VII SA/Wa 1553/18
PostanowienieWSA w Warszawie2018-09-25
Skład orzekający: Katarzyna Pakuła-Getka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) może zostać uwzględniony, jeśli wnioskodawca nie udzielił wyczerpujących wyjaśnień i nie przedłożył wymaganych dokumentów pomimo wezwania organu?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) nie może zostać uwzględniony, jeśli wnioskodawca, pomimo wezwania organu, nie udzielił wyczerpujących wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej i nie przedłożył wymaganych dokumentów. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, a nierzetelne lub uchylające się od obowiązków wykonanie wezwania uniemożliwia uwzględnienie wniosku.Stan faktyczny
J. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca podał, że jest osobą bezrobotną, a jego dochód pochodzi z wynajmu lokalu. Sąd wezwał go do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej, dochodów, kosztów utrzymania oraz posiadanych nieruchomości i pojazdów. Wnioskodawca nie wykonał wezwania w zakreślonym terminie.Rozstrzygnięcie
Odmówiono J. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2018r. po rozpoznaniu wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2018r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji postanawia: odmówić J. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.
W dniu 1 sierpnia 2018r. do Sądu wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy J. G. w którym wniósł
o zwolnienie od kosztów sądowych.
W formularzu wniosku wnioskodawca podał, że od kilku lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wskazał, że źródłem jego utrzymania jest wynajem lokalu za sumę 300 złotych miesięcznie. Posiada dom o pow. 85 m² oraz współwłasność nieruchomości rolnej o pow. 2,08 ha.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania wniosku pismem
z dnia 22 sierpnia 2018r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 21 sierpnia 2018r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku poprzez podanie:
- od kiedy jest osobą bezrobotną, w tym od kiedy nie posiada prawa do zasiłku, czy podejmuje próby znalezienia pracy, jeśli tak należało wskazać ile prób podjął,
- czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak, należało podać w jakiej wysokości,
-czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, a jeśli tak, jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać ich wysokość,
- czy uzyskuje pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, jeśli tak w jakiej wysokości lub formie i z jaką częstotliwością,
- czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci lub innych osób bądź instytucji, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie,
-czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości itp.), jeśli tak należało je wyszczególnić
i podać ich wysokość, a jeśli nie należało wskazać, kto je ponosi i w jakiej wysokości,
- czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu,
- orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki itp.),
- czy posiada oszczędności pieniężne, jeśli tak należało podać ich wysokość,
- czy posiada pojazdy mechaniczne jeśli tak, należało je wymienić, podać markę, rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy),
oraz nadesłania:
- kopii decyzji lub zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną,
- kopii decyzji o przyznaniu zasiłków, jeśli takie otrzymuje,
- wyciągów z konta bankowego lub kont bankowych z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli je posiada, bądź złożenia oświadczenia, że go nie posiada.
Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Powyższe wezwanie wnioskodawca otrzymał w dniu 4 września 2018r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu w zakreślonym terminie, ani dotychczas nie wykonał powyższego wezwania.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny.
Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek
o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę
w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie oświadczenie wnioskodawcy zawarte we wniosku PPF okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej
i możliwości płatniczych, dlatego też pismem z dnia 22 sierpnia 2018r. został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na zadane mu pytania i nie nadesłał także żądanych dokumentów. Przede wszystkim nie wyjaśnił, czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak w jakiej wysokości oraz czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia a jeśli tak jakie uzyskuje z tego tytułu dochody. Nie wyjaśnił również, czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami oraz czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu (opłaty za gaz, energię, telefon, itp.), jeśli tak należało je wyszczególnić i podać w jakiej wysokości, a jeśli zaś nie należało wskazać kto je ponosi i w jakiej wysokości. Nie podał też czy uzyskuje pomoc z pomocy społecznej, od rodziny, znajomych, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie. Nie wskazał także orientacyjnie wysokości kosztów miesięcznego utrzymania (wydatki na żywność, odzież, leki itp.). Nadto, wnioskodawca nie wyjaśnił czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem. Nie wskazał także czy posiada oszczędności pieniężne, jeśli tak należało podać ich wysokość. Ponadto wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów.
Mając na uwadze powyższe, udzielenie odpowiedzi na wskazane wyżej pytania było kluczowe dla oceny wniosku. Wnioskodawca nie ustosunkowując się do wyjaśnień w powyższym zakresie, uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Przedłożone informacje przez skarżącego dotyczące sytuacji finansowej nie obrazują całościowo jego sytuacji finansowej
i życiowej, są niepełne, a w konsekwencji są niewystarczające do przyznania prawa pomocy.
Z tych przyczyn brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skoro bowiem nie udzielił informacji we wskazanym wyżej zakresie nie sposób uznać, że wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawca nie wykazał zatem w sposób wyczerpujący
i jednoznaczny, że występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy
w żądanym zakresie (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005r. sygn. akt II FZ 575/05).
W tym stanie rzeczy uznać należy, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło