VII SA/Wa 1544/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. I. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz W. I. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2014r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie pobudowanego budynku spichlerza drewnianego o wymiarach zewnętrznych 4,59 x 3,40 m zlokalizowanego na działce nr geodezyjny [...] położonej w miejscowości [...] gmina [...], którego właścicielem jest W. I. W uzasadnieniu organ wskazał, że w czasie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2013r. - na skutek wniosku W. I. z dnia [...] sierpnia 2013r. i pisma z dnia [...] września 2013r. - stwierdzono, że na działce w/w znajduje się spichlerz drewniany kryty eternitem ze spadkiem w kierunku działki sąsiedniej. Budynek jest zlokalizowany w odległości 0,30 m od ogrodzenia. Według oświadczenia W. I. budynek został pobudowany przed 1963r., lecz nie wiadomo przez kogo i czy było wydane pozwolenie na budowę. Urząd Gminy [...] udzielił odpowiedzi na pismo organu informując, że "w tutejszym budynku archiwum nie znajdują się pozwolenia na budowę z lat 1959 i 1963". Organ przyjął więc, że budynek została pobudowany pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 7, poz. 46 zez zm.). W tej sytuacji wobec braku możliwości udowodnienia, że budynek został pobudowany nielegalnie nie można prowadzić postępowania legalizacyjnego, a więc postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Po rozpatrzeniu odwołania W. I. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2014r. o umorzeniu postępowania. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że skoro brak jest możliwości żądania od obecnego właściciela budynku W. I. dokumentów związanych z budową przedmiotowego spichlerza nie można budowli tej traktować jako samowoli budowlanej. Wobec zaś braku podstaw materialnoprawnycyh do podjęcia rozstrzygnięcia o charakterze nakazowym zasadne było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący W. I. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił organowi nie rozpoznanie sprawy domu i budynku gospodarczego, a także rozstrzygnięcie w sprawie spichlerza bez ustalenia stanu faktycznego w szczególności co do posadowienia budynku w granicy działki z okapem w jego stronę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd Administracyjny rozstrzyga nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawa środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga. Skarga została uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd kontrolował decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r., którą organ utrzymał w mocy po rozpatrzeniu odwołania W. I. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2014r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie pobudowanego budynku spichlerza drewnianego o wymiarach zewnętrznych 4,59 m x 3,40 m zlokalizowanego na działce nr geodezyjny [...] położonej w miejscowości [...] gmina [...]. Kontrolowana decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 105 § 1 kpa, który pozwala na umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek W. I. - jak wynika z zawiadomienia z dnia [...] grudnia 2013r. - w sprawie pobudowanego budynku gospodarczego o wymiarach 5,15 x 5,10 m, pobudowanego spichlerza drewnianego o wymiarach 4, 59 x 3,40 m i otworów okiennych zlokalizowanych w ścianie budynku mieszkalnego na działce nr geodezyjny [...] położonej w miejscowości [...] gmina [...] będącej własnością W. I. W aktach administracyjnych pierwszej instancji znajduje się zawiadomienie, że zostanie przeprowadzona kontrola w dniu [...] października 2013r. dotycząca trzech obiektów. Następnie organ zawiadomił strony w dniu [...] stycznia 2014r. o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie budynku gospodarczego o wymiarach 5,15 x 5,10 m. W dniu [...] stycznia 2014r. organ powiadomił Gminę [...], że została uznana za stronę postępowania jako zarządca drogi stanowiącej działkę nr geodezyjny [...] sąsiadującej z w/w budynkiem gospodarczym. Gmina w piśmie z dnia [...] lutego 2014r. powiadomiła, że w nie wnosi sprzeciwu do lokalizacji w/w budynku jeżeli rolnicy będą posiadali przejazd sprzętem rolniczym częściowo po gruntach W. I. i w przedmiotowym odcinku drogi nie będzie stawiane ogrodzenie. W. I. w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2014r. zobowiązał się do dokonania rozbiórki w/w budynku drewnianego gospodarczego. Decyzja nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczy budynku spichlerza o wymiarach 4,59 x 3,40 m. Z powyższego wynika, że organ wszczął postępowanie w dniu [...] grudnia 2013r. w trzech sprawach, a następnie przeprowadził łącznie sprawę budynku gospodarczego drewnianego i spichlerza. W aktach brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie spichlerza, natomiast decyzja o umorzeniu postępowania dotyczy jedynie tego obiektu spośród trzech obiektów pobudowanych w sprawie których organ wszczął postępowanie. Postępowanie to zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 61 kpa, a także art. 10 kpa. Przede wszystkim zgodnie z przepisem art. 61 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z brzmienia przepisu wynika, że postępowanie wszczyna się na żądanie podmiotu, który jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, a więc legitymuje się interesem prawnym w sprawie. W sprawach wszczynanych na wniosek strony postępowanie uważa się za wszczęte z chwilą złożenia wniosku (art. 61 § 1 kpa). Określenie daty wszczęcia postępowania jest doniosłe nie tylko ze względu na to, że od dnia wszczęcia postępowania rozpoczynają bieg terminy załatwienia sprawy, lecz przede wszystkim zachodzi konieczność zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu już od dnia wszczęcia. Kodeks określa wprost datę wszczęcia postępowania na datę żądania strony uznając, że jest to dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 kpa). Organ administracji zobowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, która jest przedmiotem postępowania (art. 61 § 4 kpa). Organ jest więc zobowiązany z urzędu do ustalenia kręgu stron postępowania. Żądanie strony określa też przedmiot postępowania przy czym jeden przedmiot postępowania to jedna sprawa administracyjna. Akta administracyjne organu pierwszej instancji wskazują na wszczęcie w jednym postępowaniu sprawy o trzech przedmiotach postępowania tj. w sprawie budynku gospodarczego, w sprawie spichlerza i w sprawie okien w budynku mieszkalnym. Następnie z akt nie wynika, aby postępowanie w sprawie spichlerza zostało zakończone zgodnie z art. 10 § 1 kpa tj. z jednoczesnym poinformowaniem, że strony mogą się zapoznać z zebranymi dowodami i co do nich wypowiedzieć. Ponadto odnosząc się do zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że postępowanie jest bezprzedmiotowe w przypadku, gdy organy nadzoru budowlanego nie znajdują podstaw do wydania nakazów do których są uprawnione z mocy stosownych przepisów. W zakresie ustaleń faktycznych organów stwierdzić należy, że z uwagi na nieodnalezienie w zespole aktowym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z lat 1954 - 1973 akt sprawy dotyczącej pozwolenia na budowę spichlerza drewnianego brak jest przesłanek do przyjęcia, ze obiekt ten stanowi samowolę budowlaną wymagającą postępowania legalizacyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ nie jest uprawniony do nałożenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem określając termin ich wykonania. Do oceny zgodności z prawe, przedmiotowego spichlerza należy stosować przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane i przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich ustytuowanie (Dz. U. z 2002r., nr 75, poz. 690). Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt. 4 ustawy Prawo budowlane właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, natomiast zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 2 tej ustawy - przed upływem 2 miesięcy od daty wydania postanowienia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonywania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem określając termin ich wykonania. Przepis art. 51 ust. 1 pkt. 1 i 2 oraz 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 2 (art. 51 ust. 7). Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku robót już wykonanych organ nie wydaje postanowienia o wstrzymaniu robót, lecz w sytuacji gdy roboty budowlane wykonane zostały w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach organ ma obowiązek wydać jedną z decyzji wskazanych w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego przy czym chodzi tu w szczególności o przepisy techniczno-budowlane zawarte w/w rozporządzeniu o warunkach technicznych. W postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 51 ustawy organ nadzoru budowlanego nie bada natomiast zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w szczególności z planem miejscowym. We wniosku z dnia [...] września 2013r. W. I. zwrócił się do organu nadzoru budowlanego z wnioskiem o "interwencję w sprawie dostosowania do przepisów prawa budowlanego budynku spichlerza", który stoi przy granicy z jego działką na działce sąsiada. W tym stanie rzeczy umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie zgodności budynku spichlerza z przepisami prawa w zakresie warunków technicznych narusza przepis art. 105 kpa. Organ pierwszej instancji ponownie prowadząc postępowanie w sprawie przedmiotowego spichlerza uwzględni powyższe wskazania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję a także decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).