VII SA/Wa 1512/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. S. i J. S. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak [...] w przedmiocie naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] września 2011 r., nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżących A. S. i J. S. solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r.; znak: [...]na podstawie: art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 267), art. 205a ust 1, art. 205b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. - Prawo lotnicze (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 100 poz. 696 z późn. zm.), art. 1 ust 1, art. 2 lit. j i 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. UE L 46 z 17 lutego 2004 r.; zwanego dalej "rozporządzeniem 261/2004"), po rozpatrzeniu wniosku A. i J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której w dniu [...] września 2011 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał decyzję znak: [...], którą, po rozpoznaniu wniosku A. S. i J. S., o rozpatrzenie skargi na naruszenie przez Publiczną Spółkę Akcyjną [...] przepisów rozporządzenia (WE) nr [...] w odniesieniu do lotu planowanego do wykonania na dzień [...] lutego 2010 r. na trasie [...] /[...]- [...]/[...] i [...]./, którą stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie stwierdził brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego. Wydając powyższą decyzję organ ustalił następujący stan faktyczny i prawny. W dniu [...] kwietnia 2011 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w [...] wpłynął wniosek A. S. i J. S. o stwierdzenie naruszenia przez [...] S.A. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 dotyczący lotu planowanego do wykonania na dzień [...] lutego 2010r. na trasie [...] /[...]/ - [...] /[...] i [...]./ o oznaczeniu kodowym [...]. Lot ten stanowił pierwszy etap ich podróży lotniczej do [...]. Po rozpoznaniu sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał w dniu [...] września 2011 r. decyzję znak: [...] , którą stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika przepisów rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wskazał, że strony skarżące miały potwierdzoną rezerwację (nr rezerwacji: [...]) na rejs łączony u przewoźnika Publiczna Spółka Akcyjna [...] na trasie [...] - [...] - [...] - [...]-[...]. Przylot lotu na trasie [...] - [...] był planowany na [...] marca 2010 r. na godzinę [...] (GMT). Organ ustalił, iż lot ten wystartował zgodnie z pierwotnie przewidzianym rozkładem jednakże wylądował w [...] 17 minut po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Organ ustalił, iż w przedmiotowym stanie faktycznym na przewoźniku nie spoczywał obowiązek określony w art. 8 ust. 1 lit. a rozporządzenia. Ponadto pasażerowie otrzymali stosowną pomoc - posiłki i napoje, co wynika ze skargi, a lot nie był opóźniony w wylocie, więc nie doszło do naruszenia przez przewoźnika art. 9 rozporządzenia. Organ wskazał, że odległość pomiędzy [...] a [...] mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi [...] km, zaś mierzona w ten sam sposób odległość pomiędzy [...] a [...] wynosi [...] kilometrów. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez przewoźnika w sprawie wynika, że opóźnienie to wyniosło 17 minut w przylocie i ostatecznie samolot wylądował w [...] o godzinie [...] (GMT). Ze względu na opóźnienie ww. lotu pasażerowie spóźnili się na lot do [...] na godzinę [...] (GMT). W [...] samolot ten miał wylądować o godz. [...] (GMT). W związku z opisanym opóźnieniem, przewoźnik lotniczy zaproponował pasażerom bezpłatnie nowe połączenie na trasie [...] - [...] w tym samym dniu (tj. [...] marca o godzinę [...] (GMT). Według rozkładu samolot w [...] wylądować miał o godzinie [...] (GMT), faktycznie wylądował z 27 minutowym opóźnieniem tj. o godz. [...] (GMT). Pasażerowie dotarli do [...] z opóźnieniem wynoszącym w sumie [...] godziny i [...] minuty. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionej przez A. i J. S., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wskazał, że z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, iż pasażerowie A. i J. S. mieli potwierdzoną rezerwację na loty u przewoźnika Publiczna Spółka Akcyjna [...] na trasie [...] - [...] - [...] - [...] - [...] w dniach [...] lutego 2010 r. – [...] marca 2010 r. Z przedstawionych przez przewoźnika wyjaśnień wynika, że rejs [...] dotarł do stanowiska lotniska przy terminalu [...] o godzinie [...] (czas uruchomienia hamulca). Dla pasażerów rejsu [...] podstawiono cztery autobusy, które stały przy samolocie od [...]do [...], a do budynku terminala nr [...] pasażerowie wchodzili od [...]do [...]. Przewoźnik załączył kopie rejestrów dotyczących czasów kursowania autobusów. Po wyjściu na teren budynku terminala pasażerowie musieli podejść do Centrum Połączeń Lotniczych w Terminalu [...], przejść przez znajdującą się przy Centrum Połączeń kontrolę bezpieczeństwa obsługiwaną przez pracowników władz lotniska, a następnie dojść do bramki obsługującej lot [...] i znaleźć się przy bramce przed godziną [...], czyli przed ogłoszonym czasem zamknięcia bramki. Pasażerowie nie mieli dostatecznej ilości czasu, by zdążyć do bramki przed [...]. Z zapisów przewoźnika wynika, że pasażerowie byli przy Centrum Połączeń Lotniczych o [...]. kiedy zostali przerejestrowani na późniejszy rejs. Zatem organ uznał, że czas na przesiadkę okazał się za krótki i pasażerowie nie polecieli rejsem z [...] do [...] z planową godziną lądowania [...] UTC(PL). Pasażerowie polecieli do [...] lotem późniejszym lotem [...], który wylądował w [...] przed godz. [...]UTC(PL). Powyższa sytuacja spowodowała, że ostatecznie do swojego portu docelowego w [...] pasażerowie dotarli z opóźnieniem przekraczającym [...] godziny. Co do zasady pasażerom takich rejsów należy się odszkodowanie. Jednakże zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia: "obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków". Za nadzwyczajne okoliczności, jak wskazano w motywie 15 preambuły rozporządzenia "powinno się uważać sytuację, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia, przełożenie lotu na następny dzień albo odwołanie jednego lub więcej lotów tego samolotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków przez zainteresowanego przewoźnika, by uniknąć tych opóźnień lub odwołań lotów". W przedmiotowej sprawie organ uznał, że przewoźnik udowodnił, że wystartował z [...] o czasie, jednak decyzje organów kontroli ruchu lotniczego, koordynujące cały przelot przewoźnika, spowodowały 17 minutowe opóźnienie. Przewoźnik nie może w żaden sposób wpłynąć na decyzje kontrolerów. Należy zatem uznać, że w tej sytuacji doszło do opóźnienia lotu na pierwszym odcinku podróży w wyniku decyzji kierownictwa lotów, o której mowa w motywie 15 preambuły rozporządzenia, a takie zdarzenie stanowi nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu przepisów rozporządzenia. W związku z powyższym organ uznał, że opóźnienie lotu w wyniku decyzji kontrolerów ruchu lotniczego oraz wtórne komplikacje w postaci problemów w tranzycie, były nadzwyczajną okolicznością, której przewoźnik nie mógł uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Zatem przewoźnik nie był zobowiązany do wypłaty na rzecz ww. pasażerów odszkodowania za opóźniony przylot do [...] oraz nie naruszył art. 7 ust. 1 lit. c w związku z art. 6 ust. 1 rozporządzenia. Decyzję tą A. i J. S. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012r. sygn. akt VII SA/Wa 601/12 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...]. W związku z powyższym Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zobowiązany był rozpoznać wniosek A. i J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której w dniu [...]września 2011 r. wydał decyzję znak: [...] raz jeszcze. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powołując się na rozporządzenie (WE) nr 261/2004 oraz na wyrok Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie C-402/07 w postępowaniu [...] i in. [...] oraz w sprawie C-432/07 w postępowaniu [...] i [...] SA "Rozporządzenie nr 261/2004 nie zawiera definicji "opóźnienia lotu". Jak wskazał organ w uzasadnieniu pojęcie to może jednak zostać sprecyzowane przez odwołanie do kontekstu, w jaki się wpisuje. (...) W tym względzie należy przypomnieć, po pierwsze, że "lot" w rozumieniu rozporządzenia nr 261/2004 oznacza operację transportu lotniczego wykonywaną przez przewoźnika lotniczego, który wytycza swoją trasę (wyrok z dnia 10 lipca 2008 r. w sprawie C-l 73/07 [...] - [...], pkt 40). Trasa stanowi zatem zasadniczy element lotu, który wykonywany jest zgodnie z rozkładem uprzednio opracowanym przez przewoźnika. (...) Ponadto z art. 6 rozporządzenia nr 261/2004 wynika, że ustawodawca wspólnotowy posłużył się wyrażeniem "opóźnienie lotu", które występuje wyłącznie w odniesieniu do planowej godziny odlotu i które zakłada w konsekwencji, że po godzinie odlotu pozostałe czynniki wpływające na lot powinny pozostać niezmienione. (...) Lot jest zatem "opóźniony" w rozumieniu art. 6 rozporządzenia nr 261/2004, jeżeli jest wykonywany zgodnie z pierwotnie przewidzianym rozkładem i jeżeli rzeczywista godzina jego startu jest opóźniona w stosunku do planowej godziny startu." Organ konstatując powyższe rozważania z uwagi na okoliczność, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego Prezes ULC ustalił, iż w stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie nie odpowiada żadnemu z trzech hipotetycznych stanów faktycznych, od których zaistnienia rozporządzenie (WE) nr 261/2004 uzależnia powstanie obowiązków przewoźnika lotniczego, których beneficjentami są pasażerowie danego lotu. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż odnośnie lotu z dnia [...] lutego 2010 r. nie doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego. Co zaś się tyczy obowiązku wypłaty odszkodowania o którym mowa w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 – Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził, iż odszkodowanie to stanowi zadośćuczynienie za niedogodności polegające na stracie co najmniej trzech godzin w stosunku do pierwotnego planu swojego lotu, nawet w przypadku, gdy rozpoczęcie tego lotu było opóźnione w wymiarze niższym niż progi określone w art. 6 tego rozporządzenia (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23-10-2012r. w sprawach połączonych C 581/10 w postępowaniu [...] oraz C- 629/10 w postępowaniu [...],[...], a także wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 26-02-2013r. w sprawie C-11/11 w postępowaniu [...]oraz [...]). Jednocześnie organ, na marginesie podniósł, iż przypadek określony w niniejszej sprawie, tj. przypadek w którym dochodzi do opóźnienia w przewozie pasażerów lotów łączonych, pomimo, iż przewoźnik nie ma podstaw by przewidywać, iż lot będzie opóźniony, skoro jego start nastąpił zgodnie z planową godziną startu oraz którego czas opóźnienia w przylocie jest znikomy, tzn. które w normalnych warunkach nie powinno pociągać za sobą niemożności odbycia pasażerom tego lotu dalszej podróży zgodnie z jej pierwotnym planem, świadczy o tym, że obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie regulują jednak wszystkich uciążliwych sytuacji, będących przyczyną nie tylko niezadowolenia pasażerów, lecz również powodujących wymierne straty finansowe po ich stronie. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. S. i J. S. Kwestionowaną decyzję zaskarżyli w całości wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący podnieśli naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak zebrania całego materiału dowodowego, dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w efekcie doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentacje zawarta w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 (dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przede wszystkim podnieść należy, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012r., sygn.. akt. VII SA/Wa 601/12, poprzedniego rozstrzygnięcia organu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to konieczność przeprowadzenia przez organ czynności wyjaśniających w zakresie wskazanym przez Sąd. W przeciwnym razie dojdzie do naruszenia przez organ przepisów postępowania oraz przepisów materialnych, których zakres stosowania został przez Sąd wskazany zakresem koniecznych ustaleń wymaganych przesłankami istotnymi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd w wyroku z dnia 26 czerwca 2012r. uznał za konieczne, do oceny czy zaistniały w sprawie przesłanki z art. 5, 6 i 7 rozporządzenia ( WE ) 261/2004 , ustalenie przez organ okoliczności czy brak możliwości pełnej realizacji łączonego rejsu przewoźnika [...] na trasie [...] –[...]– [...] – [...] – [...] ( nr. rezerwacji [...] ) przez skarżących spowodowany był błędnym działanie lub zaniechaniem podjęcia koniecznych działań przez tego przewoźnika. Przede wszystkim Sąd wskazywał na brak wyjaśnienia okoliczności zaistniałych od momentu wylądowania samolotu z [...] na lotnisku [...] do momentu wystartowania samolotu do [...], którym to samolotem mieli odlecieć skarżący zgodnie z ich rezerwacją lotu. Sąd wskazywał na brak wyjaśnienia okoliczności związanych z umieszczeniem podróżnych w jednym z 4 autobusów podstawionych pod samolot oraz odesłaniem ich przez punkt kontroli do Centrum Połączeń Lotniczych w warunkach gdy przylot samolotu z[...]do [...] był opóźniony o 17 minut, podstawienie autobusów nastąpiło 25 minut po przylocie samolotu, połączenia lotów odbywały się na terminalu nr. [...] lotniska [...], obsługującym wyłącznie loty tego przewoźnika i obsługiwanym, zgodnie z wyjaśnieniami skarżących, wyłącznie przez tego przewoźnika, a oferta przewoźnika i jego zapewnienia wynikające m. in. z materiałów informacyjnych stanowiła o wystarczających 60 minutach do przesiadki przy czym w przedmiotowej sprawie od wylądowania samolotu z [...] do wystartowania samolotu do [...] istniało 73 minuty różnicy czasowej. Sąd wskazywał również na potrzebę wyjaśnienia kwestii możliwości skorzystania przez skarżących z przejścia specjalnego na terminalu nr. [...] "[...]" dostępnego co do zasady dla pasażerów klasy business. Przedmiotowe wskazania Sądu nie zostały wykonane przez organ administracyjny. Przyjęte przez organ wyjaśnienia S. S. z Działu Obsługi Klienta lotniska [...] odnosiły się wyłącznie do czasu koniecznego do przejścia, z używanej standardowo do przylotów bramki nr [...] w budynku [...] Terminala [...] do znajdującego się w budynku [...] Terminala [...] stanowiska [...], dorosłemu mężczyźnie z walizką podręczną. Nie odnosiły się natomiast do przyczyny późniejszego podstawienia autobusów przy i tak opóźnionym przylocie samolotu ani do okoliczności co mógł w takim przypadku w okolicznościach tej sprawy zrobić przewoźnik i czy coś w tej kwestii uczynił czy też nie uczynił i ewentualnie dlaczego tego nie uczynił. Stwierdzenie S. S. dotyczące odprawy [...] również nie było wystarczające do oceny czy przewoźnik poczynił jakiekolwiek starania w tej kwestii oraz czy ich ewentualne wykonanie, poczynając od momentu wylądowania samolotu z [...], mogłoby dać pozytywne rezultaty w tej sprawie. Brak tych ustaleń mimo wyraźnego wskazania Sądu powoduje naruszenie przez organ orzekający w sprawie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W warunkach zgromadzonego materiału dowodowego przedwczesne było stwierdzenie organu, iż przewoźnik wykazał zaistnienie okoliczności nadzwyczajnych uwalniających go od odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 5, art. 6 w zw. z art. 7 oraz pkt.14 i pkt.15 preambuły rozporządzenia ( WE ) 261/2004. Wymienione przepisy zgodnie z wykładnią dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie C-402/07 w postępowaniu [...] oraz w sprawie C-432/07 w postępowaniu [...] SA odnoszą się również do należnego odszkodowania za opóźnienie w locie jeżeli wynosi ono co najmniej 3 godziny, a przewoźnik nie wykaże , że zaistniało ono z powodów nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Skarżący przylecieli do[...] opóźnieni w stosunku do czasu planowanego zgodnie z rezerwacją lotu o 4godziny i 32 minuty. Reasumując organ nadal zobowiązany jest wykonać w całości wskazania Sądu zawarte w wyroku z dnia 26 czerwca 2012r , sygn.. akt. VII SA/Wa 601/12. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.