VII SA/Wa 1503/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) kwietnia 2011 r. znak (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: I. przyznać E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego; II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 18 października 2011 r. postanowieniem referendarza sądowego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego, a w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W piśmie z dnia 27 października 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie i wskazał, że zakupu na kredyt został dokonany w czasie, gdy nie miał wobec Sądu żadnego zobowiązania i nie wiedział, iż będą potrzebne środki na ponoszenie kosztów sądowych. Zauważył, że zakup stołu do tenisa (najtańszego modelu na rynku) nie jest dobrem luksusowym, a spowodowany był względami zdrowotnymi i ekonomicznymi. Wyjaśnił, iż w najbliższej okolicy nie ma żadnego ośrodka sportowego, a wszelkie zajęcia sportowo-rehabilitacyjne mogą być prowadzone w miejscowości odległej o ok. 30 km, przy czym dojazdy na takie zajęcia stanowiłyby wydatek w kwocie 20 zł na osobę, na który jego rodzina nie może sobie pozwolić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie żoną i z synem. Wnioskodawca wraz z rodziną utrzymuje się z emerytury w wysokości 3374,77 zł brutto. Żona B. K. i syn S. K. są osobami bezrobotnymi, co potwierdza nadesłane zaświadczenie. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 63,92 m2. Do stałych miesięcznych wydatków strona zaliczyła stałe opłaty na - energię 100 zł, gaz 300 zł, telefon, tv i internet 150 zł, wywóz szamba 100 zł, wodę 50 zł, podatki 50 zł, ubezpieczenia 150 zł, korespondencja z urzędami 50 zł, utrzymanie 5 psów 200 zł. Dodatkowo strona ponosi koszty związane ze spłatą trzech kredytów zaciągniętych na: 1. cele mieszkaniowe (kredyt odnawialny) – 13 000 zł, 2. sprzęt sportowy (stół do tenisa) kredyt ratalny – 554 zł, 3. na cele bieżące – 5 000 zł. (do spłaty pozostało około 1 700 zł). Wnioskodawca dodał, że rodzina nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Do wniosku załączył kopie wyciągu bankowego za miesiące czerwiec - sierpień 2011 r. Z wyciągów bankowych wynika, że strona posiada debet na koncie wahający się w kwotach około 10 000 – 12 000 zł. W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową skarżących należy uznać, że nie wykazali, iż znajdują się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie, porównując wysokość miesięcznych dochodów oraz wysokość miesięcznych wydatków skarżącego, należy stwierdzić, iż nie jest on w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w kwocie 200,00 zł Stanowiłoby to wydatek przewyższający rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącego. Trzyosobowa rodzina utrzymuje się bowiem z emerytury w wysokości 2771 zł netto, co daje 923,67 zł w przeliczeniu na jedną osobę. Ponieważ strona skarżąca nie posiada oszczędności, uiszczenie wpisu sądowego od skargi może wpłynąć na pogorszenie się sytuacji życiowej rodziny, powodując uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie wskazać należy, iż wnioskodawca posiadając stały dochód w wysokości 2.771,00 zł netto miesięcznie ponosi wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny oraz ze spłatą kredytów. Stwierdzono jednak, że koszty sądowe nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokajania, a obowiązkiem strony jest podjęcie starań o ich wygospodarowanie. Pogląd taki zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt II FZ 640/11 w którym stwierdził, iż konieczność regulowania zobowiązań w instytucjach bankowych nie może oznaczać, że skarżący nie powinien przeznaczać środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego. Zasadą jest, bowiem, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być przedkładane przed zobowiązania publicznoprawne, takie jak wpis sądowy od skargi. Powodowałoby to nieuzasadnione przerzucenie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa. Jednocześnie stwierdzić należy, że skarżącego stać jest na poniesienie pozostałych kosztów sądowych, które mogą ewentualnie pojawić się w sprawie na późniejszych etapach postępowania. Skoro bowiem strona ma możliwość zaciągania kredytów konsumpcyjnych, posiada płynność finansową i nie znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych przyczyn uznano za zasadne, aby przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Sąd uznał bowiem, iż skarżący są w stanie ponieść pozostałe, ewentualne koszty postępowania sądowego, tj. opłaty kancelaryjne, koszty postępowania zażaleniowego i kasacyjnego poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania siebie. Na marginesie Sąd zaznacza, że kredyt ratalny zostanie przez skarżącego spłacony do 14 stycznia 2012r., jak wynika to z umowy kredytowej. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącego powinien on wiedzieć w czasie zakupu na kredyt, że zajdzie konieczność uiszczenia kosztów sądowych. Wynika to z faktu, że skargę do organu wniósł on w dniu 25 maja 2011r., a umowę kredytową zawarł prawie dwa miesiące później, w dniu 14 lipca 2011 r. Przy czym skarżący wnosił już skargi do sądu administracyjnego zatem nawet uwzględniając dotychczasowe doświadczenie (skarżący był wzywany we wcześniejszych sprawach do uiszczenia wpisu) mógł przewidzieć, że wnosząc niniejszą skargę również zostanie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a. postanowiono przyznać E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić.