VII SA/Wa 1490/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) kwietnia 2013 r., znak: (...) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. skargę oddala; II. przyznaje ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A.F. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] postanowieniem znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. działając na podstawie art. 20 § 1 pkt 3, art. 22 § 5 pkt 2, 64a § 1 pkt 1 oraz art. 119 § 1, 120 § 1, 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r., Nr 110 poz. 968 ze zm.), nałożył na A. N: 1) grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 3 000 złotych z powodu uchylenia się od wykonania obowiązku określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego, 2) obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie postanowienia w wysokości 68 złotych. Równocześnie wezwał zobowiązanego do wpłacenia powyższej grzywny i opłaty egzekucyjnej tj. łącznie kwoty 3068 złotych w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia na wskazany rachunek. Jednocześnie organ poinformował, że w razie nie uiszczenia kwota w/w zostanie ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Ponadto organ wezwał A. N. do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia pod rygorem nałożenia grzywien w tej samej lub wyższej kwocie, bądź zastosowania innych środków egzekucyjnych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...].08.2010 r znak [...][...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nakazał A. N., zam. [...],[...][...] właścicielowi zabytku nieruchomego - budynku mieszkalnego, położonego na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gm. [...], wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] lutego 1965 r.; przeprowadzenie robót budowlanych niezbędnych ze względu na zagrożenie zniszczeniem i istotnym uszkodzeniem, w zakresie obejmującym: 1) natychmiastowe zabezpieczenie ściany wschodniej przed zawaleniem, 2) odgruzowanie terenu przy ścianie wschodniej z posortowaniem do odzyskania maksymalnej ilości materiału historycznego, 3) naprawę murów zewnętrznych poprzez uzupełnienie ubytków materiału budowlanego i wymianę miejscowo zniszczonej cegły, spoinowania i tynków, materiałem analogicznym do historycznego, 4) naprawę i uzupełnienie pokrycia dachu i właściwe odprowadzenie wody opadowej (rynny i rury spustowe), 5) naprawę konstrukcji więźby dachowej poprzez wzmocnienie lub odtworzenie uszkodzonych elementów, 6) naprawę drewnianych konstrukcji stropów poprzez uzupełnienie brakujących i wzmocnienie lub odtworzenie uszkodzonych elementów, 7) uzupełnienie brakujących elementów drewnianej konstrukcji i szklenia stolarki okiennej oraz drzwiowej. W zakresie obowiązku wykonania robót określonych w pkt. 1 [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Dla wykonania pozostałego zakresu robót (wymienionych w pkt. 2-8) organ ustalił termin nie później niż do dnia [...].06.2011 r. Od tej decyzji w dniu [...].08.2010 r. A. N. wniósł odwołanie. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] października 2011 r. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie w dniu [...].06.2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem oddalił skargę zobowiązanego na powyższą decyzję (sygn. akt I SA/Wa 2513/10). W wyniku kontroli, przeprowadzonej w dniu [...].08.2011 r., stwierdzono, że A. N. nie wykonał nakazanych ww. decyzją robót budowlanych. Kolejna kontrola (w dniu [...].01.2012 r.) również wykazała niewykonanie zakresu robót nałożonych na zobowiązanego decyzją z dnia [...].08.2010 r. Upomnieniem z dnia [...].05.2012 r. (znak: [...])[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wezwał A. N. do wykonania nakazanych prac. Obowiązek wynikający z decyzji nie został wykonany, a wobec tego postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i wdrożone właściwe środki. Po rozpatrzeniu zażalenia od powyższego postanowienia A. N. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wysokości nałożone grzywny w kwocie 3000 złotych i w tym zakresie orzekł o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 1000 złotych a w pozostałym zakresie zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 121 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Każdorazowo nałożona grzywna w przypadku osoby fizycznej nie może przekraczać kwoty 10.000 zł. W ocenie organu drugiej instancji możliwość kilkukrotnego nakładania grzywny - w razie niewykonania obowiązku - uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej wysokości nałożonej grzywny w kwocie 3.000 zł i ustalenie jej wysokości na 1.000 zł Zdaniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zmiana wysokości grzywny i określenie jej w wysokości 1.000 zł powinno skutecznie skłonić zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku wykonania robót budowlanych budynku mieszkalnego, położonego na działce ozn. nr [...] w miejscowości [...], a jednocześnie zapewni realizację zasady celowości i stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego, określonej w art. 7 § 2 ustawy. Organ podniósł, że nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest również okoliczność trudnej sytuacji finansowej zobowiązanego. Z kopii decyzji z [...].06.2012 r. O przyznaniu zobowiązanemu zasiłku dla bezrobotnych, załączonej do zażalenia, wynika, że – A. N. jest osobą bezrobotną z określonym prawem do zasiłku w wysokości 794,20 zł brutto za pełny miesiąc, w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz kwotę 623,60 zł brutto za pełny miesiąc w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do świadczenia. Organ stwierdził, że odnośnie prośby o rozłożenie grzywny na raty, należy zauważyć, że art 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego (art. 125 § 2 ustawy). Natomiast w myśl art. 126 ww. ustawy na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75 % lub w całości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] kwietnia 2013r. wniósł A. N. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia organu pierwszej instancji. Skarżący wskazał, że nałożenie grzywny dotyczy przymuszenia do wykonania prac budowlanych o szerokim zakresie w odniesieniu do wiejskiego domu znajdującego się od pokoleń w rodzinie skarżącego prawdopodobnie omyłkowo zakwalifikowanego, jako zabytek. Dla skarżącego, który jest osobą bezrobotną grzywna jest niemożliwa do uiszczenia. Skarżący wniósł też o ewentualne rozłożenie grzywny na raty po 50 złotych każda. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została oddalona ponieważ zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Sąd badał postanowienie zaskarżone pod względem zgodności z prawem materialnym a także z przepisami postępowania. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2013r. uchylające postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2012r. w części nałożonej grzywny w kwocie 3000 złotych i w tym zakresie orzekające o nałożeniu grzywny w wysokości 1000 złotych a w pozostałym zakresie utrzymujące postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. Podstawą materialno - prawną orzekania organów jest przepis art. 119 § 1 i art. 120 § 1, art. 122 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. 2012r. poz 1015). Przepisy te przewidują możliwość nałożenia grzywny w celu przymuszenia, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego wykonania określonych czynności. Grzywną tę nakłada się jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucyjnego dla wykonania obowiązkowości o charakterze niepieniężnym. Grzywna ta nie jest karą, ale formą nacisku mająca skłonić zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było je uiszczenie tylko do odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego czy w drodze wykonania zastępczego (wyrok NSA z 26.07.2012r. II OSK 813/11). W ocenie sądu organ egzekucyjny stosując środek w postaci grzywny w celu przymuszenia działał w oparciu o zasadę środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. W przeciwieństwie do wykonania zastępczego nie powoduje ona znacznego obciążenia finansowego zobowiązanego a ponadto zobowiązany może przystąpić do wykonania obowiązku. Stosownie bowiem do art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu a postępowanie w tej kwestii wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Ponadto grzywny uiszczone lub ściągnięte w razie wykonania obowiązku mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75 % lub w całości. Organ egzekucyjny stosując środek egzekucyjny i zmierzając do wykonania obowiązku winien stosować środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Nałożony obowiązek wynika z decyzji z dnia [...] sierpnia 2010r. [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i dotyczy przeprowadzenia niezbędnych prac zabezpieczających i remontowych przy zabytku budynku mieszkalnym, która to decyzja była kontrolowana przez Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie I SA/Wa 2513/10. W postępowaniu egzekucyjnym nie może już podlegać kontroli organu czy też sądu zasadność wpisu do rejestru zabytków przedmiotowego domu mieszkalnego i nałożenia obowiązków zabezpieczających i remontowych przez konserwatora zabytków. Organ egzekucyjny nie ma także możliwości rozkładania grzywny na raty, natomiast może grzywnę odnoszącą się do obowiązku który wynikał z ustawy o ochronie zabytków stosować kilkakrotnie. W konkretnym przypadku w ocenie sądu organ zastosował właściwy środek w celu przymuszenia właściciela zmierzający do wykonania zabezpieczenia i remontu obiektu mniej uciążliwego dla skarżącego pod względem finansowym niż wykonanie zastępcze. Jednocześnie skarżący ma możliwość zadecydować jako właściciel przedmiotowego budynku mieszkalnego wpisanego do rejestru zabytków o realnej przyszłości tego obiektu, o którym napisał w skardze, że jest w jego rodzinie od pokoleń. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.