VII SA/Wa 1560/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2018 r. sprawy ze skargi B K i A K na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę [...] i [...] zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2017 r. (znak: [...]). Zaskarżonym postanowieniem organ utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] marca 2017 r. (znak: [...]) o odmowie wszczęcia postępowania w stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2014 r. (nr [...]). Z akt sprawy wynika, że wymienioną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] października 2014 r. (znak: [...]) o nakazie rozbiórki części budynku gospodarczo-garażowego (o wymiarach 4 x 3 m) samowolnie rozbudowanego przez skarżących na nieruchomości przy ul. [...] w [...] (działka nr ew. [...] z obr. [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 lutego 2016 r., VII SA/Wa 482/15 oddalił skargę [...] i [...] na tę decyzję. Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że nie jest możliwa legalizacja samowoli budowlanej (z uwagi na odległość 40 cm od ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego) i w konsekwencji zasadnie zastosowały w tej sprawie art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 290). W piśmie z 26 stycznia 2017 r. skarżący zwrócili się do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2014 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że sporny budynek został wybudowany przed 1995 r., zaś naruszenie przepisów techniczno-budowlanych (uniemożliwiających zdaniem organu legalizację inwestycji) "nie powinno mieć znaczenia," zwłaszcza że budynek sąsiedni został wybudowany nielegalnie. W piśmie skarżący powołali się ponadto na art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] marca 2017 r. wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, a po rozpoznaniu wniosku skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy, postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w z. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ powołał się na uchwałę NSA z 7 grudnia 1999 r., I OPS 6/09 oraz art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) i stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie, zachodziła "inna uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.) w postaci wcześniejszego rozstrzygnięcia tej sprawy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że we wniosku o stwierdzenie nieważności strona [...] i [...] nie powołali się na żadne nowe okoliczności, które nie mogły być znane Sądowi orzekającemu w sprawie z ich skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2014 r. [...] i [...] w skardze na to postanowienie zarzucili, że organ nie miał podstaw prawnych do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Według strony, NSA w uchwale z 7 grudnia 2009 r. stwierdził, że jeżeli decyzja podlegała kontroli sądowej, to nie ma przeszkód do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności tej już kontrolowanej przez Sąd decyzji, jeżeli zachodzą okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, ponieważ nie mogły być one znane sądowi. Zdaniem skarżących taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Przede wszystkim rozbudowa spornego budynku została dokonana przed 1995 r. (co potwierdzają zdjęcia lotnicze, które nie były znane organom oraz sądowi). Skarżący dodali, że decyzja rozbiórkowa jest niewykonalna (nie można rozebrać części rozbudowy), sąsiedni budynek mieszkalny został wybudowany nielegalnie. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zaskarżone przez [...] i [...] postanowienie Głownego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza prawa, a zatem skarga jest nieuzasadniona. Z przepisu art. 61a § 1 k.p.a., który był podstawą wydania tego postanowienia, wynika, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn jego wszczęcie jest niedopuszczalne, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Sąd podziela stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie zachodziła "inna uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania w postaci prawomocnego wyroku istniejącego w obrocie prawnym, wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 23 lutego 2016 r. , VII SA/Wa 482/15, oddalającego skargę [...] i [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2014 r. Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSP 6/09 przyjął, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali istnienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej rozpoznanie tego żądania niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że wyrok prawomocny oddalający skargę na decyzję nie stanowi automatycznie przeszkody do wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, jeżeli występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wykaże, że zachodzą okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, ponieważ nie mogły być one znane sądowi lub gdy powodem oddalenia skargi był brak interesu prawnego skarżącego (por. np. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2572/14, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Kierując się tymi wskazaniami, trzeba przyjąć, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lutego 2016 r. stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2014 r. Należy podkreślić, że skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji która została skontrolowana przez sąd administracyjny oraz we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i następnie w skardze do Sądu podnosili, że postępowanie w tej sprawie powinno się toczyć na podstawie przepisów prawa budowlanego z 1974 r. (samowola została dokonana przez [...] stycznia 1995 r.) i to według tych przepisów organy powinny rozważyć, czy jest możliwa legalizacja inwestycji. Skarżący w ten sposób podważają w istocie dokonaną przez Sąd ocenę prawną okoliczności faktycznych tej sprawy. Można na marginesie dodać, że w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego [...] twierdził, że rozbudowa miała miejsce w 1998 r. Należy wyjaśnić skarżącym, że wznowienie postepowania i stwierdzenie nieważności to dwa odrębne, konkurencyjne tryby weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Z akt sprawy nie wynika, czy organ potraktował pismo skarżących z 26 stycznia 2017 r. także jako wniosek o wznowienie postępowania, czy tylko o stwierdzenie nieważności decyzji, bo to w postępowaniu wznowieniowym strona może powoływać się na nowe okoliczności (zdjęcie lotnicze). Z przedstawionych powodów Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo przyjął, że zachodzi "inna uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił jego wszczęcia. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.