VII SA/Wa 1539/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Asesor WSA Paweł Groński, Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej C. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 109 ust. 1 i ust. 4, art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) w związku z art. 8 pkt 10 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) uznał, że C. S. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury przyznanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 1 lutego 1999r. oraz z tytułu pobierania emerytury przyznanej przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w [...] w USA w okresie od 27 września 2001r. W uzasadnieniu wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] przyznał C. S. emeryturę od dnia 1 lutego 1999r., natomiast z zawiadomienia wydanego w dniu 31 maja 1999r. przez Centralne Biuro Operacji w [...] o przyznaniu świadczenia wynika, iż skarżąca nabyła uprawnienia do otrzymywania świadczenia emerytalnego począwszy od listopada 1998r., z datą wypłacania od lipca 1999r. W związku z powyższym, organ I instancji wskazał, że do dnia 31 marca 2003r. kwestie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego regulowała (obowiązująca od 1 stycznia 1999r.) ustawa z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zgodnie z art. 8 ust. 10 w/w ustawy osoby pobierające emeryturę podlegały obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Od dnia 27 września 2001r. weszła w życie nowelizacja do w/w ustawy z dnia 20 lipca 2001r. (Dz. U. Nr 88, poz. 961), w myśl której do osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zostały zaliczone również osoby pobierające renty lub emerytury z zagranicy (art. 7 pkt 14). Zdaniem organu administracyjnego - w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004r. - od dnia 1 kwietnia 2003r. osoba pobierająca emeryturę spełniała warunki do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 15. Biorąc pod uwagę, że obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez osoby pobierające emeryturę lub rentę został utrzymany poprzez zapisy art. 66 ust. 1 pkt 16 obowiązującej od dnia 1 października 2004r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) organ I instancji stwierdził, że C. S., podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury zarówno krajowej, jak i zagranicznej. Ponadto, że zgodnie z art. 82 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana odrębnie od każdego przychodu tylko w przypadku, gdy przychód uzyskiwany jest z tytułów wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d - i. W przypadku ubezpieczonego, który osiąga dwa przychody z jednego tytułu, jakim jest emerytura, składka powinna być opłacana tylko z jednego z przychodów uzyskiwanych w ramach tego tytułu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. Nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania C. S. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w decyzji organu I instancji, a ponadto wskazał, że zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Organ II instancji stwierdził, że z treści w/w przepisu wprost wynika, że do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się tylko dwie kategorie spraw tj. sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz sprawy dotyczące ustalenia prawa do świadczeń. A więc decyzja organu I instancji określa okres objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w odniesieniu do każdego z przychodów w ramach jednego tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Przedmiotowa decyzja stanowi dla organów ubezpieczeń społecznych podstawę do wydania decyzji wymiarowych, o których mowa w art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji Nr [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła C. S., wnosząc o wydanie stosownego rozstrzygnięcia w kwestii zwolnienia emerytury amerykańskiej z obowiązku poboru składki ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 82 ust. 7 ustawy z 27 kwietnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz o wydanie natychmiastowej decyzji w sprawie wysokości i zwrotu nienależnie pobranych środków na ubezpieczenie zdrowotne ze świadczenia emerytalnego z USA. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego w/w przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 82 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Bezsporne jest, że od dnia 1 stycznia 1999r., na podstawie art. 1 w zw. art. 172 nie obowiązującej już ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, zostało wprowadzone do systemu prawnego obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Od tej daty m.in. emerytury i renty podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W dacie wydania decyzji pierwszo- i drugo-instancyjnej obowiązywała ustawa z dnia ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Przepis art. 66 ust. 1 pkt 16 tej ustawy określa, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę, osoby w stanie spoczynku pobierające uposażenie lub uposażenie rodzinne oraz osoby pobierające uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze. Natomiast art. 82 ust. 1 w/w ustawy, w brzmieniu na datę wydania decyzji I i II instancji, stanowi, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Przepis ten wprowadza generalną zasadę, zgodnie z którą w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego - określonego w art. 66 ust. 1, to składka winna być płacona od każdego przychodu uzyskiwanego z różnych tytułów. Od w/w zasady jest jednak wyjątek, który wprowadza art. 82 ust. 2 w/w ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i, ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Zgodnie z tym wyjątkiem, osoby które uzyskują więcej niż jeden przychód z tytułu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i, a więc są osobami spełniającymi warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, do których zalicza się: a) pracowników w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, d) osoby wykonujące pracę nakładczą, e) osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi, f) osoby duchowne, g) członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych, spółdzielni kółek rolniczych lub członków ich rodzin, h) osoby pobierające świadczenie socjalne wypłacane w okresie urlopu oraz osoby pobierające zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, a także osoby pobierające wynagrodzenie przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego albo w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie, wynikające z odrębnych przepisów lub układów zbiorowych pracy, i) osoby pobierające świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu zatrudnienia - obowiązane są do płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Tak więc w/w wyjątek określony w art. 82 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy nie dotyczy m.in. osób uzyskujących przychody z tytułu o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 16 (np. emerytury lub renty). W związku z powyższym, należy stwierdzić, że w przypadku gdy osoba uzyskuje kilka przychodów z jednego tytułu, np. z tytułu emerytury, to zgodnie z art. 82 ust. 7 w/w ustawy następuje zbieg tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Przepis art. 82 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi, że w przypadku zbiegu tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o których mowa w art. 66 ust. 1, gdy w ramach każdego z tych tytułów składka finansowana jest z budżetu państwa, składka jest opłacana wyłącznie z tytułu, który powstał najwcześniej. Jeżeli tytuły powstały równocześnie, składka jest opłacana z pierwszego zgłoszonego tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Jak wynika z akt sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącej – C. S. emeryturę od dnia 1 lutego 1999r., natomiast z zawiadomienia wydanego w dniu 31 maja 1999r. przez Centralne Biuro Operacji w [...] U.S.A. o przyznaniu świadczenia wynika, że skarżąca nabyła uprawnienia do otrzymywania świadczenia emerytalnego począwszy od listopada 1998r., z datą wypłacania od lipca 1999r. Tak więc C. S. uzyskuje z jednego tytułu, tj. emerytury - więcej niż jeden przychód. Okoliczność ta powoduje, że niniejsza sprawa nie podlega rygorowi art. 82 ust. 1 i 2 w/w ustawy, natomiast zastosowanie ma art. 82 ust. 7, który stosuje się w przypadku zbiegu przychodów w ramach tego samego tytułu ubezpieczenia. Skoro w niniejszej sprawie nastąpił zbieg przychodów w ramach tego samego tytułu ubezpieczenia, to składka powinna być pobierana od jednego ze zbiegających się przychodów, tj. od przychodu powstałego wcześniej. W tym miejscu należy stwierdzić, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji powołał się na wymienioną wyżej okoliczność (zbieg tytułów), jednak rozstrzygnięcie zawarte w sentencji tej decyzji nie odpowiada jej uzasadnieniu, a więc okolicznościom faktycznym, na które organ I instancji powołał się w decyzji. W związku z powyższym, zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem art. 82 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy. Zwrot kosztów postępowania zasądzono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy.