VII SA/Wa 1527/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r. sprawy ze skargi G. W. na akt Szpitala Powiatowego [...] z siedzibą w P. z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania dokumentacji medycznej uchyla zaskarżony akt Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Pismem z [...] kwietnia 2017 r. G. W. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Szpitala [...]Sp. z o.o. siedzibą w P. (dalej: "szpital") o wydanie dokumentacji medycznej za okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] maja 2016 r. dotyczącej jej małżonka J.D. (dalej: "pacjent") zmarłego w szpitalu [...]maja 2016 r. na Oddziale Wewnętrznym. W piśmie tym skarżąca sprecyzowała, że wnosi o wydanie zarówno dokumentacji indywidualnej (w tym w szczególności historii choroby, wyników badań diagnostycznych, kart konsultacji medycznych, płyt z zapisem badań obrazowych, opisów tych badań), jak i zbiorczej w części odnoszącej się do pacjenta (w tym kart obserwacji lekarskich i pielęgniarskich pacjenta). Do ww. pisma skarżąca załączyła odpis skrócony aktu zgonu pacjenta oraz oświadczenie pacjenta z [...] sierpnia 2013 r., w którym upoważnił skarżącą do uzyskiwania informacji o jego stanie zdrowia i udzielonych świadczeniach medycznych. W odpowiedzi na wniosek skarżącej (udzielonej pismem z [...] kwietnia 2017 r.) szpital stwierdził brak podstaw do przesłania skarżącej kserokopii dokumentacji medycznej pacjenta. Wyjaśnił, że skarżąca w przedłożonym oświadczeniu została upoważniona jedynie do uzyskiwania informacji o stanie zdrowia pacjenta, zatem w oparciu o ten dokument nie jest możliwe udostępnienie jej dokumentacji medycznej. W piśmie z [...] grudnia 2017 r. skarżąca ponowiła wniosek o wydanie dokumentacji medycznej, załączając upoważnienie pacjenta z [...] października 2013 r. dotyczące uzyskiwania dokumentacji medycznej, stosownie do treści art. 26 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, obejmujące wgląd do tej dokumentacji także po śmierci pacjenta. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, iż przedmiotowe upoważnienie nie zostało odwołane. Odpowiadając na ponowny wniosek skarżącej, szpital pismem z [...] marca 2018 r. znak [...] poinformował skarżącą, że zgodnie z oświadczeniem pacjenta znajdującym się w historii choroby ogólnej, do uzyskiwania dokumentacji medycznej w przypadku śmierci pacjenta upoważniona została inna osoba. W skardze do tut. Sądu (pismo z [...]kwietnia 2018 r. uzupełnione pismem z [...] czerwca 2018 r.) skarżąca podniosła, że występując po raz drugi do szpitala o wydanie dokumentacji dołączyła wymagane upoważnienie, które jej mąż podpisał [...] października 2013 r. w Szpitalu [...]. Upoważnienie to odnosiło się do udostępniania informacji medycznych dotyczących zespołu problemów zdrowotnych pacjenta, które miały kontynuację aż do jego śmierci. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżąca stwierdziła, iż na podstawie ww. upoważnienia przysługuje jej prawo do uzyskania ze szpitala pełnej dokumentacji medycznej. W odpowiedzi na skargę szpital wskazał, że odmowa wydania dokumentacji medycznej skarżącej była w pełni uzasadniona. W przedmiotowej sprawie pacjent z pełną świadomością wskazał kogo upoważnia do dostępu do dokumentacji medycznej, utworzonej w szpitalu, a mianowicie do uzyskiwania dokumentacji medycznej pacjent upoważnił E. W. Tym samym nie ma podstaw do udostępniania skarżącej dokumentacji medycznej - wbrew woli pacjenta. Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu [...] marca 2019 r. skarżąca oświadczyła, iż E. W. to jej siostra. Wskazała, że jeżeli takie upoważnienie (tj. dla jej siostry) zostało złożone, to pochodziło z okresu gdy mąż był w złym stanie fizycznym i psychicznym. Podała też, że równocześnie toczy się postępowanie karne dotyczące okoliczności śmierci jej męża. W dniu [...] marca 2019 r. do akt niniejszej sprawy wpłynęło pismo szpitala, do którego załączono historię choroby ogólnej pacjenta, w treści której znajduje się upoważnienie dla E. W., obejmujące uzyskiwanie informacji o stanie zdrowia, udzielonych świadczeniach zdrowotnych oraz wgląd do dokumentacji medycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż zakład opieki zdrowotnej jest zakładem administracyjnym, który z uwagi na unormowania stanowiące podstawę tworzenia i działalności tego rodzaju zakładów, w określonym zakresie wykonuje funkcje z zakresu administracji publicznej. Stosunek prawny pomiędzy takim zakładem a pacjentem, w zakresie udostępniania pacjentowi dotyczącej jego osoby dokumentacji medycznej jest stosunkiem administracyjnoprawnym, udostępnienie zaś tej dokumentacji następuje w drodze działania (czynności) zakładu, które może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W obecnym stanie prawnym obowiązek jaki ciąży na podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych podlega zatem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Mając bowiem na uwadze wynikające z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP prawo dostępu każdego do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych, należy przyjąć, że możliwość szerokiego dysponowania powyższymi informacjami sprawia, iż w tym zakresie podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych należy zaliczyć do kategorii władzy publicznej (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 958/12 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu działania placówki medycznej w sprawie udostępniania dokumentacji medycznej podlegają kontroli sądów administracyjnych, w tym w zakresie bezczynności w udostępnieniu tej dokumentacji, przy czym skarga na niepodjęcie czynności w zakresie wydania dokumentacji medycznej jako czynności materialno-technicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej i nie wymaga uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa (vide wyrok NSA z 15 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 667/11). W niniejszej sprawie pismem z [...] marca 2018 r. znak [...] szpital odmówił skarżącej wydania dokumentacji medycznej pacjenta. Akt ten stał się przedmiotem skargi skarżącej do tut. Sądu. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r., poz. 1318; dalej: "u.p.p.") podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.p.p. - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego aktu - po śmierci pacjenta dokumentacja medyczna jest udostępniana osobie upoważnionej przez pacjenta za życia lub osobie, która w chwili zgonu pacjenta była jego przedstawicielem ustawowym. Sposoby udostępniania dokumentacji medycznej zostały wymienione w art. 27 ust. 1 u.p.p. Są to: 1) wgląd w dokumentację w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, 2) sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii 3) wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia tej dokumentacji, 4) za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, 5) na informatycznym nośniku danych. Z kolei według § 78 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. z 2015 r., poz. 258 ze zm.) podmiot udostępnia dokumentację podmiotom i organom uprawnionym bez zbędnej zwłoki. Przepis § 79 ww. rozporządzenia stanowi, że w przypadku gdy udostępnienie dokumentacji nie jest możliwe, odmowę przekazuje się w postaci papierowej lub elektronicznej, zgodnie z żądaniem uprawnionego organu lub podmiotu. W każdym przypadku wymagane jest podanie przyczyny odmowy. W niniejszej sprawie spór między stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy szpital był zobowiązany udostępnić skarżącej dokumentację medyczną zmarłego (w dniu [...] maja 2016 r. w szpitalu) pacjenta, w sytuacji gdy legitymowała się ona upoważnieniem udzielonym jej przez pacjenta w innej placówce w dniu [...] października 2013 r., a nadto szpital dysponował (zawartym w historii choroby ogólnej pacjenta) upoważnieniem dla innej osoby. Zdaniem Sądu na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Podkreślić należy, że dostęp do dokumentacji medycznej jest prawem pacjenta. W jego imieniu prawo to może wykonywać w szczególności osoba upoważniona. Osoba upoważniona działa w imieniu pacjenta, a jej wyznaczenie nie stanowi przeszkody do dalszego, bezpośredniego korzystania z omawianego prawa przez samego pacjenta. Prawo osób upoważnionych do dokumentacji medycznej jest więc prawem pochodnym od prawa przysługującemu pacjentowi. Realizacja tego prawa może zatem być kontynuowana po śmierci pacjenta. Nie wygasa ono z chwilą śmierci pacjenta. Zatem upoważnienie przez pacjenta konkretnej osoby do udostępnienia jej dokumentacji medycznej ma taki skutek, że w przypadku śmierci pacjenta osoba upoważniona wstępuje w jego prawa w zakresie udostępnienia dokumentacji medycznej. Zdaniem Sądu, brak jest podstaw prawnych, aby traktować oświadczenie pacjenta upoważniające osobę bliską do uzyskania jej dokumentacji medycznej, jako sporządzone tylko na użytek świadczeniodawcy, w którym oświadczenie takie zostało złożone (w niniejszej sprawie był to Szpital [...]). Zostało ono bowiem sporządzone w związku z leczeniem pacjenta, które było potem kontynuowane przez kolejnego świadczeniodawcę, tj. w szpitalu. Dostrzec też wypada, co trafnie zauważa skarżąca, że upoważnienie udzielone przez jej męża w 2013 r. nie zostało odwołane. Zatem nie można zgodzić się ze stanowiskiem szpitala, iż upoważnienie udzielone przez pacjenta w jednym podmiocie leczniczym, nie może mieć zastosowania w innym podmiocie leczniczym. Nadto fakt, że w szpitalu pacjent upoważnił inną osobę (siostrę skarżącej) do dostępu do dokumentacji medycznej w żaden sposób nie niweczy (nie unieważnia) poprzednio udzielonego upoważnienia (o ile nie zostało ono odwołane). Pacjent może bowiem korzystać ze swojego uprawnienia, wskazując nie jedną, ale więcej osób, które będą mogły korzystać z udzielonego upoważnienia. Pogląd przeciwny nie znajduje żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa, powodując dodatkowo trudności w uzyskaniu dokumentacji medycznej przez najbliższych członków rodziny pacjenta, którego jednoznacznie wyrażoną wolą było umożliwienie im takiego dostępu. Wobec braku oświadczenia pacjenta, że nie życzy on sobie, by ktokolwiek miał dostęp do jego dokumentacji medycznej, uprzednio udzielone upoważnienie, choćby zostało złożone w innej placówce medycznej, zachowuje moc i może stanowić podstawę udostępnienia dokumentacji medycznej tej osobie, na rzecz której zostało ustanowione (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 20 października 2014 r., sygn. akt III SAB/Kr 42/14). Ponownie rozpoznając sprawę szpital uwzględni powyższą ocenę prawną tut. Sądu. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżony akt.