VII SA/Wa 1485/04
WyrokWSA w Warszawie2005-07-12
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Mirosława Kowalska, Bogusław Cieśla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zastępcze pisma osobie niebędącej sąsiadem w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest skuteczne, jeśli nie zamieszczono zawiadomienia o doręczeniu na drzwiach mieszkania adresata?Ratio decidendi
Doręczenie zastępcze jest skuteczne tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie przesłanki określone w art. 43 k.p.a., w tym obowiązek zamieszczenia zawiadomienia o doręczeniu na drzwiach mieszkania adresata. Brak takiego zawiadomienia prowadzi do bezskuteczności doręczenia. W sytuacji, gdy doręczenie nie było prawidłowe, organ nie mógł odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującej rozbiórkę i budowę komina. Skarżąca podniosła, że decyzja została jej doręczona z uchybieniem terminu, gdyż doręczono ją osobie nieuprawnionej, a następnie przekazano z opóźnieniem. Organ dwukrotnie odmówił przywrócenia terminu, uznając doręczenie zastępcze za skuteczne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdził, że nie podlega ono wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Asesor WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant Marzena Godlewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. M. w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. M. w [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
VII SA/Wa 1485/04
U Z A S A D N I E N I E
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. wydaną na podstawie art. 66 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał Zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ulicy M. w [...] usunięcie nieprawidłowości istniejących w budynku przez rozbiórkę istniejącego oraz budowę nowego komina wentylacyjno – dymowego .
Decyzja ta została przesłana na adres M. S. zamieszkałego przy ulicy M. w [...] reprezentującego Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej. Wobec nieobecności adresata w mieszkaniu doręczyciel przesyłkę przekazał B. P. zamieszkałej w budynku przy ulicy M. w [...].
Odwołanie od tej decyzji w dniu [...] lutego 2004 r. złożyła Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ulicy M. w [...] wskazując ,że obowiązek określony w decyzji powinien być nałożony na Gminę [...].
Poza tym w dniu [...] lutego 2004 r. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i podniosła ,że uchybienie terminu spowodowane było doręczeniem przedmiotowej decyzji w dniu [...] lutego 2004 r. osobie nieuprawnionej . Korespondencja została przekazana przez B. P. członkowi Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej M. S. dopiero w dniu [...] lutego 2004 r. Pozostałym członkom zarządu nie doręczono decyzji . Natomiast jeśli liczyć termin od dnia [...] lutego 2004 r. odwołanie zostało wniesione z jego zachowaniem .
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. na podstawie art. 59 § 1 kpa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2004 r.
W uzasadnieniu wskazał ,że stosownie do art. 58 § 2 kpa prośbę o przywrócenie terminu należało wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi . W tym przypadku przyczyna ta ustała w dniu [...] lutego 2004 r. kiedy doręczono decyzję osobie uprawnionej . Siedmiodniowy termin upłynął w dniu [...] lutego 2004 r. czyli kiedy nie upłynął jeszcze termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. ( upływał bowiem w dniu [...] lutego 2004 r. ) . Strona mogła zatem wieść odwołanie nie uchybiając terminowi .
Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ulicy M. w [...] . Sprawa zawisła pod sygnaturą VII SA/Wa 1236/04
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uwzględniając skargę postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. wydanym na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił jedynie własne postanowienie nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania .
W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał ,że ponowna analiza materiału dowodowego - w związku ze skargą do Sądu , doprowadziła do wniosku ,że należało wziąć pod uwagę treść art. 43 kpa . Stosownie do w/w przepisu w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika , sąsiada lub dozorcy domu , gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi ; o doręczeniu pisma do rak sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata. Organ uznał , że nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości statusu osoby , która w dniu [...] lutego 2004 r. w imieniu adresata pokwitowała odbiór decyzji . Powyższe ustalenia mogły mieć natomiast wpływ na sposób załatwienia sprawy.
Po uchyleniu własnego postanowienia z dnia [...] marca 2004 r. organ dwa miesiące później ponownie rozstrzygnął sprawę merytorycznie i postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. na podstawie art. 59 § 1 kpa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2004 r.
W uzasadnieniu podniósł , że przeprowadził przesłuchanie w charakterze świadków osoby zainteresowane to jest adresata przesyłki M. S. i B. P. osobę , która podpisała odbiór przesyłki , jest znajomą adresata mieszkającą w sąsiednim bloku . Poza tym organ ustalił , iż w przypadku nieobecności w mieszkaniu M. S. - adresata pisma, listonosz na podstawie ustnych ustaleń doręczał jego korespondencję B. P..
B. P. jak i M. S. zgodnie zeznali , iż korespondencja została oddana do rąk M. S. w dniu [...] lutego 2004 r. mimo ,że listonosz doręczył ją B. P. w dniu [...] lutego 2004 r.
W tych okolicznościach organ uznał ,że doręczenie decyzji B. P. w dniu [...] lutego 2004 r. było skuteczne a okoliczność , że korespondencja faktycznie przekazana została do rąk adresata w dniu [...] lutego 2004 r. nie ma znaczenia dla ustalenia daty [...] lutego 2004 r. jako daty doręczenia właściwemu adresatowi .
Ponowną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania złożyła Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ulicy M. w S..
W skardze wskazano na naruszenie art. 43 kpa poprzez błędne ustalenie , że korespondencja zawierająca decyzję została prawidłowo doręczona stronie w dniu [...] lutego 2004 r. Tymczasem nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do uznania , iż doręczenie to było skuteczne. Ponadto zarzucono w skardze brak przytoczenia podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia oraz niedostatki jego uzasadniania .
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Skargę należało uwzględnić.
Na wstępie trzeba zauważyć , że jest to kolejne rozstrzygniecie organu w tej sprawie w postaci postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2004 r.
Sytuacja taka zaistniała z uwagi na fakt , że swoje poprzednie postanowienie nr [...] z dnia [...] marca 2004 r organ uchylił w trybie przewidzianym w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tzw. autokontroli ) , a następnie rozstrzygnął sprawę merytorycznie w ten sam sposób jak poprzednio wydając postanowienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r.
Tymczasem uwzględnienie skargi w całości oznaczać mogło skorygowanie zaskarżonego postanowienia wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego i w całości powinno być zgodne z żądaniem zawartym w skardze.
Postanowienie wydane w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. mogło tylko zadośćuczynić skardze, nie mogło natomiast (jak stało się w tym przypadku) przynieść skutku w postaci identycznego rozstrzygnięcia ( zaskarżonego poprzednio przez stronę ) bo tę możliwość wykluczyło już przekazanie sprawy do sądu. Zakres możliwości służących organowi administracji na podstawie tego przepisu (kompetencja) jest zdeterminowany interesem skarżącego ujawnionym w treści skargi.
Poza tym zasadnie strona skarżąca podnosi , iż doszło do naruszenia art. 43 kpa.
Aby można uznać, iż doręczenie zastępcze określone w art. 43 kpa dokonane zostało prawidłowo muszą zostać spełnione określone w tym przepisie przesłanki, a mianowicie:
1. Adresat musi przebywać w mieszkaniu- choć w momencie doręczenia przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny,
2. Pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w art.43 kpa (dorosły domownik, sąsiad lub dozorca) w kolejności w tym przepisie przewidzianej,
3. Osoba odbierająca pismo zobowiąże się do jego oddania adresatowi osobiście,
4. Na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel winien zamieścić zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób niż domownicy (tj. do rak sąsiada lub dozorcy).
Użyty w przepisie (art. 43 k.p.a.) zwrot "pismo doręcza się" nie pozostawia wątpliwości, że organ doręczający ma obowiązek podjęcia starań ukierunkowanych na dokonanie doręczenia zastępczego. Ustawodawca nie przyznaje doręczającemu prawa do wyboru zachowania się.
Tymczasem poczynione w toku postępowania ustalenia wskazują ,że działania doręczyciela były następstwem zawarcia nieformalnego porozumienia między doręczycielem oraz M. S. i B. P. na mocy którego doręczyciel w wypadku nieobecności adresata w mieszkaniu dostarczał korespondencję do rąk B. P. .
Brak jest jakichkolwiek dowodów na to, iż było to upoważnienie formalnie zawarte w placówce pocztowej , co zmieniałoby sytuację prawną w zakresie doręczenia , które nie byłoby wówczas zastępcze .
W tej sprawie, doręczyciel nie zważając na obowiązki wynikające z art. 43 kpa doręczył pismo adresowane dla M. S. na adres B. P. zamieszkałej przy ulicy M. w S. . Trudno uznać , iż jest to osoba wskazana w art. 43 kpa czyli sąsiad , skoro zamieszkuje w innym budynku a samo pismo adresowane było na Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej .
Przepis art. 43 kpa ma charakter gwarancyjny dlatego istnieje konieczność ścisłego zachowania ustalonej przez ustawodawcę kolejności doręczenia tj. przede wszystkim do rąk dorosłego domownika, następnie dorosłego sąsiada, a w ostateczności dozorcy domu a nie osobie mieszkającej w kolejnym bloku jak stało się w tym przypadku .
Poza tym brak jest informacji czy doręczyciel zamieścił zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innej osoby niż domownicy (tj. do rąk sąsiada lub dozorcy).
Brak takiego zawiadomienia (o doręczeniu pisma do rąk sąsiada lub dozorcy), prowadzi do bezskuteczności doręczenia pisma.
Wprawdzie datą doręczenia z art. 43 kpa jest dzień oddania pisma do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu i ten moment jest miarodajny a okoliczność, że osoba wskazana w przepisie nie doręczyła w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Jednak dzieje się tak tylko wówczas gdy doręczenie to dokonane zostało w sposób prawidłowy .
W sprawie niniejszej doręczenie nie spełniało wymagań określonych w trybie art. 43 kpa dlatego organ nie mógł zasadnie uznać , iż doręczenie nastąpiło w dniu [...] lutego 2004 r. poprzez przyjęcie przesyłki przez B. P..
Przeprowadzone przez organ postępowanie wykazało natomiast bezspornie , iż M. S. otrzymał decyzję dopiero w dniu [...] lutego 2005 r. a zatem jego odwołanie zostało wniesione z zachowaniem 14 dniowego terminu przewidzianego do jego wniesienia . Dlatego bezprzedmiotowe było prowadzenie postępowania co do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania .
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) uchylił zaskarżone postanowienie . Natomiast na podstawie art. 152 wyżej wskazanej ustawy orzekł jak w pkt. II wyroku . O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tejże ustawy .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło