VII SA/Wa 150/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdów w ruchu drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. VII SA/Wa 150/10 UZASADNIENIE [...] Spółka z o. o. z siedzibą w [...] wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2009 r. wystąpiły do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o uprzywilejowanie w ruchu drogowym następujących pojazdów: 1.Skoda Fabia nr rej. [...] nr [...] 2.Skoda Fabia nr rej. [...] nr [...] 3.Skoda Fabia nr rej. [...] nr [...] 4.Skoda Fabia nr rej. [...] nr [...] 5.Skoda Fabia nr rej. [...] nr [...]. Jednocześnie wnioskodawca podał, że rezygnuje z uprzywilejowania w ruchu drogowym 5 innych pojazdów marki Skoda Fabia, wycofywanych z eksploatacji z uwagi na zły stan techniczny. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zakupione pojazdy są przeznaczone do pracy jako radiowozy Nadzoru Ruchu i będą bezpośrednio brały udział w ratowaniu życia i zdrowia ludzkiego - ofiar wypadków komunikacji tramwajowej. Radiowozy wysyłane są przez operatora centrali ruchu do wszelkiego rodzaju zdarzeń związanych z wypadkami w komunikacji tramwajowej, a wyjazdy te mają na celu ratowanie życia ludzkiego. Dalej uzasadniano, że instruktorzy, którzy przemieszczają się w radiowozach po terenie miasta [...] są jednym z najważniejszych ogniw ratownictwa. Działania instruktorów skierowane są przede wszystkim na ratowanie życia ludzkiego, od fizycznego (ręcznego) wyciągania osób mniej poszkodowanych spod wagonów tramwajowych, poprzez udzielenie pierwszej pomocy, opatrywaniu rannych (co jest pozytywnie odbierane przez przybyłych na miejsce wypadku lekarzy pogotowia ratunkowego), do zabezpieczenia terenu pracy żurawia tramwajowego podnoszącego wagon. Instruktorzy Nadzoru Ruchu są przeszkoleni w zakresie udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej. Operator żurawia nie może przystąpić do podnoszenia tramwaju (co jest zgodnie z przepisami BHP) dopóki instruktor nie zabezpieczy terenu działania. Dla zobrazowania skali problemu wskazano, że w 2008 roku radiowozy Nadzoru Ruchu korzystające ze statusu pojazdów uprzywilejowanych 374 razy wyjeżdżały do różnego rodzaju zdarzeń. Zastrzeżono, że na użycie sygnałów dźwiękowo-świetlnych radiowozów zezwala wyłącznie operator Nadzoru Ruchu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 9 października 2009r. na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy i dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółka z o. o., odmówił zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym samochodów marki Skoda "Fabia" wskazanych we wniosku. W uzasadnieniu organ podał, że pismem z dnia [...] września 2009 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania, jakie konkretnie czynności podejmowane były przez pracowników Nadzoru Ruchu podczas działań lub interwencji związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, w czasie których używane były pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym. W odpowiedzi strona opisała interwencje podejmowane przez instruktorów Nadzoru Ruchu z wykorzystaniem pojazdów proponowanych do uprzywilejowania w ruchu drogowym. Dołączono również zestawienie ilości wypadków w ruchu drogowym wraz z ilością osób rannych i zabitych w roku 2008 i 2009. Po analizie tak zgromadzonego materiału dowodowego organ wskazał, że art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) enumeratywnie wyliczona jednostki, których pojazdy samochodowe mogą być uprzywilejowane w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy, zezwolenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych, może zostać udzielone jedynie jednostkom, których pojazdy jako uprzywilejowane w ruchu drogowym, będą używane w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Dotychczasowa linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na przesłankę stałego i bezpośredniego wykorzystywania pojazdów, nie zaś w hipotetyczne sytuacje, które mogą wystąpić w nieokreślonej przyszłości. Organ wskazał, że wnioskodawca posiada pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym na mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pojazdy proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym, wykorzystywane są jako radiowozy, którymi poruszają się pracownicy Nadzoru Ruchu [...] Sp. z o. o. Do zadań instruktorów - dyspozytorów, posługujących się radiowozami, należy między innymi likwidowanie awarii i wypadków, kierowanie pojazdów na trasy zastępcze. Zaznaczyć jednakże należy, iż [...] Sp. z o. o. nie są instytucją powołaną do ratowania życia i zdrowia ludzkiego. W sytuacji wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego wnioskodawca ma możliwość podjęcia działań z wykorzystaniem będących w jego dyspozycji pojazdów uprzywilejowanych w ruchu drogowym. W opinii organu twierdzenie, że instruktorzy, którzy przemieszczają się w radiowozach są jednym z najważniejszych ogniw ratownictwa powyższe jest błędne, albowiem z zakresu obowiązków uprawnień i odpowiedzialności instruktora - dyspozytora nie wynika aby podejmowali oni czynności związane bezpośrednio z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Sprawne likwidowanie wszelkiego typu awarii, kolizji i wypadków z udziałem tramwajów, nie stanowi przesłanki do wydania zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 - Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem organu brak jest podstaw do przyjęcia, że Pogotowie Ratunkowe nie podejmuje interwencji w przypadkach zdarzeń związanych z ruchem tramwajów. Przedstawione zestawienie ilości wypadków w ruchu drogowym wraz z ilością osób rannych i zabitych, nie stanowi przesłanki do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów osobowych wykorzystywanych jako radiowozy. Organ stwierdził ponadto, iż udzielenie zezwoleń stronie w przeszłości nie może stanowić wystarczającego argumentu za ich "kontynuowaniem". Przesłanką do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdu nie może być czas dojazdu, lecz faktyczny udział w akcji związanej z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Art. 53 ust. 1 pkt 12 - Prawo o ruchu drogowym, stwarzający możliwość indywidualnego zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów innych podmiotów niż enumeratywnie wymienione w pkt 1-11, może być stosowany w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach, a w przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie mają miejsca. Poza tym ograniczenie liczby pojazdów korzystających z uprzywilejowania w ruchu drogowym, ma wpływ na bezpieczeństwo pozostałych uczestników tego ruchu. Poruszanie się pojazdu uprzywilejowanego w warunkach natężającego się stale ruchu drogowego powoduje dodatkowe zagrożenie bezpieczeństwa innych uczestników ruchu. [...] Sp. z o.o. wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazano, że uprzywilejowane w ruchu radiowozy nadzoru ruchu umożliwiają instruktorom szybki dojazd na miejsce wypadku, co tym samym ma istotny wpływ na skrócenie czasu rozpoczęcia przeprowadzania akcji ratowania zdrowia i życia ludzkiego przez odpowiednie służby. Z uwagi na równomierne rozlokowanie radiowozów na terenie miasta instruktorzy byli dotychczas pierwszym elementem ratownictwa. W chwili, gdy lekarz i policjant pojawiali się na miejscu wypadku, wielokrotnie wagon był już podniesiony, co umożliwiało sprawną interwencję pogotowia medycznego w stosunku do osoby poszkodowanej. Jednocześnie instruktorzy zabezpieczają teren na miejscu wypadku, nie dopuszczając do powstania zagrożeń dla innych uczestników ruchu drogowego. Wnioskodawca za błędne uznał stwierdzenie organu, że [...] wykorzystują pojazdy uprzywilejowane w ruchu jedynie w sytuacjach hipotetycznych. Instruktorzy biorą bowiem udział w takich zdarzeniach, jak: -wypadki (kierowanie akcją ratowniczą przy użyciu środków technicznych będących w dyspozycji TW, np. dźwigi, pogotowia sieciowe); - wykolejenia (wyprowadzenie ludzi poszkodowanych z wagonu i zabezpieczenie ich do czasu przybycia lekarza); - zabezpieczenie terenu przed porażeniem prądem przypadkowych przechodniów w przypadku zerwania sieci trakcyjnej; - zabezpieczanie tras znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie miejsc wypadków i awarii tramwajów, w pobliżu których znajdują się piesi, pasażerowie oraz pojazdy samochodowe. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 25 listopada 2009r. na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z pózn. zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2009 r., Nr [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że zezwolenia są wydawane w ramach uznania administracyjnego przy spełnieniu przesłanek zawartych w tym przepisie, a więc jeżeli pojazd jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływałoby na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak również ograniczałoby możliwość właściwego korzystania z uprzywilejowania pojazdom, które obligatoryjnie są do tego uprawnione. Możliwość uprzywilejowania pojazdów dotyczy jedynie przypadków bezpośrednich, faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nie działań hipotetycznych, które mogą wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości. Organ wziął między innymi pod uwagę naczelną zasadę powołanej ustawy, jaką jest zasada bezpieczeństwa ruchu drogowego. Jako błędny oceniono zarzut skarżącego, że odmowa uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów osobowych, wykorzystywanych jako radiowozy opóźni czas prowadzonej akcji ratowniczej przez służby ustawowo powołane do ratowania życia lub zdrowia ludzkiego. W sytuacji wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego wnioskodawca ma możliwość podjęcia działań z wykorzystaniem będących w jego dyspozycji pojazdów uprzywilejowanych w ruchu drogowym. Organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji, iż korzystanie z atrybutów uprzywilejowania w ruchu drogowym celem usunięcia awarii tramwaju, w tym między innymi kierowania ruchem drogowym, jest niezgodne z dyspozycją art. 53 ust. 1 pkt 12 - Prawo o ruchu drogowym. Również samo zabezpieczenie tras znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie miejsc wypadków i awarii tramwajów, w pobliżu których znajdują się piesi, pasażerowie oraz pojazdy samochodowe nie wyczerpuje warunków do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów. Jedynie realizacja zadań związanych z bezpośrednim ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego jest przesłanką do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 - Prawo o ruchu drogowym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra praw Wewnętrznych i Administracji z 25 listopada 2009 r. wniosły [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...]. Skarżąca spółka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 53 ust. 1 pkt. 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr. 108 poz.908 z późn. zm.), poprzez błędne przyjęcie, że pojazdy samochodowe objęte wnioskiem, nie są używane w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, dowolność działania organu i brak wyważenia pomiędzy interesem społecznym a uzasadnionym interesem obywateli. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że uprzywilejowanie w trybie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy prawo o ruchu drogowym należy od uznania, czy użytkowanie danego pojazdu ma związek z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Uznanie administracyjne nie może jednak stanowić całkowicie arbitralnej oceny. W ocenie skarżącego używanie przedmiotowych pojazdów związane jest z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego. Instruktorzy Nadzoru Ruchu jako osoby przeszkolone biorą udział w akcjach ratowniczych na terenie Warszawy. Katastrofy komunikacyjne w ruchu drogowym z udziałem tramwajów mogą przybierać bardzo poważne rozmiary. Do szybkiego usunięcia skutków katastrofy z udziałem pojazdu szynowego nie wystarczają tradycyjne metody takie jak udział jednostek pogotowia ratunkowego i straży pożarnej. Pojazd szynowy o wadze wielu ton musi być usuwany pod nadzorem i aktywnym udziale służb wewnętrznych skarżącego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił tak oczywistych okoliczności, jak potrzeba natychmiastowego podniesienia wykolejonego tramwaju, który przewrócił się na inny pojazd samochodowy lub osoby fizyczne. Wydobycie pieszego spod pojazdu szynowego zaklinowanego pod jego kołami nie będzie łatwe dla lekarzy, ratowników medycznych czy strażaków bez aktywnego udziału służb skarżącego w tym Instruktorów Nadzoru Ruchu. W razie zerwania sieci trakcyjnej, konieczne jest jej natychmiastowe zaizolowanie i zabezpieczenia w celu uniknięcia porażenia prądem o ogromnej. Takie sytuacje występowały przy zerwaniu linii energetycznych i sieci trakcyjnych w 2008 r., w okresie silnych burz. Analizując dotychczasowe zdarzenia w których brali udział Instruktorzy Nadzoru Ruchu, można stwierdzić, iż pojazdy przez nich wykorzystywane związane są z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego. Są to bowiem sytuacje, w których podejmowane przez Inspektorów Nadzoru Ruchu działania mają bezpośredni związek z przeciwdziałaniem powstania poważnych urazów, ciężkiego kalectwa, a nawet śmierci. Podobną sytuacja jak w przypadku pojazdów skarżącego występowała w przypadku pojazdów pogotowia gazowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2005 r., VI SA/Wa 1175/05, LEX nr 190863, orzekł, że "pojazdy pogotowia gazowego należy uznać za pojazdy używane "w związku z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego" Nadto organ odmówił wydania zezwolenia pojazdom skarżącego nie odnosząc się do okoliczności, iż wcześniej pojazdy wycofywane z eksploatacji korzystały z takiego uprzywilejowania. Organ nie ocenił faktu udział pracowników skarżącego w 374 sytuacjach zagrażających życiu i zdrowiu pasażerów i osób postronnych. Były to zdarzenia rzeczywiste, w których natychmiastowa reakcja skarżącego była niezbędna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.). Odnosząc się do zarzutów i twierdzeń skargi należy uznać, iż są one zasadne. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji swoje rozstrzygnięcie wydał na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.). Treść przepisu art. 53 ust. 1 pkt 12 cytowanej ustawy stanowi, że pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być tylko pojazd jednostki nie wymienionej w art. 53 pkt 1-11 ustawy, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego i uzyskał stosowne zezwolenie Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji. Powyższe wskazuje, że zezwolenie jest wydawane w ramach uznania administracyjnego. Zatem wybór sposobu rozstrzygnięcia sprawy należy do organu, ale jego decyzja nie może być oderwana od racjonalnych kryteriów. Omawiany przepis uzasadnia wydanie zezwolenia na używanie pojazdu jako uprzywilejowanego tylko w przypadkach bezpośrednich faktycznych działań związanych z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego, a nie w przypadkach działań mogących hipotetycznie wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem, iż każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływa na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, ale w sprawie wzrost taki nie miałby miejsca. W ocenie Sądu przy rozpatrywaniu tej sprawy, organ przekroczył granice swobodnego uznania, a decyzja nie odpowiada kryterium racjonalności w ramach swobody podjętej decyzji. Przedstawiona w uzasadnieniu decyzji ocena stanu faktycznego prowadząca do kwestionowanego rozstrzygnięcia nie jest przekonywująca, a organ nie odniósł się merytorycznie do podnoszonego faktu udział pracowników skarżącego w 374 sytuacjach zagrażających życiu i zdrowiu, związanych z ruchem tramwajowym w Warszawie. Nie ocenił, czy były to zdarzenia rzeczywiste związane z zagrożeniem zdrowia lub życia ludzkiego, w których natychmiastowa reakcja służb skarżącego była niezbędna. W ocenie Sądu, w sprawach o udzielenie zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdów w ruchu, istotna jest również ilość samochodów, o które wnioskuje strona, ta natomiast nie ulegałaby zwiększeniu. Sąd aprobuje pogląd o konieczności ścisłej interpretacji pojęcia używania pojazdu "w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego", jednak stoi na stanowisku, że w kontekście wywodów skarżącego i okolicznościach sprawy, usuwanie skutków przedmiotowych awarii jest działaniem "w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego". Jak wynika z twierdzeń skarżącego działanie podejmowane przez Inspektorów Nadzoru często związane są z ochroną życia i zdrowia ludzi. Nie zawsze bowiem ratowanie życia ludzkiego lub zdrowia musi polegać na leczeniu rannych, opatrywaniu (co jak wykazano czynią pracownicy skarżącego), lecz może polegać również na zabezpieczaniu miejsca lub określonych urządzeń przez eskalacją czynników fizycznych. Wprawdzie ratowanie życia lub zdrowia ludzkiego nie jest podstawową działalnością wnioskodawcy to jednak deklarowane czynności faktyczne, wykonywane przez Inspektów Nadzoru zmierzają do ratowania życia i zdrowia ludzkiego. Tym samym Sąd podzielił zarzut skargi, że organ dokonał błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował przepis art. 53 ust. 1 pkt 12 cyt. ustawy. Sąd uznał jednocześnie, że organ nie wyważył odpowiednio interesu skarżącego i interesu społecznego, polegającego na dążeniu do zapewnienia ochrony bezpieczeństwa w ruchu drogowym dla wszystkich uczestników ruchu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uzupełni ocenę dotyczącą wnioskowanych do uprzywilejowania pojazdów strony, w wyżej podanym kierunku. W sytuacji potwierdzenia opisu działań faktycznych podejmowanych przez przedmiotowe służby skarżącego - rozważy, czy i w jaki sposób interes społeczny i słuszny interes strony przemawiają za wydaniem zezwolenia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, iż doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, postanawiając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.