (projekt budowlany - str. 55), stwierdzone uchybienie nie powoduje w rozważanym przypadku zagrożeń dla obiektów na sąsiednich nieruchomościach, jak również nie rodzi dla ich użytkowników szczególnie poważnych uciążliwości. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dopatrzył się zatem szczególnie negatywnych skutków stwierdzonego uchybienia, które są niezbędnym warunkiem dla wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto, w uzasadnieniu GINB odniósł się do zarzutu skarżącej iż doszło do "zaprojektowania budynku na niezgłoszonym nasypie". GINB zauważył, że dla projektowanego przedsięwzięcia została sporządzona w lipcu 2015 r. opinia geotechniczna, którą dołączono do projektu budowlanego (str. 29-45). Ewentualnie późniejsza zmiana poziomu gruntu, poprzez wykonanie nasypu, nie może wpłynąć na ocenę prawidłowości badanej decyzji w tym postępowaniu (nieważnościowym). Kwestia ta może ewentualnie stanowić przedmiot postępowania właściwego organu nadzoru budowlanego. Główny Inspektor Nadzoru budowlanego podkreślił, że nie uchybiono wymogom w zakresie wysokości oraz ilości kondygnacji ustalonym przepisami ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - projektowany budynek ma dwie kondygnacje oraz poniżej 10 m wysokości.
Skarżąca nie wywiodła do Sądu skargi na ww. decyzję.
7. Słusznie zatem wskazały organy obu instancji, że wniosek o stwierdzenie nieważności z dnia 9 stycznia 2025 r. (wpływ do organu 15 stycznia 2025 r.) jest ponownym wnioskiem w tej samej tożsamej sprawie gdzie występują te same podmioty, wniosek dotyczy tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W rezultacie zaistniała przeszkoda prawna do prowadzenia - z wniosku Pani A. W. - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] września 2015 r., nr [...], znak: [...], wynikająca z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Okoliczność ta prawidłowo została dostrzeżona i przywołana przez organ. Prawidłowo również została ona oceniona. Organ właściwie bowiem przyjął, iż stanowi ona przeszkodę we wszczęciu postępowania w trybie stwierdzenia nieważności i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., bowiem żądanie zostało wniesione po raz drugi w tożsamej sprawie.
8. W ocenie Sądu, w sprawie zachodzi przeszkoda do wszczęcia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] września 2015 r., nr [...], znak: [...]. Nie jest możliwe wszczęcie postępowania z uwagi na zakaz określony w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zakończenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności oznacza, że sprawa jej eliminacji z obrotu prawnego została merytorycznie rozpoznana oraz, że nie stwierdzono podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 390/07, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 1335/24, LEX nr 3909907). Dotyczy to także sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nieważności oparty był tylko na jednej przesłance z art. 156 § 1 k.p.a. Obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem zbadanie nie tylko, czy wystąpiła ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także, czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte normami art. 156 § 1 k.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1889/97). W konsekwencji, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie z powołaniem się na inne przyczyny nieważności (patrz: wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2038/01; wyrok NSA z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1500/14; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 782/20).
Ponowne więc analizowanie przez organy administracji dokumentacji projektowej, dla terenu inwestycji, w kontekście braku opinii geotechnicznej dla nawiezionego nasypu, w którym zaprojektowano osadzenie w pełni fundamentów budynku [...], jak i okoliczności związanych z realizacją niezgłoszonego nasypu odpadem niewiadomego pochodzenia, wobec faktu, że były przedmiotem analizy organów obu instancji nie mogły skutecznie uruchomić postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie wskazał na takie okoliczności (mogące mieć znaczenie w kontekście art. 156 § 1 k.p.a.), które nie byłyby objęte badaniem już przez Organy nadzorcze. W takiej zaś sytuacji nie było możliwe przystąpienie do merytorycznej oceny podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzutów i należało zareagować postanowieniem przewidzianym w ww. art. 61a § 1 k.p.a.
W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że GINB nie naruszył w swoich postanowieniach art. 61a § 1 k.p.a.
9. Niezasadne są zarzuty strony, że organ nie prowadził postępowania nieważnościowego w przedmiotowej sprawie bowiem nie mogła ona podnieść konkretnych zarzutów z powodu braku znajomości rozwiązań projektowych, w przedmiotowej sprawie było już prowadzone postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, które zakończyło się odmową stwierdzenia nieważności. Skoro w toku tego postępowania organ dysponował pełną dokumentacją projektową przedmiotowej inwestycji, nie budzi wątpliwości, że postępowanie nieważnościowe obejmowało kontrolę wszelkich aspektów naruszenia prawa w decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę.
Nadto, skarżąca nie kwestionowała zakwalifikowania jej wniosku skierowanego do Prezydenta Miasta K. jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również nie zaskarżyła do sądu administracyjnego decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności. W konsekwencji organ zasadnie uznał, że brak jest podstaw do ponownego badania tej samej sprawy w tym samym trybie.
Prawidłowe było także stanowisko organu, zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania nie obliguje organu do odnoszenia się do merytorycznych zarzutów strony. Na tym etapie organ bada wyłącznie przesłanki formalne dopuszczalności postępowania, a nie zasadność podnoszonych argumentów, co czyni zarzuty skarżącej w tym zakresie bezskutecznymi.
Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenie jego nieważności.
10. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę stosownie do art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło