VII SA/Wa 1486/08
PostanowienieWSA w Warszawie2008-10-29
Skład orzekający: Katarzyna Pakuła - Getka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawczyni, której małżonek prowadzi zyskowną działalność gospodarczą i ponosi znaczne wydatki związane z utrzymaniem domu, rodziny i firmy, może zostać uznana za osobę kwalifikującą się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych)?Ratio decidendi
Wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ jej małżonek prowadzi zyskowną działalność gospodarczą, a ponoszone przez rodzinę wydatki, w tym koszty utrzymania samochodów, raty kredytu i koszty utrzymania domu, świadczą o posiadaniu zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób o trudnej sytuacji materialnej.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni A. B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sąd wezwał wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej jej i męża, w tym dochodów z działalności gospodarczej męża, posiadanych pojazdów, dodatkowych dochodów oraz kosztów utrzymania. Po analizie złożonych dokumentów i wyjaśnień, sąd postanowił odmówić przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówiono A. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2008r. po rozpoznaniu wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić A. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.
W dniu 22 września 2008r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy A.B., w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 1 października 2008r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:
-jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi mąż oraz czy zatrudnia w związku z jej prowadzeniem pracowników jeśli tak, należało wskazać ilu,
-czy wnioskodawczyni lub jej małżonek posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać markę, rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem (ubezpieczenie, paliwo),
-czy podejmuje prace dodatkowe np. umowy zlecenia, dorywcze, sezonowe, a jeśli tak, to jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać ich wysokość,
-na jaki cel małżonek zaciągnął kredyt i wskazać ile wynoszą miesięczne raty oraz kiedy upływa termin spłaty kredytu,
oraz do nadesłania wyciągów bądź wykazów z indywidualnego konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy wnioskodawczyni i męża oraz zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka z dwóch ostatnich miesięcy.
W dniu 17 października 2008r do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawczyni na wyżej wymienione pismo.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem
o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ww. ustawy.)
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie analizując dane zawarte w przedmiotowym wniosku
i nadesłanych wyjaśnieniach uznano, iż wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni jest na utrzymaniu męża, który prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży detalicznej paliw. Wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem oraz dwójką dzieci. Wnioskodawczyni podała, że dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez małżonka w sierpniu wyniósł 17,272,93 złotych. Ponadto zakreśliła w formularzu, że posiada dom mieszkalny o pow. 217,10 m- oraz nieruchomość rolną o pow. 0,8665 ha.
Wnioskodawczyni wyszczególniła, że wspólnie z mężem ponoszą następujące koszty tj. zakup węgla na sezon grzewczy w wysokości ok. 3.000,00 złotych, na drewno ok. 1.000,00 złotych, prąd 140 złotych miesięcznie, gaz 40 złotych miesięcznie, opłata za telefon ok. 200,00 złotych, podatek rocznie 250,00 złotych, utrzymanie dzieci (szkoła ok. 1.000,00 złotych ), bilety dla dwójki dzieci 67,00 złotych.
W nadesłanych wyjaśnieniach wnioskodawczyni podała, że mąż jest właścicielem Fiata Cinquecento rok produkcji 1993 oraz współwłaścicielem Jelcza -rok produkcji 1985, Skania 113 - rok produkcji 1991, Poloneza Truck - rok produkcji 1994r. Koszty związane z utrzymaniem samochodów wynoszą od 5-6 tysięcy. Skarżąca zaznaczyła, że samochód Jelcz wymagał częstej naprawy z powodu złego stanu technicznego dlatego, też mąż zaciągnął kredyt na zakup samochodu Skania, który jest niezbędny do funkcjonowania firmy.
Wnioskodawczyni przesłała także harmonogram spłat kredytu, w którego wynika, że miesięczna spłata raty kredytu wynosi 1.895,03 złotych. Ponadto strona skarżąca wyjaśniła, że nie podejmuje żadnych prac dodatkowych.
Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawczynię której małżonek prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z niej dochody, nie sposób uznać za osobę na tyle ubogą, że konieczne jest jej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych.
Za odmową przyznania stronie skarżącej przemawia przede wszystkim okoliczność, iż mąż prowadzi zyskowną działalność gospodarczą (dochód za sierpień wyniósł 17,272,93 złotych). Ponadto ponoszone przez wnioskodawczynię i jej męża wydatki tj. wysokość kosztów utrzymania samochodów, rata miesięczna spłaty kredytu, koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz utrzymanie domu i rodziny świadczą również o posiadaniu przez skarżącą zdolności ponoszenia kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie nie są zbyt wysokie w porównaniu z tymi wydatkami. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.
Podkreślić należy, iż z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni w niniejszej sprawie uiściła wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200,00 złotych. Powyższe wskazuje, że skarżąca będzie w stanie także samodzielnie ponosić ewentualnie pozostałe koszty sądowe w sprawie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło