VII SA/Wa 1494/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym ze skargi J. D. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenie postępowania organu pierwszej instancji postanawia: odmówić J. D. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła w dniu 11 lipca 2013 r. (data stempla biura podawczego) skarga J. D. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2013 r. znak : [...] wraz formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona. Wnioskodawca wraz z żoną utrzymują się z emerytur o łącznej wysokości 3.059,63 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 46 m ² oraz udział wynoszący 5/8 w nieruchomości rolnej o powierzchni 3,27 ha. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że wraz z żoną są osobami przewlekle chorymi, których dochody w znacznej części są przeznaczane na leczenie zakup leków i ochronę zdrowia. Wnioskodawca dodał, że rehabilitacja po operacji i długotrwały pobyt w szpitalu uniemożliwiają mu poruszanie się, a także żona wymaga opieki medycznej. Zarządzeniem z dnia 24 lipca 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem domu o powierzchni 46 m ², należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp.). Zapytano wnioskodawcę także jaką kwotę miesięcznie przeznacza wraz z żoną na bieżące potrzeby życia codziennego, (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.) oraz jaką kwotę miesięcznie przeznacza na leczenie i zakup lekarstw dla siebie i żony. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy otrzymuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych, jeśli tak, należało podać jakie oraz w jakiej wysokości i z jaką częstotliwością oraz czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z zakupem nawozów, środków ochrony roślin lub innych niezbędnych produktów związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, należało wskazać wysokość ponoszonych wydatków. Wezwano wnioskodawcę także do podania, czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało wskazać markę, rok produkcji i koszty związane z utrzymaniem (zakup paliwa, ew. naprawy). Zapytano wnioskodawcę czy otrzymuje pomoc od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z konta bankowego własnego oraz małżonki z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli je posiadają. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 5 sierpnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że miesięczne koszty jakie wnioskodawca ponosi związane z utrzymaniem domu wynoszą w sumie 553,00 złotych (w tym za energię elektryczną w wysokości 90,00 zł, zakup butli z gazem w wysokości 50 zł, za dostawę wody w wysokości 10,00 zł, odbiór nieczystości stałych w wysokości 21,00 zł, korzystanie z telefonów w wysokości 100,00 zł, podatek rolny w wysokości 62,00 zł, na zakupu opału w wysokości 220,00 zł). Na bieżące potrzeby życia codziennego w tym na zakup żywności wnioskodawca przeznacza średnio 25,00 zł dziennie czyli 775 zł miesięcznie, na zakup odzieży 200,00 zł, środków czystości 100,00 zł, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 1.075,00 zł. Wnioskodawca oświadczył, że na bieżące leczenie i zakup lekarstw dla dwóch osób przeznacza miesięcznie kwotę w wysokości 250,00 złotych. Dodał, iż prywatne leczenie żony u specjalisty chirurga naczyniowego wynosi 750,00 zł, a ostatnia wizyta miała miejsce w dniu 20 lipca 2013 r. Wnioskodawca oświadczył, że otrzymuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 1.762,21 złotych, uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości 408,60 złotych, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 392,18 złotych, płatności ONW w wysokości 654,72 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 3.217,71 złotych. Wnioskodawca zaznaczył, że dopłaty do posiadanych gruntów rolnych otrzymuje raz w roku. Podał, że na zakup nawozów, środków i usług związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w tym na wynajęcie maszyn i zakup paliwa do obróbki pola przeznacza kwotę w wysokości 1.300,00 zł, za wynajęcie kombajnu do zbioru zboża w wysokości 400,00 zł, zakup nawozu i środków ochrony roślin w wysokości 1.000,00 zł, zakup usługi prasowania słomy w wysokości 250,00 zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 2.950,00 zł. Wnioskodawca wskazał, że posiada samochód osobowy marki [...] rocznik 1997r., a miesięczny koszt utrzymania samochodu, w tym zakup paliwa wynosi 200,00 zł oraz koszt ubezpieczenia samochodu OC 372,00 zł rocznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie otrzymuje pomocy od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych. Dodał, że ponosi wydatek związany z ubezpieczeniem na życie siebie i żony w wysokości 42,00 zł miesięcznie. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą około 2.120,00 złotych (553,00 + 1.075,00 + 250,00 + 200,00 + 42,00). Wnioskodawca dodał, że w dniach od 24 maja do 10 czerwca 2013 r. przebywał w szpitalu, co spowodowało zwiększenie wydatków na przejazd samochodem osobowym, zakup żywności oraz dodatkowe wydatki na rehabilitację i środki opatrunkowe. Wnioskodawca wskazał, że obecnie przebywa w domu, wymaga stałej opieki osoby trzeciej, systematycznych wizyt kontrolnych oraz stałej rehabilitacji w domu i ośrodkach rehabilitacyjnych. Wnioskodawca dołączył wyciąg z dwóch ostatnich miesięcy z rachunku bankowego żony, oświadczając że nie posiada własnego konta osobistego, a emeryturę otrzymuje przekazem pocztowym. Dołączył także kopię karty informacyjnej ze szpitala. Postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze powyższe, jak również dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, dodatkowych pisemnych wyjaśnieniach, oraz argumentach podniesionych w sprzeciwie, sąd zajął stanowisko, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w części w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący razem z małżonką osiąga stały dochód miesięczny z tytułu świadczeń emerytalnych w wysokości 3059,63 zł brutto. Skarżący otrzymuje ponadto raz w roku dopłaty do posiadanych gruntów rolnych o łącznej wysokości 3217,71 zł. Na zakup nawozów, środków i usług związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w tym na wynajęcie maszyn i zakup paliwa przeznacza kwotę 2950 zł. Z zestawienia wysokości otrzymywanych dopłat oraz ponoszonych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego wynika, że dyspozycji skarżącego pozostaje kwota w wysokości 167,71 zł. Wysokość dochodu skarżącego i jego małżonki pozwala na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb życiowych rodziny, pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem domu, bieżącymi opłatami, jak również na pokrycie kosztów związanych z posiadaniem samochodu, leczeniem i zakupem lekarstw. Skarżący posiada także nieruchomość rolną o powierzchni 3,27 ha. W wyniku analizy aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, nie można go uznać za osobę ubogą, a zatem spełniającą kryteria do zwolnienia go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Trzeba ponadto wskazać, że jedynym kosztem, jaki skarżący będzie zobowiązany ponieść na obecnym etapie postępowania będzie wpis sądowy od skargi, który z uwagi na przedmiot sprawy nie będzie wyższy niż 200 zł. Każde kolejne koszty sądowe, o ile w ogóle powstaną w niniejszej sprawie, będą niższe od wpisu sądowego. Należy jeszcze podkreślić, że obowiązkiem strony jest ponoszenie kosztów sądowych, a owe koszty stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i są dochodem Skarbu Państwa. Odstępstwo od wskazanej reguły jest możliwe w wyjątkowych sytuacjach, a mianowicie wówczas gdy strona przy dołożeniu największej staranności i poczynionych oszczędności w wydatkach, nie jest w stanie ponieść tych kosztów. W ocenie sądu, skarżący nie znajduje się w takiej szczególnej sytuacji, i jest on w stanie opłacić koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.