VII SA/Wa 1494/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : umorzenia postępowania organu I instancji postanawia : odmówić J.D. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła w dniu 11 lipca 2013 r. (data stempla biura podawczego) skarga J.D. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] znak : [...] wraz formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona. Wnioskodawca wraz z żoną utrzymują się z emerytur o łącznej wysokości 3.059,63 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 46 m ² oraz udział wynoszący 5/8 w nieruchomości rolnej o powierzchni 3,27 ha. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że wraz z żoną są osobami przewlekle chorymi, których dochody w znacznej części są przeznaczane na leczenie zakup leków i ochronę zdrowia. Wnioskodawca dodał, że rehabilitacja po operacji i długotrwały pobyt w szpitalu uniemożliwiają mu poruszanie się, a także żona wymaga opieki medycznej. Zarządzeniem z dnia 24 lipca 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem domu o powierzchni 46 m ², należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp.). Zapytano wnioskodawcę także jaką kwotę miesięcznie przeznacza wraz z żoną na bieżące potrzeby życia codziennego, (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.) oraz jaką kwotę miesięcznie przeznacza na leczenie i zakup lekarstw dla siebie i żony. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy otrzymuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych, jeśli tak, należało podać jakie oraz w jakiej wysokości i z jaką częstotliwością oraz czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z zakupem nawozów, środków ochrony roślin lub innych niezbędnych produktów związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, należało wskazać wysokość ponoszonych wydatków. Wezwano wnioskodawcę także do podania, czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało wskazać markę, rok produkcji i koszty związane z utrzymaniem (zakup paliwa, ew. naprawy). Zapytano wnioskodawcę czy otrzymuje pomoc od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z konta bankowego własnego oraz małżonki z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli je posiadają. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 5 sierpnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że miesięczne koszty jakie wnioskodawca ponosi związane z utrzymaniem domu wynoszą w sumie 553,00 złotych (w tym za energię elektryczną w wysokości 90,00 zł, zakup butli z gazem w wysokości 50 zł, za dostawę wody w wysokości 10,00 zł, odbiór nieczystości stałych w wysokości 21,00 zł, korzystanie z telefonów w wysokości 100,00 zł, podatek rolny w wysokości 62,00 zł, na zakupu opału w wysokości 220,00 zł). Na bieżące potrzeby życia codziennego w tym na zakup żywności wnioskodawca przeznacza średnio 25,00 zł dziennie czyli 775 zł miesięcznie, na zakup odzieży 200,00 zł, środków czystości 100,00 zł, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 1.075,00 zł. Wnioskodawca oświadczył, że na bieżące leczenie i zakup lekarstw dla dwóch osób przeznacza miesięcznie kwotę w wysokości 250,00 złotych. Dodał, iż prywatne leczenie żony u specjalisty chirurga naczyniowego wynosi 750,00 zł, a ostatnia wizyta miała miejsce w dniu 20 lipca 2013 r. Wnioskodawca oświadczył, że otrzymuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 1.762,21 złotych, uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości 408,60 złotych, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 392,18 złotych, płatności ONW w wysokości 654,72 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 3.217,71 złotych. Wnioskodawca zaznaczył, że dopłaty do posiadanych gruntów rolnych otrzymuje raz w roku. Podał, że na zakup nawozów, środków i usług związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w tym na wynajęcie maszyn i zakup paliwa do obróbki pola przeznacza kwotę w wysokości 1.300,00 zł, za wynajęcie kombajnu do zbioru zboża w wysokości 400,00 zł, zakup nawozu i środków ochrony roślin w wysokości 1.000,00 zł, zakup usługi prasowania słomy w wysokości 250,00 zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 2.950,00 zł. Wnioskodawca wskazał, że posiada samochód osobowy marki [...] rocznik 1997r., a miesięczny koszt utrzymania samochodu, w tym zakup paliwa wynosi 200,00 zł oraz koszt ubezpieczenia samochodu OC 372,00 zł rocznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie otrzymuje pomocy od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych. Dodał, że ponosi wydatek związany z ubezpieczeniem na życie siebie i żony w wysokości 42,00 zł miesięcznie. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą około 2.120,00 złotych (553,00 + 1.075,00 + 250,00 + 200,00 + 42,00). Wnioskodawca dodał, że w dniach od 24 maja do 10 czerwca 2013 r. przebywał w szpitalu, co spowodowało zwiększenie wydatków na przejazd samochodem osobowym, zakup żywności oraz dodatkowe wydatki na rehabilitację i środki opatrunkowe. Wnioskodawca wskazał, że obecnie przebywa w domu, wymaga stałej opieki osoby trzeciej, systematycznych wizyt kontrolnych oraz stałej rehabilitacji w domu i ośrodkach rehabilitacyjnych. Wnioskodawca dołączył wyciąg z dwóch ostatnich miesięcy z rachunku bankowego żony, oświadczając że nie posiada własnego konta osobistego, a emeryturę otrzymuje przekazem pocztowym. Dołączył także kopię karty informacyjnej ze szpitala. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że wnioskodawca posiada do dyspozycji stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.059.63 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawca otrzymuje ponadto raz w roku dopłaty do posiadanych gruntów rolnych o łącznej wysokości 3.217,71 złotych. Jak oświadczył na zakup nawozów, środków i usług związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w tym na wynajęcie maszyn i zakup paliwa przeznacza w sumie kwotę w wysokości 2.950,00 złotych. Z zestawienia wysokości otrzymywanych dopłat oraz ponoszonych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego wynika, że do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota w wysokości 167,71 złotych (3.217,71 zł – 2.950,00 zł). Zaznaczyć należy, że wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala wnioskodawcy na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych własnych i żony, pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem domu, bieżącymi opłatami, jak również na pokrycie kosztów związanych z posiadaniem samochodu, leczeniem i zakupem lekarstw. Ponadto wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o powierzchni 3,27 ha, a zatem ma potencjalne możliwości uprawy dla potrzeb własnych, co wpływa także na obniżenie kosztów utrzymania. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżący zaś do grona takich osób nie należy posiada bowiem stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytur oraz dodatkowe środki finansowe otrzymywane z tytułu dopłat do posiadanych gruntów rolnych. Stwierdzić zatem należy, że przy takiej wysokości uzyskiwanych dochodów nie można uznać wnioskodawcę za osobę ubogą znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, bądź pozbawioną środków do życia, co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza wnioskodawcy także na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. związanych z utrzymaniem samochodu osobowego, czy ubezpieczeniem na życie siebie i żony. Zaznaczyć należy, że o ile posiadanie samochodu, czy nieruchomości rolnej mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy standard ten znacznie przekracza. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaznaczyć należy, iż także ewentualne pozostałe koszty sądowe, jakie mogą wystąpić w sprawie bądź też nie pojawić się w ogóle, będą niższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi. Stwierdzono zatem, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatkach wnioskodawca będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i wygospodarować na ten cel odpowiednie środki ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi bądź też poprzez zgromadzenie środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Tak więc strona powinna w procedurze planowania uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych i poczynić konieczne oszczędności na ten cel (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 131/04, niepublikowane). Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawca przy wysokości stałego dochodu miesięcznego jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to utraty płynności finansowej jego oraz żony. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.