VII SA/Wa 1546/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2005 r. sprawy ze skargi B. i B. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2004 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2004 r. znak [...], II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VII SA/Wa 1546/04 UZASADNIENIE Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. na podstawie art. 157 § 1 i § 2 oraz 158 § 1 i 156 § 1 kpa po rozpatrzeniu wniosku B. i B. S. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1994r. Podjęcie decyzji poprzedziło ustalenie następującego stanu faktycznego: Decyzją z dnia [...] kwietnia 1994r. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] nakazał B. S. wykonanie rozbiórki klatki schodowej samowolnie dobudowanej do budynku produkcyjnego położonego przy ul. [...] w [...] w terminie do dnia 15 sierpnia 1994r. z uwagi na pogorszenie warunków użytkowych pomieszczeń sąsiedniego budynku mieszkalnego. Od powyższej decyzji wniósł odwołanie B. S. podnosząc zarzut, że nie występuje pogorszenie warunków użytkowych dla sąsiedniego budynku mieszkalnego. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] Pismem z dnia 30 kwietnia 2000r. B. i B. S zwrócili się do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] podnosząc, że w miejscu dobudowanej klatki istniała wcześniejsza niższa, która groziła zawaleniem. Zdaniem odwołujących się klatka dobudowana od strony północnej nie zasłania światła pomieszczeniom sąsiedniego budynku, wręcz odwrotnie – na południową ścianę klatki pada słońce i odbijając się doświetla pomieszczenie. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po przeprowadzeniu postępowania uznał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1994r. nie posiada wad wyliczonych w art. 156 § 1 kpa pozwalających na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Na podstawie oględzin przeprowadzonych w 1994r. stwierdzono, że dobudowa została wykonana bez pozwolenia w granicy działki i w odległości 0,75m od istniejących okien w budynku mieszkalnym. Wykonane usytuowanie klatki schodowej w sposób niewątpliwy zmieniło warunki użytkowe pomieszczeń budynku sąsiedniego w zakresie doświetlenia. Spełniony, zatem został warunek przepisu art. 37 ust., 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. obligujący organ do orzeczenia rozbiórki obiektu. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie ma znaczenia, iż w miejscu wybudowanej klatki istniała wcześniej konstrukcja drewniana, gdyż wykonane roboty budowlane nie miały na celu jej rekonstrukcji czy remontu, lecz polegały na wykonaniu nowego obiektu. Nie ma też znaczenia okoliczność, że nastąpiła rozbudowa budynku sąsiedniego, gdyż przy orzekaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ bada stan prawny i faktyczny istniejący w dniu wydania kontrolowanej decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku B. i B. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2004r. stwierdzając, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1994r. nie narusza prawa, a ponadto zaistniały przesłanki uzasadniające orzeczenie o rozbiórce na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli B. i B S wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]stycznia 2004r. Skarżący zarzucili nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, a w szczególności nieuwzględnienie faktu, że miało miejsce jedynie podwyższenie klatki schodowej, bowiem stara była w złym stanie i została rozebrana a w tym samym miejscu na tych samych fundamentach została pobudowana nowa jedynie trochę wyższa – zdaniem skarżących należało nakazać jedynie obniżenie klatki do rozmiaru poprzedniej, na którą było pozwolenie i która stała w takiej samej odległości od domu przez wiele lat. Decyzja nakazująca rozbiórkę została w ocenie skarżących wydana z rażącą obrazą art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r., gdyż klatka nie narusza planu, nie stanowi zagrożenia dla ludzi i nie zachodzi sytuacja niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podnosząc jak w zaskarżanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, pomimo tego, że część przedstawionych w niej zarzutów jest chybionych. Trafnie wskazał organ nadzoru budowlanego, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji stanowi samodzielne postępowanie administracyjne, którego istotą jest ustalenie czy badana decyzja dotknięta została jedną z wad enumeratywnie wyliczonych, w art. 156 § 1 kpa a w razie pozytywnego rozstrzygnięcia wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji. Z tego względu bez znaczenia dla sprawy są zarzuty skargi dotyczące zmian, które nastąpiły na gruncie w usytuowaniu budynków przez rozbudowanie budynku mieszkalnego na działce sąsiedniej, które to zmiany zmieniły sytuację oświetlenia na działce 165. Słusznie też organ wskazał, że celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest badanie tej decyzji a nie badanie sprawy co do istoty. Jednak jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (art., 156 § 1 pkt 2 kpa). W wyroku z dnia 9 marca 1999r. sygn. V SA 1970/98 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "... cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu, bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny". Za zasadne należy uznać zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia przez organ nadzoru budowlanego przepisów art. 7 kpa i 77 kpa. Rzeczą, bowiem organu nadzoru budowlanego było rozpatrzenie całego zebranego materiału dowodowego i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego będącego podstawą kontrolowanej decyzji, bowiem przesłanką stwierdzenia nieważności mogło być rażące naruszenie prawa materialnego przy wydaniu decyzji rozbiórkowej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Jako podstawę prawną decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1994r. powołano art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że podlega przymusowej rozbiórce każdy wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy obiekt budowlany, jeżeli powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 1994r. wskazano, ze wybudowany bez pozwolenia obiekt (murowana klatka schodowa) spowodował niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Ściana klatki schodowej znajduje się o,75m od okien kuchni i pokoju sąsiada, co prowadzi do ograniczenia funkcjonalności użytkowej pomieszczeń mieszkaniowych. Skarżący zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że będący w jego posiadaniu budynek produkcyjny miał dobudowaną na betonowych fundamentach klatkę schodową drewnianą, lecz trochę niższą. Skoro, więc w miejscu murowanej klatki istniał uprzednio obiekt budowlany organ nadzoru budowlanego winien sprawdzić, czy badana decyzja nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia, przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1994r. nakazująca rozbiórkę mogła być bowiem wydana jedynie, gdyby doszło do niedopuszczalnego pogorszenia w wyniku samowoli budowlanej warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wprawdzie przeprowadzonych robót budowlanych nie można uznać za remont poprzedniej drewnianej klatki schodowej, ale wzniesienie nowego obiektu odbyło się na starych fundamentach. Z decyzji nakazującej rozbiórkę nie wynika w każdym razie czy niedopuszczalne pogorszenie miało miejsce. Jak już wyżej wskazano w każdym stadium postępowania administracyjnego zachowują aktualność podstawowe zasady procedury administracyjnej, m.in. obowiązek organu ustalenia stanu faktycznego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Wprawdzie w postępowaniu nieważnościowym ocena kontrolowanej decyzji jest zawężona jedynie do ustalenia przesłanek z art. 156 § 1 kpa nie mniej organ winien był wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zarzuty skarżącego dotyczące rażącego naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. są nieuzasadnione. Tym bardziej, że w razie wykluczenia przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. możliwa była legalizacja obiektu. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.