VII SA/Wa 1478/10

WyrokWSA w Warszawie2010-10-21

Skład orzekający: Bożena Więch - Baranowska, Krystyna Tomaszewska, Jolanta Zdanowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego uchylające w całości postanowienie organu pierwszej instancji, bez orzekania co do istoty sprawy lub umarzania postępowania, stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa?
Ratio decidendi
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego, które polega wyłącznie na uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji, bez orzekania co do istoty sprawy lub umarzania postępowania, stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ wykracza poza katalog dopuszczalnych rozstrzygnięć zawarty w art. 138 § 1 Kpa. Takie naruszenie uzasadnia stwierdzenie nieważności postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Stan faktyczny
M. i P. B. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu na nich kary za nielegalne użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności, utrzymując w mocy swoje wcześniejsze postanowienie. Skarżący zarzucili, że postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego było dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa z powodu ograniczenia się do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Protokolant ref. staż. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi M. B. i P. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. B. i P. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VII SA/Wa 1478/10 UZASADNIENIE Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu wniosku M. i P. B. o stwierdzenie nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r., znak: [...] uchylającego w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., znak: [...] wymierzające M. i P. B. karę z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowanej części budynku mieszkalnego zaliczanego do kategorii I, usytuowanego na działce nr ewid. [...] obręb [...] zachód w ...] przy ul. [...], w kwocie 10.000, 00 zł postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 04.09.2008 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przypadku stwierdzenia użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego, właściwy organ wymiera karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego ( art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego). Do nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego obliguje organ sam fakt stwierdzenia nielegalnego użytkowania. Organ nadzoru budowlanego musi jednak dysponować materiałem dowodowym, z którego w sposób jednoznaczny wynika, że przystąpiono do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem przepisu art. 54, tj. również przed upływem terminu do wniesienia przez właściwy organ sprzeciwu w sprawie złożonego zawiadomienia o zakończeniu budowy. Podczas oględzin w dniu 6 lutego 2007 r. i 28 maja 2008 r. Pan P. B. oświadczył " ... ściany pomieszczeń, armatura były już wykończone w lipcu 2005 r. kiedy przeprowadzono pierwszą kontrolę. Już wówczas pomieszczenia były przygotowane w pełnym zakresie. W chwili obecnej kontrolowani nie użytkują tych pomieszczeń (...) w budynku zamieszkują dwie osoby, które swoje potrzeby mieszkaniowe realizują w pozostałych częściach budynku". Na podstawie powyższych ustaleń powiatowy organ nadzoru budowlanego przyjął, że sporny obiekt budowlany jest użytkowany i postanowieniem z dnia [...].czerwca.2008 r., znak: [...] wymierzył M. i P. B. karę z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowanej części budynku mieszkalnego. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, ustalenia organu nadzoru budowlanego stopnia podstawowego nie wykazały w sposób dostateczny nielegalnego użytkowania rozbudowanej części spornego budynku mieszkalnego, a zatem przedwczesne było przyjęcie przez organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego, że przystąpiono do użytkowania rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Opisane wyżej uchybienia proceduralne uzasadniały uchylenie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazanego wyżej postanowienia z dnia [...] czerwca 2008 r., znak: [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego nie jest obarczone żadną z wad prawnych enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa skutkujących stwierdzeniem nieważności. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu wniosku M. i P. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 utrzymał w mocy postanowienie z dnia 7 maja 2010 r. W uzasadnieniu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał wcześniejszą argumentację stwierdzając, iż kontrolowane w postępowaniu nadzwyczajnym postanowienie nie jest dotknięte żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. i P. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący podnieśli, iż kontrolowane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r dotknięte jest wadą rażącego naruszenia prawa z powodu ograniczenia się organu do uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wbrew ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r dotknięte jest wadą rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Badane postanowienie jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazuje art. 138 § 1 pkt 2 kpa zgodnie z którym " organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji". Z cytowanego przepisu wynika zatem, że wydana na jego podstawie decyzja kasacyjna związana musi być z rozstrzygnięciem polegającym na odmiennym orzeczeniu co do istoty sprawy albo na umorzeniu postępowania pierwszej instancji. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa ograniczył się wyłącznie do uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku rozpatrzenia odwołania, jako nieprzewidziane w przepisie art. 138 kpa jest niedopuszczalne. Przepis art. 138 kpa zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy, który nie może dowolnie kształtować treści wydawanych rozstrzygnięć. Przepis art. 138 kpa jest jasny w swej treści i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Rozstrzygnięcie organu odwolawczego , które nie mieści się w ramach art. 138 kpa stanowi rażące naruszenie prawa ( wyrok NSA z dnia 13 października 1983 r, S.A./Kr 706/83 ). Skoro zatem rozstrzygnięcie podjęte przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zostało przewidziane w katalogu ujętym w art. 138 kpa to należy uznać, że narusza ono w sposób rażący prawo. W tym stanie rzeczy należało skargę uwzględnić zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz 1270 ze zm ). Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie o przepis art. 200 w/w ustawy, a rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności wydane zostało na zasadzie art. 152 w/w ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło